MahaShivaratri Vrat Katha: महाशिवरात्रीची व्रत कथा! वाचल्या किंवा ऐकल्याशिवाय व्रत-उपवास निष्फळ

महाशिवरात्री व्रत कथा -

एका काळी चित्रभानु नावाचा एक शिकारी होता. शिकार करूनच तो आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करत असे. तो एका सावकाराचा ऋणी होता, पण वेळेवर कर्ज न फेडल्यामुळे रागावलेल्या सावकाराने त्याला एका शिवमठामध्ये बंदी बनवून ठेवले. योगायोगाने त्या दिवशी शिवरात्री होती.

बंदीवासात असताना शिकारी मठात चाललेल्या शिव-संबंधित धार्मिक गोष्टी आणि शिवरात्री व्रताची कथा ऐकत राहिला. संध्याकाळ झाल्यावर सावकाराने त्याला बोलावून कर्जाबद्दल विचारले, तेव्हा शिकाऱ्याने पुढच्या दिवशी सर्व कर्ज फेडण्याचे वचन दिले. सावकाराने त्याला सोडून दिले. शिकारी शिकारीसाठी जंगलात निघाला, पण दिवसभर बंदीवासात राहिल्यामुळे तो भूक आणि तहानेने व्याकुळ झाला होता.

सूर्यास्त झाल्यावर तो एका जलाशयाजवळ गेला आणि तिथे घाटावर असलेल्या एका झाडावर पिण्यासाठी थोडे पाणी घेऊन चढला. त्याला खात्री होती की एखादा प्राणी तहान भागवण्यासाठी तिथे नक्कीच येईल. ते झाड बेलाचे होते आणि त्याच झाडाखाली एक शिवलिंगही होते, जे वाळलेल्या बेलपत्रांमुळे झाकले गेले असल्याने दिसत नव्हते. शिकारी मचान बनवण्यासाठी बेलाच्या फांद्या तोडू लागला आणि त्या फांद्या योगायोगाने खाली शिवलिंगावर पडल्या. अशा प्रकारे दिवसभर उपाशी राहिलेल्या शिकाऱ्याचे व्रतही झाले आणि शिवलिंगावर बेलपत्रही वाहिली गेली.

रात्रीचा एक प्रहर उलटल्यावर एक गर्भिणी मृगी (हरिण) तिथे पाणी पिण्यासाठी आली. शिकाऱ्याने धनुष्यावर बाण चढवला, तेव्हा त्याच्या हाताच्या धक्क्याने काही पाने आणि पाण्याचे थेंब खाली असलेल्या शिवलिंगावर पडले. यामुळे नकळत शिकाऱ्याची पहिल्या प्रहरची पूजा झाली. ती मृगी म्हणाली, "मी गर्भिणी आहे, लवकरच पिलांना जन्म देणार आहे. तू एकाच वेळी दोन जीवांची हत्या करशील जे योग्य नाही. मी पिलाला जन्म देऊन लगेच तुझ्यासमोर हजर होईल, तेव्हा मला मार." शिकाऱ्याने दया दाखवून तिला सोडून दिले.

काही वेळाने दुसरी मृगी तिथे आली. शिकाऱ्याने पुन्हा बाण चढवला आणि पुन्हा काही बेलपत्रे खाली शिवलिंगावर पडली, ज्यामुळे त्याच्या दुसऱ्या प्रहरची पूजा झाली. त्या मृगीनेही वचन दिले की ती परत येईल. शिकाऱ्याने तिलाही जाऊ दिले. आता रात्र संपत आली होती आणि तिसऱ्या प्रहरमध्ये एक तिसरी मृगी आपल्या पिलांसह तिथे आली. शिकाऱ्याने बाण सोडणार इतक्यात ती म्हणाली की ती आपल्या पिलांना त्यांच्या वडिलांच्या ताब्यात देऊन परत येईल. शिकाऱ्याला तिच्यावरही दया आली आणि त्याने तिलाही सोडून दिले. यावेळी नकळत तिसऱ्या प्रहरची पूजाही संपन्न झाली.

पहाटेच्या वेळी एक धष्टपुष्ट मृग (नर हरिण) तिथे आला. शिकाऱ्याने त्याला मारण्याचा विचार केला, तेव्हा तो मृग म्हणाला, "जर तू माझ्या आधी आलेल्या तीन मृगींना आणि पिलांना मारले असेल, तर मलाही मारून टाक. पण जर तू त्यांना सोडून दिले असेल, तर मलाही थोडा वेळ दे. मी त्यांना भेटून तुझ्यासमोर हजर होतो."

शिकाऱ्याने त्याला सर्व हकीकत सांगितली. उपवास, रात्रभर केलेले जागरण आणि नकळत शिवलिंगावर वाहिलेली बेलपत्रे यामुळे शिकाऱ्याचे हिंसक हृदय आता निर्मळ झाले होते. त्याच्या मनात देवाविषयी भक्ती निर्माण झाली होती. त्याने त्या मृगालाही जाऊ दिले. थोड्याच वेळात तो मृग आपल्या पूर्ण कुटुंबासह तिथे हजर झाला. प्राण्यांचे हे सत्य आणि प्रेम पाहून शिकाऱ्याला खूप पश्चात्ताप झाला आणि त्याच्या डोळ्यातून अश्रू वाहू लागले. त्याने त्या प्राण्यांची शिकार न करण्याचा निर्णय घेतला.

शिकाऱ्याच्या या बदललेल्या हृदयामुळे आणि नकळत घडलेल्या शिवपूजेमुळे भगवान शंकर प्रसन्न झाले. त्यांनी शिकाऱ्याला दर्शन दिले आणि त्याला सुख-समृद्धीचे वरदान देऊन 'गुह' असे नाव दिले. हा तोच गुह होता ज्याच्याशी प्रभू श्रीरामांनी मैत्री केली होती.