थंडीमध्ये का वाढते ब्लड प्रेशर आणि हार्ट अटॅकची रिस्क? AIIMS च्या डॉक्टरांनी सांगितलेल्या 5 गोष्टी नेहमी लक्षात ठेवा

सध्या उत्तर भारतात गुरुग्रामसारख्या ठिकाणी तापमान शून्यावर पोहोचलं आहे. वाढत्या थंडीसोबतच हार्ट अटॅक आणि स्ट्रोकच्या प्रकरणांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. या गंभीर विषयावर एम्स (AIIMS), नवी दिल्लीचे हृदयविकार विभाग प्रमुख डॉ. राजीव नारंग यांनी मोलाचा सल्ला दिला आहे. हिवाळ्यात आपलं हृदय कसं जपावं, याबद्दल त्यांनी सांगितलेल्या 5 महत्त्वाच्या गोष्टी प्रत्येक मराठी माणसाने जाणून घेतल्याच पाहिजेत.

advertisement

थंडीत अचानक बीपी का वाढतो?

डॉ. नारंग यांच्या मते, थंडीमुळे शरीरातील रक्तवाहिन्या आकुंचन पावतात, ज्याला वैद्यकीय भाषेत 'वासोकन्स्ट्रिक्शन' (Vasoconstriction) असं म्हणतात. यामुळे रक्ताच्या प्रवाहात अडथळा निर्माण होतो आणि हृदयाला रक्त पंप करण्यासाठी जास्त जोर लावावा लागतो, परिणामी रक्तदाब अचानक वाढतो.

या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका

चालताना अचानक धाप लागणे किंवा वॉक करताना त्रास होणे.

छातीत जडपणा किंवा 'एंजाइना'ची लक्षणे जाणवणे.

बीपीची औषधे सुरू असूनही रिडींग वाढणे.

हृदय सुरक्षित ठेवण्यासाठी डॉ. नारंग यांनी सांगितलेले 5 'गोल्डन रूल्स':

1. नियमित बीपीची तपासणी (Daily Monitoring)

अनेक रुग्णांना वाटतं की ते औषध घेत आहेत म्हणजे त्यांचं बीपी कंट्रोलमध्येच असेल. पण कडाक्याच्या थंडीत औषधं असूनही बीपी वाढू शकतो. त्यामुळे घरी एक बीपी मशीन ठेवा. जर तुमचं रिडींग 140/90 mmHg पेक्षा जास्त येत असेल, तर वेळ न घालवता डॉक्टरांचा सल्ला घ्या जेणेकरून ते औषधांचा डोस ॲडजस्ट करू शकतील.

2. मिठाच्या वापरावर नियंत्रण

हिवाळ्यात आपण चमचमीत आणि तळलेले पदार्थ जास्त खातो. या पदार्थांमध्ये मिठाचं प्रमाण भरपूर असतं. मीठ शरीरातील बीपी वाढवण्यास मदत करतं. त्यामुळे या दिवसांत जेवणातील मिठाचे प्रमाण संतुलित ठेवा किंवा शक्य असल्यास कमी करा.

3. तहान लागो न लागो, पुरेसे पाणी प्या

थंडीत आपल्याला तहान कमी लागते, त्यामुळे आपण पाणी पिणं खूप कमी करतो. पण पाणी कमी प्यायल्याने 'डिहायड्रेशन' होतं, ज्यामुळे ब्लड प्रेशर तर वाढतं पण शरीराच्या इतर अवयवांवरही ताण येतो. म्हणून, हिवाळ्यातही शरीराला आवश्यक तितकं पाणी पिणं विसरू नका.

4 प्रोसेस्ड आणि थंड अन्न टाळा

थंडीमुळे आपली जीवनशैली बदलते आणि आपण पॅकेज्ड किंवा प्रोसेस्ड फूड जास्त खातो. हे हृदयासाठी अत्यंत घातक आहे. थंडीत पचनशक्तीवर परिणाम होतो, त्यामुळे नेहमी कोमट, ताजे आणि हलके (सुपाच्य) अन्न घ्या. आठवड्यातून एकदा किंवा दोनदा 'खिचडी' सारखे साधे पदार्थ खाणे हृदयासाठी फायदेशीर ठरते.

5. वाढीव सतर्कता गरजेची

हा थंडीचा परिणाम आधीच आजारी असलेल्या लोकांवर, ज्येष्ठांवर आणि हाय बीपीच्या रुग्णांवर जास्त होतो. त्यामुळे केवळ औषधांवर अवलंबून न राहता आपल्या आहारात आणि सवयीत बदल करणे आवश्यक आहे. सतर्क राहिल्यास थंडीतही आपण निरोगी राहू शकतो.

थंडीचा आनंद जरूर घ्या, पण तुमच्या हृदयाच्या ठोक्यांकडे दुर्लक्ष करू नका. डॉ. नारंग यांनी सुचवलेले हे छोटे बदल तुम्हाला हार्ट अटॅकसारख्या मोठ्या संकटापासून वाचवू शकतात.