Gold Buying Mistakes : लग्नासाठी सोनं विकत घेताना 90 टक्के लोक करतात 'या' चुका; आर्थिक नुकसान होण्याआधी हे मुद्दे समजून घ्या

लग्न म्हणजे आनंदाचा सोहळा आणि या सोहळ्यात सर्वात महित्वाची गोष्ट असते ती म्हणजे सोनं, ललग्न आलं की सोनं आलंच, त्याला लग्नात खूप महत्व आहे. पण घाईघाईत किंवा माहितीअभावी केलेली एक चूक तुमच्या खिशाला मोठी कात्री लावू शकते. जाणून घ्या सोने खरेदी करताना कोणती खबरदारी घ्यावी.

भारतीय संस्कृतीत लग्नसराई आणि सोने खरेदी यांचे एक अतूट नाते आहे. घरचं लग्न ठरलं की पाहुण्यांच्या यादीसोबतच पहिली धावपळ सुरू होते ती सराफा बाजारात. कुणाला दागिने घडवायचे असतात, तर कुणाला गुंतवणुकीसाठी सोन्याची नाणी हवी असतात. आपल्याकडे सोने हे केवळ दागिना नसून ती एक 'स्त्रीधन' आणि भविष्यातील 'गुंतवणूक' मानली जाते.

पण अनेकदा लग्नाच्या गडबडीत आपण भावनेच्या भरात किंवा घाईत सोने खरेदी करतो आणि नंतर लक्षात येतं की आपण जास्त पैसे मोजले आहेत. जागतिक सुवर्ण परिषद (WGC) आणि आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, ग्राहक सोने खरेदी करताना काही ठराविक चुका वारंवार करतात. तुम्ही या चुका टाळल्या तर तुमचे हजारो रुपये वाचू शकतात.

1. हॉलमार्कची तपासणी न करणे (Ignoring Hallmarking)ही सर्वात मोठी आणि सामान्य चूक आहे. सोन्याच्या शुद्धतेची खात्री देणारी एकमेव खूण म्हणजे 'BIS हॉलमार्क'.दागिन्यावर BIS लोगो, शुद्धता (उदा. 22K916) आणि HUID (Hallmark Unique Identification) नंबर आहे की नाही हे आवर्जून तपासा. हॉलमार्क असलेले सोने भविष्यात विकताना किंवा बदलताना तुम्हाला पूर्ण किंमत मिळते. विना हॉलमार्कचे सोने विकताना फसवणुकीची शक्यता जास्त असते.

2. मेकिंग चार्जेसकडे दुर्लक्ष करणे (Making Charges Logic)लग्नाच्या दागिन्यांमध्ये कलाकुसर जास्त असते, त्यामुळे सराफ त्यावर जास्त मेकिंग चार्जेस लावतात. अनेकदा 'मेकिंग चार्जेसवर सूट' असे बोर्ड लावून ग्राहकांना आकर्षित केले जाते, पण प्रत्यक्षात सोन्याच्या प्रति ग्रॅम दरात ती कसर भरून काढली जाते.नेहमी 2-3 नामांकित दुकानांमध्ये मेकिंग चार्जेसची तुलना करा. शक्य असल्यास मेकिंग चार्जेसवर घासाघीस (Negotiation) करा, यामुळे बरीच बचत होऊ शकते.

3. 'कॅरेट'मधील गोंधळ (Understanding Carats)सोन्याची किंमत ही त्याच्या कॅरेटवर अवलंबून असते. 24 कॅरेट सोने हे 100% शुद्ध असते, पण त्याचे दागिने बनवता येत नाहीत. दागिने सहसा 22 कॅरेट किंवा 18 कॅरेटमध्ये बनवले जातात.अनेकदा दुकानदार 22 कॅरेटच्या दागिन्यांसाठी 24 कॅरेटचे दर लावतात. त्यामुळे तुम्ही जे दागिने घेताय ते किती कॅरेटचे आहेत आणि त्या दिवसाचा त्या कॅरेटचा दर काय आहे, याची खात्री करा.

4. खड्यांचे वजन आणि सोन्याचे वजन (Stone Weight Issues)लग्नाच्या दागिन्यांमध्ये जडावाचे काम (खडे, हिरे, मणी) जास्त असते.अनेकदा सराफ दागिना तोलताना त्यातील खड्यांच्या वजनासह सोन्याचा भाव लावतात. पण लक्षात ठेवा, जेव्हा तुम्ही ते सोने विकायला जाता, तेव्हा त्या खड्यांची किंमत शून्य धरली जाते. त्यामुळे दागिना घेताना सोन्याचे निव्वळ वजन (Net Weight) आणि खड्यांचे वजन वेगळे लिहून घ्या आणि फक्त सोन्याच्या वजनाचेच पैसे सोन्याच्या दराने द्या.

5. बाय-बॅक पॉलिसी न विचारणे (Buy-back Policy)भविष्यात जर तुम्हाला तो दागिना मोडून नवीन डिझाइन करायचे असेल किंवा पैशांची गरज भासल्यास तो विकायचा असेल, तर त्या ज्वेलर्सची 'बाय-बॅक पॉलिसी' काय आहे हे आधीच विचारा. स्वतःच्या दुकानातील सोने परत घेताना अनेक ज्वेलर्स चांगले दर देतात, पण दुसऱ्या दुकानातील सोने असल्यास जास्त कपात करतात.

तज्ज्ञांचा विशेष सल्ला : सोने खरेदी केल्यावर 'पक्के बिल' घ्यायला विसरू नका. बिलावर सोन्याचे वजन, शुद्धता, मेकिंग चार्जेस आणि GST या सर्वांचा स्पष्ट उल्लेख असावा. डिजिटल पेमेंटला प्राधान्य द्या, जेणेकरून व्यवहाराचा पुरावा राहील.