1 Litter Petrol Price in Iran : इराणमध्ये 1 लिटर पेट्रोलची किंमत किती? आकाडा तुम्हाला हादरवून सोडेल

सध्या मध्य आशियात इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यात सुरू असलेल्या भीषण युद्धामुळे संपूर्ण जगाचे धाबे दणाणले आहेत. या युद्धाचा सर्वात मोठा आणि थेट परिणाम आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमतींवर होणार, याची शक्यता नाकारता येणार नाही. यामुळे जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ होणार असल्याचं तज्ज्ञांकडून शक्यता वर्तवली जात आहे. याचे परिणाम आता थेट भारताला आणि पर्यायाने महाराष्ट्राला बसण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

भारतात आधीच पेट्रोलच्या किमती शंभरीच्या आसपास असताना, आता या युद्धामुळे सर्वसामान्यांच्या खिशाला आणखी कात्री लागणार का? असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. विशेषतः महाराष्ट्रातील पेट्रोलचे दर आणि इराणमधील दर यांची तुलना केली, तर जमिन-अस्मानाचा फरक दिसून येतो.

जागतिक बाजारपेठेत खळबळ आणि भारतावर परिणामइराण हा जगातील महत्त्वाचा तेल उत्पादक देश आहे. युद्धामुळे इराणमधून होणारा पुरवठा विस्कळीत होण्याची भीती आहे.आंतरराष्ट्रीय बाजारात 'ब्रेंट क्रूड'चे दर वाढणार आहेत. भारत आपल्या गरजेच्या 80% पेक्षा जास्त तेल आयात करतो. त्यामुळे जर जागतिक दर वाढले, तर भारतातही पेट्रोल-डिझेलच्या किमती वाढणे अटळ आहे.इंधन महागल्यामुळे भारताच्या आयात बिलात वाढ होईल, ज्याचा परिणाम रुपयाच्या मूल्यावर आणि देशातील महागाईवर होऊ शकतो.

महाराष्ट्र विरुद्ध इराण: पेट्रोल दरांची मोठी दरीमहाराष्ट्रात सध्या पेट्रोलचे दर हे देशातील इतर राज्यांच्या तुलनेत सर्वाधिक आहेत. पण जेव्हा आपण याची तुलना इराणशी करतो, तेव्हा धक्कादायक आकडेवारी समोर येते.

इराणमध्ये एक लिटर पेट्रोलची किंमत ही साधारण 2 ते 5 रुपये आहे. हा फरक भारताच्या तुलनेत खूपच जास्त आहे. महाराष्ट्रात जिथे आपण 1 लिटर पेट्रोलसाठी सुमारे 103 ते 105 रुपये मोजतो, तिथे इराणमध्ये 105 रुपयांत चक्क 25 ते 30 लिटर पेट्रोल येऊ शकते.

किमतीत एवढा प्रचंड फरक का? (The Real Reasons)महाराष्ट्र आणि इराणमधील दरात इतकी तफावत असण्यामागे मुख्यत्वे तीन कारणे आहेत:1. उत्पादक विरुद्ध आयातदार: इराण स्वतः तेलाचा अवाढव्य साठा असलेला देश आहे. त्यांना कच्च्या तेलासाठी कोणावरही अवलंबून राहावे लागत नाही. याउलट, भारत बाहेरून तेल विकत घेतो, ज्यावर वाहतूक खर्च आणि विनिमय दर (Dollar rate) लागू होतात.

2. सरकारी अनुदान (Subsidy): इराण सरकार आपल्या नागरिकांना जगातलं सर्वात जास्त इंधन अनुदान देतं. ते स्वतः तोटा सहन करून लोकांसाठी स्वस्त पेट्रोल उपलब्ध करून देतात. याउलट, भारतात अनुदानाऐवजी कर आकारला जातो.3. करांचे ओझे (Tax Structure): महाराष्ट्रात पेट्रोलच्या मूळ किमतीवर केंद्र सरकारचा 'एक्साईज ड्युटी' आणि महाराष्ट्र सरकारचा 'व्हॅट' (VAT) हे दोन्ही मोठ्या प्रमाणात आकारले जातात. एकूण किमतीच्या जवळपास 40-50% वाटा फक्त करांचा असतो, जो इराणमध्ये नगण्य आहे.

इराणमधील परिस्थिती अशीच चिघळत राहिली, तर महाराष्ट्रात आणि अर्थात भारतातील पेट्रोलचे दर नजीकच्या काळात 110 रुपयांचा टप्पा ओलांडण्याची भीती तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे. अर्थात वाहतूक महागल्यामुळे भाजीपाला आणि जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमतीही वाढू शकतात.

इराणमध्ये पेट्रोल स्वस्त आहे कारण ते त्यांचे स्वतःचे उत्पादन आहे, तर महाराष्ट्रात पेट्रोल महाग आहे कारण आपण आयातीवर अवलंबून आहोत आणि त्यावर करांचा बोजा मोठा आहे. सध्या सुरू असलेल्या युद्धामुळे केवळ इराणच नाही, तर महाराष्ट्रातील सामान्य जनतेच्या बजेटचीही होळी होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.