Do You Know : भूक लागली की पोटातून 'गुडगुड' आवाज का येतो? यामागे दडलंय शरीराचं अजब विज्ञान

जर तुम्हाला वाटत असेल की हा आवाज फक्त भुकेचा आहे, तर तुम्ही चुकीचे आहात. या आवाजाला विज्ञानाच्या भाषेत काय म्हणतात आणि तो का येतो, यामागचं रंजक कारण आज आपण जाणून घेणार आहोत.

काय आहे हे 'गुडगुड' शास्त्र?

विज्ञानाच्या भाषेत पोटातून येणाऱ्या या आवाजाला 'बोर्बोरिगमी' (Borborygmi) असे म्हणतात. हा आवाज केवळ पोटातून नाही, तर प्रामुख्याने आपल्या लहान आणि मोठ्या आतड्यांमधून येत असतो. आपले पचनतंत्र हे एका लांब नळीसारखे आहे, जे सतत कार्यरत असते.

advertisement

स्नायूंची हालचाल (Peristalsis)

आपल्या पचनसंस्थेच्या भिंती स्नायूंनी बनलेल्या असतात. अन्नाला पुढे ढकलण्यासाठी हे स्नायू सतत आकुंचन आणि प्रसरण पावत असतात. या प्रक्रियेला 'पेरिस्टॅलिसिस' (Peristalsis) म्हणतात. जेव्हा पोटात अन्न असतं, तेव्हा हा आवाज आपल्याला ऐकू येत नाही. पण जेव्हा पोट रिकामं असतं, तेव्हा या नळीमध्ये फक्त हवा आणि पाचक रस (Digestive Juices) उरलेले असतात. रिकाम्या नळीत ही हवा इकडून तिकडे हलली की त्याचा मोठा आवाज येतो, अगदी रिकाम्या डब्यात वस्तू वाजते तसा

पोटाचा 'क्लीनिंग मोड' (MMC)

जेव्हा आपण 2-3 तास काहीच खात नाही, तेव्हा मेंदू पोटातील स्नायूंना एक संदेश पाठवतो. याला 'मायग्रेटिंग मोटर कॉम्प्लेक्स' (MMC) म्हणतात. हे पोटाचं एक प्रकारचं 'हाऊसकीपिंग' किंवा स्वच्छता अभियान आहे. पोटात उरलेलं अन्न, बॅक्टेरिया किंवा कचरा साफ करण्यासाठी स्नायू वेगाने हालचाल करू लागतात. याच हालचालीमुळे तो 'गुडगुड' आवाज येतो. म्हणजे तुमचं पोट तुम्हाला सांगत असतं की, "आता जुना साठा संपलाय, नवीन अन्न पाठवा"

आवाज येण्याची इतर कारणे

केवळ भूकच नाही, तर इतर काही कारणांमुळेही पोटात असे आवाज येऊ शकतात:

जास्त हवा पोटात जाणे: घाईघाईत जेवताना किंवा पाणी पिताना जास्त हवा पोटात गेली तरी आवाज येतो.

अपूर्ण पचन: काही पदार्थ नीट न पचल्यामुळे आतड्यांमध्ये गॅस तयार होतो, ज्यामुळे आवाज वाढतो.

अतिसार (Diarrhea): पोटाचे विकार असतील तर आतड्यांची हालचाल वेगाने होते आणि आवाज वाढतात.

हा आवाज कसा थांबवायचा?

1. थोडं पाणी प्या: पाणी प्यायल्याने रिकाम्या पोटातील हवेची हालचाल कमी होते आणि आवाज थांबतो.

2. सावकाश जेवा: जेवताना तोंड बंद ठेवून चावा, जेणेकरून अतिरिक्त हवा पोटात जाणार नाही.

3. नियमित जेवण: वेळेवर जेवल्यास 'क्लीनिंग मोड'चा आवाज खूप मोठा येत नाही.

थोडक्यात सांगायचं तर पोटातून येणारा आवाज हे लक्षण आहे की तुमचं शरीर निरोगी आहे आणि त्याचं 'स्वच्छता अभियान' नीट सुरू आहे. त्यामुळे पुढच्या वेळी आवाज आला तर घाबरू नका, फक्त समजून घ्या की तुमच्या पोटाला आता इंधनाची गरज आहे.