Car Gear : कार स्पीडमध्ये असताना चूकून रिव्हर्स गेअर पडला तर... तुमच्या ही मनात असाच प्रश्न येतो का? मग काय होईल समजून घ्या

गाडी चालवताना आपल्यापैकी अनेकांच्या मनात कधी ना कधी काही तरी विचित्र विचार येतात आणि आपणच आपल्याला प्रश्न विचारु लागतो असं झालं तर काय होईल... तसं झालं तर काय होईल? अशावेळी अनेकदा लोकांच्या मानत एक कॉमन प्रश्न नक्कीच यतो तो म्हणजे हायवेवर गाडी 100 च्या स्पीडवर असताना चुकून 'रिव्हर्स' गेअर टाकला तर काय होईल? चित्रपटामध्ये आपण अनेकदा पाहतो की रिव्हर्स गेअर टाकताच गाडी हवेत उडते किंवा तिचा स्फोट होतो. तर आपल्या सोबत काय होईल? पण वास्तव यापेक्षा पूर्णपणे वेगळं आणि तांत्रिक आहे.

जर खरोखरच हाय स्पीडवर रिव्हर्स गेअर टाकला, तर नेमकं काय घडतं? यावर जगभरातील अनेक ऑटोमोबाईल तज्ज्ञांनी आणि प्रसिद्ध यूट्यूब चॅनेल्सनी (उदा. MasterMilo, AutoVlog) प्रत्यक्ष प्रयोग करून काही निष्कर्ष काढले आहेत.

मॅन्युअल ट्रान्समिशन (Manual Transmission) गाडीत काय होईल?जर तुमची गाडी मॅन्युअल असेल, तर हाय स्पीडवर रिव्हर्स गेअर टाकणं जवळपास अशक्य असतं. याचे कारण म्हणजे 'सिंक्रोमेश' (Synchromesh) आणि 'कॉलर' यंत्रणा. तुम्ही कितीही जोर लावला तरी रिव्हर्स गेअरमध्ये दाते (Gears) अडकणार नाहीत. त्याऐवजी तुम्हाला मोठ्या प्रमाणावर घासल्याचा किंवा 'खर्र-खर्र' असा जोरात आवाज येईल.अनेक आधुनिक गाड्यांमध्ये रिव्हर्स इनहिबिटर नावाची यंत्रणा असते. जोपर्यंत गाडीचा वेग 10-15 किमी/तास पेक्षा कमी होत नाही, तोपर्यंत ही यंत्रणा रिव्हर्स गेअर पडूच देत नाही.

ऑटोमॅटिक (Automatic Transmission) गाडीत काय होईल?ऑटोमॅटिक गाड्यांच्या बाबतीत ड्रायव्हरला जास्त भीती वाटते, कारण तिथे फक्त लिव्हर सरकवावं लागतं. पण इथेच तंत्रज्ञान आपलं रक्षण करतं. आधुनिक ऑटोमॅटिक गाड्यांमध्ये कॉम्प्युटराईज्ड यंत्रणा असते. जर तुम्ही ताशी 100 च्या वेगात चुकून लिव्हर 'R' (Reverse) वर नेलं, तर गाडीचा मेंदू (ECU) तो कमांड स्वीकारतच नाही. अशा वेळी गाडी रिव्हर्समध्ये जाण्याऐवजी 'न्यूट्रल' असल्यासारखी वागते किंवा स्क्रीनवर एरर दाखवते. जोपर्यंत वेग कमी होत नाही, तोपर्यंत रिव्हर्स गेअर ॲक्टिव्हेट होत नाही.

जर खूप जोर लावून गेअर टाकलाच तर? (Extremely Rare)काही जुन्या गाड्यांमध्ये (ज्यामध्ये सेफ्टी फीचर्स नाहीत) जर बळजबरीने रिव्हर्स गेअर टाकला, तर परिणाम गंभीर असू शकतात:इंजिन लॉक: गाडीचे चाक पुढे फिरत असतात आणि इंजिन त्यांना मागे फिरवण्याचा प्रयत्न करतं. अशा विरुद्ध बलामुळे इंजिन जागच्या जागी 'लॉक' होऊन बंद पडू शकतं.ट्रान्समिशन फेल्युअर: गेअरबॉक्समधील दाते तुटू शकतात किंवा पूर्ण ट्रान्समिशन सिस्टिम निकामी होऊ शकते.टायर स्किडिंग: चाके अचानक विरुद्ध दिशेला फिरण्याचा प्रयत्न केल्यामुळे गाडी स्किड होऊ शकते, ज्यामुळे नियंत्रण सुटण्याचा धोका असतो.

आत बसलेले लोक वाचतील का?हो, अशा प्रकारात गाडीचा स्फोट होत नाही. जर गाडी नवीन असेल, तर काहीच होणार नाही. पण जर जुनी गाडी असेल आणि रिवर्स गेअर पडला, तर अचानक लागणाऱ्या धक्क्यामुळे (Jerk) प्रवासी सीटवरून पुढे फेकले जाऊ शकतात. मात्र, आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे अशा चुकांमुळे होणारे अपघात टाळले जातात.

अशा घटना आधी घडल्या आहेत का?हो, 'AutoVlog' सारख्या प्रसिद्ध ऑटोमोबाईल चॅनेल्सनी जुन्या गाड्यांवर हे प्रयोग केले आहेत. त्यांच्या प्रयोगात असं दिसून आलं की, हाय स्पीडला रिव्हर्स गेअर टाकल्यावर बहुतांश गाड्यांचे इंजिन आपोआप बंद पडते किंवा गेअर पडतच नाही. एका प्रयोगात जुन्या गाडीचा गेअरबॉक्स पूर्णपणे तुटला होता, पण गाडीचा स्फोट झाला नाही.