सौर कृषी पंपाच्या पॅनलची साफसफाई करतांना या चूका टाळा, अन्यथा होईल मोठं नुकसान
- Published by:Ajit Bhabad
Last Updated:
Saur Krushi Pump Yojana : आजच्या काळात सौर ऊर्जा ही शेतकऱ्यांसाठी केवळ पर्यायी वीज व्यवस्था राहिलेली नाही, तर शेतीचा खर्च कमी करून उत्पन्न वाढवणारा महत्त्वाचा आधार बनली आहे.
मुंबई : आजच्या काळात सौर ऊर्जा ही शेतकऱ्यांसाठी केवळ पर्यायी वीज व्यवस्था राहिलेली नाही, तर शेतीचा खर्च कमी करून उत्पन्न वाढवणारा महत्त्वाचा आधार बनली आहे. शेतात वापरले जाणारे सौर पंप, सौर कुंपण तसेच घरांच्या व गोठ्यांच्या छतांवरील सौर पॅनेलमुळे दरमहा मोठी बचत होते. मात्र, अनेक वेळा योग्य देखभाल न केल्यामुळे हीच उपयुक्त यंत्रणा हळूहळू निष्प्रभ ठरू लागते. किरकोळ दुर्लक्ष, चुकीच्या पद्धतीने स्वच्छता किंवा सुरक्षिततेकडे केलेले दुर्लक्ष यामुळे सौर पॅनेल वेळेआधीच खराब होण्याचा धोका वाढतो. त्यामुळे सौर पॅनेल बसवण्याइतकीच त्यांची निगा राखणेही अत्यावश्यक आहे.
चुकीच्या स्वच्छतेमुळे वीज निर्मितीवर परिणाम
अनेक शेतकरी पॅनेलवरील धूळ, माती किंवा पक्ष्यांची विष्ठा काढण्यासाठी कठीण झाडू, कडक ब्रश किंवा कोरडे कापड वापरतात. दिसायला ही पद्धत सोपी वाटत असली, तरी त्यामुळे पॅनेलच्या काचेवर सूक्ष्म ओरखडे पडतात. हे ओरखडे सूर्यप्रकाश योग्य प्रमाणात आत जाण्यापासून अडवतात आणि परिणामी वीज निर्मिती हळूहळू घटते. त्यामुळे सौर पॅनेल नेहमी स्वच्छ पाणी आणि मऊ कापड किंवा स्पंजच्या साहाय्यानेच साफ करावेत.
advertisement
रसायनांचा वापर टाळा
पॅनेल अधिक चमकदार दिसावेत म्हणून काही जण डिटर्जंट, फिनाइल किंवा इतर तीव्र रसायने वापरतात. मात्र ही सवय अत्यंत घातक ठरू शकते. रसायनांमुळे पॅनेलवरील संरक्षणात्मक आवरण खराब होते आणि त्याचे आयुष्य कमी होते. कालांतराने पॅनेल जास्त तापू लागतात, ज्याचा थेट परिणाम वीज उत्पादनावर होतो. त्यामुळे स्वच्छतेसाठी साधे पाणी किंवा अतिशय कमी साबणाचे द्रावण वापरणेच सुरक्षित मानले जाते.
advertisement
स्वच्छतेची योग्य वेळही महत्त्वाची
दुपारच्या कडक उन्हात गरम झालेल्या पॅनेलवर थंड पाणी टाकल्यास ‘थर्मल शॉक’ बसू शकतो. यामुळे काचेला भेगा पडणे किंवा कायमस्वरूपी डाग पडण्याचा धोका असतो. हे नुकसान लगेच लक्षात येत नाही, पण काही महिन्यांत पॅनेलची कार्यक्षमता मोठ्या प्रमाणात घटते. त्यामुळे सौर पॅनेलची स्वच्छता सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळच्या वेळेत करणे सर्वात योग्य ठरते.
advertisement
सुरक्षिततेकडे दुर्लक्ष करू नका
साफसफाई करताना अनेकदा सौर यंत्रणा सुरूच ठेवली जाते, जे अत्यंत धोकादायक आहे. विजेचा धक्का बसण्याची शक्यता टाळण्यासाठी साफसफाईपूर्वी इन्व्हर्टर आणि संपूर्ण सिस्टीम बंद करणे आवश्यक आहे. यामुळे अपघात टाळता येतात आणि कामही अधिक सुरक्षितपणे करता येते.
उंच पॅनेल साफ करताना विशेष काळजी
छतावरील किंवा उंच ठिकाणी बसवलेल्या पॅनेलपर्यंत पोहोचण्यासाठी थेट संरचनेवर चढणे धोकादायक ठरू शकते. यामुळे पॅनेलची फ्रेम खराब होण्यासोबतच पडण्याचा धोका वाढतो. मजबूत शिडीचा वापर करणे आणि शक्य असल्यास दोन व्यक्तींच्या मदतीने साफसफाई करणे अधिक सुरक्षित ठरते.
advertisement
नियमित तपासणीही तितकीच आवश्यक
फक्त पॅनेल स्वच्छ ठेवणे पुरेसे नाही. वायरिंग, कनेक्शन आणि वीज उत्पादनाची वेळोवेळी तपासणी करणेही गरजेचे आहे. उंदीर, ओलावा किंवा सैल कनेक्शनमुळे वीज निर्मितीवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे वर्षातून किमान एकदा तरी तज्ञ तंत्रज्ञांकडून संपूर्ण सिस्टीमची तपासणी करून घेणे फायद्याचे ठरते.
दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी योग्य देखभाल
थोडीशी काळजी आणि नियमित देखभाल केली, तर सौर पॅनेल २० ते २५ वर्षे उत्तम प्रकारे कार्य करू शकतात. योग्य स्वच्छता, वेळेवर तपासणी आणि सुरक्षित पद्धती केवळ वीज उत्पादन वाढवत नाहीत, तर शेती अधिक परवडणारी, शाश्वत आणि पर्यावरणपूरक बनवतात. सौर पॅनेल हे एकदाच बसवायचे साधन नसून दीर्घकालीन संपत्ती आहे. फक्त त्यांची योग्य निगा राखणे आवश्यक आहे.
Location :
Mumbai,Maharashtra
First Published :
Jan 20, 2026 11:58 AM IST
