Insta वर मुलं काय पाहात आहेत? सर्वेमध्ये धक्कादायक खुलासा, पालकांची झोप उडवणारी माहिती समोर

रॉयटर्सच्या एका रिपोर्टनुसार, इन्स्टाग्राम आणि मेटाच्या इतर प्लॅटफॉर्म्सवर 13 ते 15 वर्षे वयोगटातील मुलांच्या सुरक्षिततेबाबत मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. कंपनीने स्वतः केलेल्या सर्वेक्षणात असं आढळलं की, 19 टक्के किशोरवयीन मुलांना (Teenagers) इन्स्टाग्रामवर अशा अश्लील किंवा नको असलेल्या फोटोंचा सामना करावा लागला, जे त्यांना बघायचे नव्हते. साध्या भाषेत सांगायचं तर, दर पाच मुलांमागे एका मुलाने अवांछित 'न्यूड' फोटो किंवा अश्लील मजकूर पाहिल्याची कबुली दिली आहे.

हा सर्व्हे केवळ फोटोंपुरता मर्यादित नाही. काही मुलांनी असंही सांगितलं की, त्यांच्या फीडवर किंवा मेसेजमध्ये स्वतःला इजा करून घेणे (Self-harm) किंवा आत्महत्येसारख्या घातक गोष्टींना प्रोत्साहन देणारा मजकूरही समोर आला. लहान वयात अशा गोष्टी पाहिल्यामुळे मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो आणि त्यांच्या वागणुकीत टोकाचे बदल घडून येऊ शकतात.

मेटा कंपनीने गेल्या काही काळात 'सेंसिटिव्ह कंटेंट कंट्रोल' सारखे अनेक फिचर्स आणले आहेत. मात्र, हा नवा डेटा सांगतो की हे फिचर्स जमिनीवर किती कुचकामी ठरत आहेत. इन्स्टाग्राम असो वा फेसबुक, मुलांसाठी हे प्लॅटफॉर्म्स आता पूर्वीसारखे सुरक्षित राहिलेले नाहीत, असा दावा चाईल्ड राईट्स ॲक्टिव्हिस्ट्स करत आहेत.

या प्रकरणावर मेटाने स्पष्टीकरण दिलं आहे की, ते मुलांच्या सुरक्षिततेबाबत गंभीर आहेत. संशयास्पद लोकांशी होणाऱ्या चॅटिंगवर निर्बंध आणि आक्षेपार्ह फोटो ओळखण्यासाठी टूल्स बसवले आहेत. मात्र, अनेकदा हा मजकूर 'प्रायव्हेट मेसेज' द्वारे पाठवला जातो, ज्यामुळे वापरकर्त्याच्या गोपनीयतेचा (Privacy) विचार करता तो पूर्णपणे रोखणे तांत्रिकदृष्ट्या कठीण जाते.

तंत्रज्ञान कितीही प्रगत झालं तरी चुकीचा मजकूर पसरवणारे लोक नवीन मार्ग शोधून काढतातच. अशा वेळी केवळ कंपनीवर विसंबून राहणे धोक्याचे आहे. तज्ज्ञांच्या मते, पालकांनी खालील गोष्टी करणे आवश्यक आहे: