पतीसोबत जॉइंट अकाउंट ओपन करताय? एक चूक पडू शकते महाग, राहा सावध
- Published by:Mohini Vaishnav
Last Updated:
नवी दिल्लीत ‘Either or Survivor’ क्लॉज जॉइंट अकाउंटला सोपे बनवते. मात्र खरा मालकी हक्क कायदेशीर वारसांना असतो. वारसा आणि कायदेशीर सल्ला आवश्यक आहे. वादाची संभावना राहते.
नवी दिल्ली : पती-पत्नी ज्यावेळी जॉइटं बँक अकाउंट, एफडी किंवा इतर गुंतवणूक करतात तेव्हा बँका नेहमीच“Either or Survivor” क्लॉज निवडण्याचा सल्ला देतात. याचं कारण स्पष्ट असतं. ऑपरेशन सहज होते. दोन्हीमधून कोणीही एकटं पैसे काढू शकतं. ट्रान्सफर करु शकते आणि एकाचा मृत्यू झाल्यास दुसरा सहज पूर्ण बॅलेन्स क्लेम करु शकतं. ऐकण्यासाठी हे खुप सुविधाजनक दिसतं. मात्र यात सर्वात मोठा गैरसमज लपलेला आहे.
‘Either or Survivor’ चा अर्थ असा होतो की, अकाउंटच्या दोन्ही धारक जीवंत राहत स्वतंत्र रुपात ते चालवू शकतात. जर यामधून एकाचा मृत्यू झाला तर बँक जीवंत व्यक्तीला पूर्ण पैसे देण्यासाठी अधिकृत असते. बँकेची कायदेशीर जबाबदारी येथेच संपते. मात्र महत्त्वपूर्ण गोष्ट म्हणजे की, ही व्यवस्था फक्त बँकिंग ऑपरेशनशी संबंधित आहे. हे पैशांची वास्तविक कायदेशीर मालकी हक्क ठरवत नाही.
advertisement
वास्तविक कायदेशीर स्थिती काय आहे?
मृत्यूनंतर, एखाद्या व्यक्तीचा वाटा त्याच्या कायदेशीर वारसांना जातो. जर इच्छापत्र असेल तर त्यानुसार मालमत्तेची विभागणी केली जाईल. इच्छापत्र नसेल तर हिंदू उत्तराधिकार कायदा किंवा भारतीय उत्तराधिकार कायदा यासारखे वारसा कायदे लागू होतील.
advertisement
याचा अर्थ असा की, पतीने आपली कमाई संयुक्त अकाउंटमध्ये जमा केली आणि त्याचा मृत्यू झाला तर पत्नीला बँकेकडून पैसे मिळू शकतात, परंतु मुलांचे, पालकांचे किंवा इतर कायदेशीर वारसांचे हक्क कायम राहतात. ते न्यायालयात दावा दाखल करू शकतात.
पैसे कसे अडकू शकतात?
समजा पत्नीने ‘Either or Survivor’ अंतर्गत पूर्ण पैसा काढला. नंतर मुलं किंवा इतर वारस कोर्टात गेले. कोर्ट स्टे ऑर्डर जारी करु शकते. अकाउंट फ्रीज होऊ शकतं किंवा पत्नीला पैशांचा हिस्सा परत करावा लागू शकतो. अनेक प्रकरणामध्ये सरवायवरला पूर्ण हिशोब द्यावा लागतो की, पैसा कोणत्या आधारावर काढण्यात आला. ही ती स्थिती आहे, जिथे कुटुंबात वाद, कायदेशीर नोटीस आणि दीर्घ खटला सुरू होऊ शकतो.
advertisement
नॉमिनी व्यक्ती आणि या क्लॉजमधील फरक
बरेच लोक असं मानतात की, नॉमिनी व्यक्ती किंवा उत्तरजीवी व्यक्ती हा अंतिम मालक आहे. तर, सत्य हे आहे की नामनिर्देशित व्यक्ती हा पैसे मिळविण्यासाठी फक्त एक मार्ग आहे; वास्तविक मालकी हक्क कायदेशीर वारसांकडेच राहतात. ‘Either or Survivor’ कलम देखील वारसांचे हक्क काढून टाकत नाही.
advertisement
इतर जोखिम
पती-पत्नीच्या नात्यात तणाव असेल. तर कोणीही दुसऱ्या कोणाच्या परवानगीशिवाय पैसे काढू शकतो. घटस्फोट किंवा वेगळे होण्याच्या स्थितीत पैसा कोणाचा आहे हे ठरवणे कठीण होते. मोठ्या अमाउंटवर टॅक्स आणि उत्तराधिकार संबंधित गुंतागुंत देखील उद्भवू शकते.
भविष्यातील वाद टाळण्यासाठी काय करावे?
संयुक्त खाती आणि गुंतवणुकीच्या रकमेबाबत स्पष्ट सूचनांसह स्पष्ट इच्छापत्र असणे हा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे. मोठ्या गुंतवणुकीसाठी आणि योग्य नामांकनांसाठी स्वतंत्र खाती असणे देखील शहाणपणाचे आहे. जर कौटुंबिक मालमत्तेचे वाद होण्याची शक्यता असेल तर खाते उघडताना कायदेशीर सल्ला घ्या.
Location :
Mumbai,Maharashtra
First Published :
Feb 26, 2026 7:15 PM IST







