दारू, सिगारेट की ड्रग्ज... कशाचं व्यसन लवकर लागतं? काय सांगतात वैज्ञानिक निष्कर्ष?

धूम्रपान आरोग्यासाठी किती धोकादायक आहे हे सर्वांना माहीत आहे. दारू, सिगारेट आणि ड्रग्ज हे सर्व आरोग्यासाठी हानिकारक आहेत. अनेक लोक सिगारेट आणि दारू मजेसाठी पितात, पण काही लोकांना त्याचे व्यसन लागते. लगेच कोणालाही कशाचेही व्यसन लागत नाही, पण कोणतीही गोष्ट जास्त काळ करत राहिल्यास ती व्यक्ती त्या गोष्टीच्या आहारी जाते. जेव्हा एखादी व्यक्ती त्या व्यसनाशिवाय जगू शकत नाही, तेव्हा व्यसनाची स्थिती गंभीर होते. सिगारेट, दारू की आणखी काही, यापैकी कोणती गोष्ट सर्वात वाईट आहे आणि तिचे व्यसन किती लवकर लागते, ते जाणून घेऊया...

एका अंदाजानुसार, सिगारेट आणि दारूपेक्षा हेरोईन किंवा कोकेनचे व्यसन माणसाला लवकर लागते. हे एक प्रकारचे ड्रग्ज आहे. एकदा किंवा दोनदा सेवन केल्यानंतर व्यक्तीला ड्रग्जची नशा चढते आणि 5 वेळा सेवन केल्यानंतर त्याला त्याचे व्यसन लागते. दुसरीकडे, गांजाचे व्यसन हळूहळू लागते, त्याची नशा चढायला सुमारे 6 महिने लागतात आणि 2 वर्षांनंतर व्यसन सुरू होते.

या नंतर सिगारेट किंवा बिडीचा नंबर लागतो, याचे व्यसन लागायला 6 महिने लागतात आणि 2-3 वर्षांनंतर व्यसन सुरू होते. दारूच्या व्यसनाची गती थोडी कमी असते. साधारणपणे लोकांना 1-2 वर्षांत दारूचे व्यसन लागते, पण 5 वर्षे सतत सेवन केल्यानंतर व्यक्तीला त्याचे व्यसन लागते.

सिगारेट, बिडी किंवा ड्रग्जचे व्यसन सर्वात वाईट मानले जाते. या व्यसनांमागे एक वैज्ञानिक सिद्धांत आहे. वास्तविक, जेव्हा एखादी व्यक्ती सिगारेट पितो, तेव्हा त्यातील जळणारी तंबाखू निकोटिन सोडते. हे निकोटिन रक्ताद्वारे फुफ्फुसात पोहोचते, तेथून ते मेंदूपर्यंत पोहोचते आणि नंतर मेंदूत उपस्थित निकोटिन एसिटिलकोलीन रिसेप्टर्सना सक्रिय करते. सक्रिय झालेले रिसेप्टर्स न्यूरोट्रांसमीटर डोपामाइन सोडतात, जे मेंदूच्या विशिष्ट भागावर परिणाम करते. या डोपामाइनमुळे व्यसन हळूहळू वाढते.

जेव्हा एखादी व्यक्ती सिगारेटच्या व्यसनातून किंवा इतर कोणत्याही प्रकारच्या व्यसनातून मुक्त होऊ इच्छिते, तेव्हा ते सहजपणे सुटत नाही. यामागचे कारण म्हणजे त्या व्यसनामुळे त्या व्यक्तीला मिळणारा आनंद. जेव्हा ती व्यक्ती व्यसन सोडण्याचा प्रयत्न करते, तेव्हा तिच्या आनंदाच्या भावनांची साखळी तुटू लागते आणि तिला पुन्हा ती भावना मिळवायची असते. याच कारणामुळे कोणत्याही व्यक्तीसाठी व्यसन सोडणे सोपे नसते.