हा व्यवसाय फक्त प्रतिष्ठाच देत नाही, तर मंदीच्या काळातही स्थिर उत्पन्न (Cash Flow) देणारा एक सुरक्षित मार्ग मानला जातो. मात्र, पेट्रोल पंप उघडणे हे जितके फायदेशीर दिसते, तितकीच त्याची प्रक्रिया आव्हानात्मक आणि महत्त्वाची आहे. बिहारमधील यशस्वी पेट्रोल पंप मालक पोरस कुमार सिंह यांनी या व्यवसायातील गुपिते आणि परवाना मिळवण्याची खरी प्रक्रिया उलगडून सांगितली आहे.
advertisement
परवाना मिळवण्यासाठी नेमकी प्रक्रिया काय?
पेट्रोल पंप सुरू करण्याचा विचार मनात आला की, अनेकांना वाटते की कोणाशी तरी ओळख काढली की काम होईल. पण पोरस सिंह सांगतात की, ही प्रक्रिया पूर्णपणे पारदर्शक आणि कडक असते.
1. जाहिरातीवर लक्ष ठेवा: इंडियन ऑईल (IOCL), भारत पेट्रोलियम (BPCL) आणि हिंदुस्थान पेट्रोलियम (HPCL) सारख्या सरकारी कंपन्या वेळोवेळी ठराविक भागांसाठी जाहिराती प्रसिद्ध करतात. या जाहिराती वृत्तपत्रे, कंपनीची अधिकृत वेबसाइट आणि सरकारी पोर्टलवर दिल्या जातात.
2. पात्रता आणि अर्ज: जर तुमच्या भागात पेट्रोल पंपासाठी जागा हवी असेल आणि तुम्ही त्या अटी पूर्ण करत असाल, तरच तुम्हाला अर्ज करता येतो. यामध्ये तुमची वैयक्तिक माहिती, गुंतवणुकीची क्षमता आणि जमिनीची कागदपत्रे तपासली जातात.
महत्त्वाची टीप: सध्या पेट्रोल पंपाचा परवाना मिळवून देतो असे सांगून अनेक लोकांची फसवणूक केली जाते. लक्षात ठेवा, अधिकृत वेबसाईटशिवाय इतर कोणत्याही मार्गाने या परवान्यासाठी पैसे देऊ नका.
तुमचा अर्ज स्वीकारला गेल्यानंतर पुढचा टप्पा असतो तो म्हणजे इंटरव्ह्यू. तेल कंपन्यांचे अधिकारी तुमची आर्थिक स्थिती, व्यवसायाची समज आणि मॅनेजमेंट स्किल्स यांची चाचणी घेतात. तुमची जमीन ज्या ठिकाणी आहे, तिची कायदेशीर वैधता (Land Validity) तपासण्यासाठी प्रत्यक्ष जागेवर जाऊन पाहणी केली जाते. सर्व कागदपत्रांची पडताळणी झाल्यानंतरच तुम्हाला रितसर परवाना दिला जातो.
गुंतवणुकीचे गणित: खर्च किती येतो?
पेट्रोल पंप हा काही लाखात सुरू होणारा व्यवसाय नाही. पोरस कुमार सिंह यांच्या अनुभवानुसार, आजच्या काळात एक सुसज्ज पेट्रोल पंप उभा करण्यासाठी किमान 2 कोटी रुपये किंवा त्यापेक्षा जास्त गुंतवणूक लागते. या खर्चामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो:
जमीन: जर तुमची स्वतःची जमीन असेल तर हा खर्च वाचतो, पण हायवे किंवा मोक्याच्या ठिकाणी जमीन भाड्याने किंवा विकत घ्यायची असल्यास खर्च मोठ्या प्रमाणात वाढतो.
इन्फ्रास्ट्रक्चर: स्टोरेज टँक, मशीन, ऑफिस बिल्डिंग, शेड आणि इतर तांत्रिक गोष्टींचा खर्च.
लायसन्स आणि सुरक्षा: सरकारला द्यावे लागणारे शुल्क आणि फायर सेफ्टीसारखी सुरक्षा उपकरणे.
कमाई कशी आणि किती होते?
पेट्रोल पंपावर होणारी कमाई ही 'डीलर कमिशन'वर अवलंबून असते. तेल कंपन्या दर लिटर पेट्रोल आणि डिझेलवर ठराविक कमिशन देतात.
विक्रीवर नफा: जर तुमचा पंप एखाद्या हायवेवर किंवा वर्दळीच्या रस्त्यावर असेल आणि दररोज 10 ते 15 टँकर इतकी विक्री होत असेल, तर हा व्यवसाय कधीच तोट्यात जाणार नाही. आजकाल पेट्रोल पंपावर केवळ इंधनच नाही, तर टायरमधील हवा भरणे, ऑईल बदलणे किंवा छोटे कॅफे सुरू करूनही अतिरिक्त कमाई केली जाते.
हा व्यवसाय 'सेफ' का मानला जातो?
गाड्यांचे चाक जोपर्यंत फिरते आहे, तोपर्यंत इंधनाची मागणी राहणारच. मग ती मंदी असो वा तेजी, लोक प्रवास करणे थांबवत नाहीत. पोरस सिंह म्हणतात, "जर तुमच्याकडे योग्य जागा, पुरेसा संयम आणि गुंतवणूक करण्याची क्षमता असेल, तर पेट्रोल पंप हा तुमच्या आयुष्यातील सर्वात मजबूत आणि आयुष्यभर साथ देणारा व्यवसाय ठरू शकतो."
तुमच्याकडे मोक्याची जमीन असेल आणि तुम्हाला स्थिर भविष्याची स्वप्ने पडत असतील, तर पुढच्या वेळी जेव्हा तेल कंपन्यांची जाहिरात येईल, तेव्हा संधी नक्कीच साधून पाहा.
