भारतातील 5 सर्वात महागडे टोल नाके; इथून गाडी नेली तर खिसा रिकामाच समजा; टोलचे दर आयुष्यभर विसरणार नाही

देशभरात महामार्गांचे जाळे झपाट्याने विस्तारत आहे. नव्या एक्सप्रेसवे, समुद्री पूल आणि हाय-स्पीड कॉरिडॉरमुळे प्रवासाचा वेळ मोठ्या प्रमाणात कमी झाला आहे. मात्र या सोयीची किंमत आता वाहनचालकांच्या खिशाला चांगलीच जाणवू लागली आहे. 2026 मध्ये NHAI आणि विविध राज्य प्राधिकरणांनी महागाई आणि देखभाल खर्चाचा दाखला देत टोल दरांत सरासरी 4 ते 5 टक्क्यांनी वाढ केली आहे. परिणामी अनेक टोल प्लाझांवर कारसाठी एकदाच जाण्याचा दर 150 ते 300 च्या पुढे गेला आहे. दिल्ली, मुंबई, बेंगळुरू यांसारख्या शहरांदरम्यान प्रवासाचा विचार करत असाल, तर या खर्चाची आधीच गणितं मांडणं गरजेचं ठरतं.

1) खालापूर टोल प्लाझा (मुंबई–पुणे एक्सप्रेसवे) महाराष्ट्रातील मुंबई–पुणे द्रुतगती मार्गावरील खालापूर टोल सध्या देशातील सर्वाधिक महाग सिंगल-पॉइंट टोलपैकी एक मानला जातो. 2026 च्या दरानुसार कारसाठी एकेरी प्रवासाचे शुल्क सुमारे 320 आहे. हा 94.5 किमीच्या पूर्ण मार्गाचा एकत्रित आकार असला, तरी मुख्य वसुली या प्लाझावर होते. घाट विभागातील जास्त देखभाल खर्च आणि प्रचंड वाहतूक हे दर जास्त असण्यामागचे प्रमुख कारण मानले जाते. नियमित प्रवाशांसाठी 10,000 पेक्षा अधिक किमतीचा मासिक पास उपलब्ध आहे. FASTag नसल्यास दुप्पट म्हणजेच सुमारे 640 आकारले जातात.

2) अटल सेतू / MTHL (मुंबई–नवी मुंबई) ‘अटल बिहारी वाजपेयी सेवरी–न्हावा शेवा अटल सेतू’ हा देशातील सर्वात महाग समुद्री पूल टोल म्हणून ओळखला जातो. अवघ्या 21.8 किमी अंतरासाठी कारचालकांना सुमारे 250 मोजावे लागतात. अत्याधुनिक अभियांत्रिकी आणि वेळेची मोठी बचत यामुळे हा मार्ग लोकप्रिय असला, तरी 2026 मधील देखभाल खर्च वाढीनंतर तो अनेकांसाठी लक्झरी पर्याय ठरू लागला आहे. ट्रॅफिक टाळून काही मिनिटांत समुद्र पार करण्याची सोय मिळते, पण त्यासाठी जादा खर्च स्वीकारावा लागतो.

3) शेषागिरीहल्ली टोल प्लाझा (बेंगळुरू–मैसूर एक्सप्रेसवे) कर्नाटकातील बेंगळुरू–मैसूर एक्सप्रेसवे दक्षिण भारतातील महागड्या मार्गांमध्ये गणला जातो. शेषागिरीहल्ली टोल प्लाझावर कार, जीप किंवा व्हॅनसाठी एकेरी दर सुमारे 170 आहे. NH-275 वरील हा प्रमुख पॉइंट असून 2026 मधील दरवाढीनंतर रोज प्रवास करणाऱ्यांमध्ये नाराजी वाढली आहे. येथे GPS-आधारित टोलिंगचा प्रयोग सुरू असला तरी सध्या FASTag द्वारेच थेट कपात केली जाते. उच्च वेगाचा कॉरिडॉर आणि उत्तम कनेक्टिव्हिटीमुळे हा मार्ग तरीही पसंतीचा आहे.

4) सैदपूर / काशी टोल प्लाझा (दिल्ली–मेरठ एक्सप्रेसवे) उत्तर प्रदेशातील दिल्ली–मेरठ एक्सप्रेसवेवर सैदपूर हा मुख्य टोल पॉइंट आहे. संपूर्ण प्रवासासाठी कारचालकांना सुमारे 160 द्यावे लागतात.2026 मध्ये येथे ANPR (Automatic Number Plate Recognition) प्रणाली लागू करण्यात आली आहे. प्रवास केलेल्या अंतरानुसार टोल आकारला जातो. अवघ्या 45 मिनिटांत मेरठला पोहोचण्याची सुविधा मिळत असल्याने हा खर्च अनेक जण स्वीकारतात.

5) जेवर / मथुरा टोल प्लाझा (यमुना एक्सप्रेसवे) ग्रेटर नोएडा ते आग्रा या यमुना एक्सप्रेसवेवर जेवर आणि मथुरा येथे सर्वाधिक वसुली केली जाते. एका सेक्शनसाठी कारचा टोल सुमारे 150 ते 165 दरम्यान आहे. पूर्ण प्रवासासाठी एकूण टोल 440 पेक्षा जास्त होतो. 2026 मध्ये सुधारित रस्ता पृष्ठभाग आणि सुरक्षा सुविधांमुळे दरात किरकोळ वाढ झाली आहे. आग्रा गाठण्यासाठी हा सर्वात जलद, पण तुलनेने खर्चिक मार्ग मानला जातो.

प्रवाशांसाठी काय महत्त्वाचे? दरवर्षी एप्रिलमध्ये टोल दरांचा आढावा घेतला जातो. FASTag अनिवार्य असून, नसल्यास दुप्पट शुल्क आकारले जाते. वारंवार प्रवास करणाऱ्यांसाठी मासिक पास फायदेशीर ठरू शकतो. लांब पल्ल्याच्या प्रवासाचे नियोजन करताना टोल खर्च स्वतंत्रपणे गृहित धरणे आवश्यक आहे. देशातील पायाभूत सुविधांची गुणवत्ता निश्चितच सुधारली आहे. मात्र वेग, सुरक्षितता आणि सोयीच्या बदल्यात वाढता टोल हा 2026 मधील प्रवाशांसाठी मोठा आर्थिक घटक बनत चालला आहे.