जगाचा 90% व्यापार समुद्रमार्गेच का होतो? 99% लोकांना माहित नाही खरं कारण; हे वाचून तुम्हीही थक्क व्हाल

जगातील 90% व्यापार समुद्रमार्गेच का होतो?

आज आपण रोज वापरत असलेल्या वस्तू जसे की मोबाईल फोन, कपडे, इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे, कारचे पार्ट्स किंवा खाण्यापिण्याच्या अनेक वस्तू यापैकी बहुतांश वस्तू समुद्रमार्गे एका देशातून दुसऱ्या देशात पोहोचतात. म्हणूनच तज्ज्ञ सांगतात की जगातील सुमारे 90% आंतरराष्ट्रीय व्यापार समुद्री मार्गांद्वारेच केला जातो.

मात्र प्रश्न असा आहे की समुद्रमार्गे व्यापार इतका मोठ्या प्रमाणावर का केला जातो?

advertisement

समुद्री व्यापार स्वस्त का पडतो?

एका देशातून दुसऱ्या देशात मोठ्या प्रमाणात माल पाठवण्यासाठी जहाज हे सर्वात स्वस्त आणि सोयीस्कर साधन मानले जाते. मोठे कंटेनर जहाज एकाच वेळी हजारो कंटेनर वाहून नेऊ शकते. त्याच मालाची वाहतूक जर विमानाने केली तर खर्च अनेक पटीने वाढतो. म्हणूनच जड आणि मोठ्या प्रमाणात असलेला माल जसे की कच्चे तेल, लोखंडाचे धातू (आयर्न ओर), धान्य किंवा मोठी यंत्रसामग्री बहुतेक वेळा समुद्री जहाजांद्वारेच पाठवला जातो.

कंटेनर शिपिंगमुळे व्यापारात मोठा बदल

आधुनिक समुद्री व्यापारात कंटेनर प्रणालीने मोठी क्रांती घडवून आणली आहे. माल मोठ्या धातूच्या कंटेनरमध्ये पॅक करून जहाजांवर चढवला जातो.

या पद्धतीचे अनेक फायदे आहेत 

• माल अधिक सुरक्षित राहतो

• लोडिंग आणि अनलोडिंग करणे सोपे होते

• वेळ आणि खर्च दोन्ही कमी होतात

यामुळे कंटेनर शिपिंग आज जागतिक व्यापाराची कणा (बॅकबोन) बनली आहे.

जगातील सर्वात व्यस्त समुद्री मार्ग

जगातील काही समुद्री मार्ग अत्यंत महत्त्वाचे मानले जातात कारण त्या मार्गांमधून मोठ्या प्रमाणावर जहाजांची ये-जा होते. त्यातील प्रमुख मार्ग म्हणजे

• मलाक्का सामुद्रधुनी

• सुएझ कालवा

• होर्मुझ सामुद्रधुनी

या मार्गांद्वारे आशिया, युरोप आणि आफ्रिका या खंडांदरम्यान व्यापार चालतो. या भागांमध्ये जर कोणतीही समस्या निर्माण झाली, तर त्याचा परिणाम त्वरित जागतिक व्यापारावर दिसू लागतो.

समुद्री बंदरांचे महत्त्व

समुद्री व्यापारासाठी बंदरे (पोर्ट) अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावतात. याच ठिकाणी जहाजांमधून माल उतरवला जातो आणि नंतर तो इतर देशांमध्ये किंवा शहरांमध्ये पाठवला जातो. जगातील काही मोठी बंदरे चीन, सिंगापूर, दुबई आणि रॉटरडॅम या शहरांमध्ये आहेत. ही बंदरे जागतिक व्यापाराची प्रमुख केंद्रे बनली आहेत.

समुद्राशिवाय जागतिक व्यापार शक्य नाही

जर समुद्री व्यापार थांबला, तर जगाच्या अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम होऊ शकतो. अनेक देशांमध्ये आवश्यक वस्तूंची कमतरता निर्माण होऊ शकते आणि वस्तूंच्या किंमती झपाट्याने वाढू शकतात. म्हणूनच समुद्र हा केवळ प्रवासाचा मार्ग नाही, तर जागतिक व्यापारातील सर्वात महत्त्वाचा कणा मानला जातो.