पूर्वी या मंदिराला विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर म्हणून ओळखले जात असे. त्या काळात येथे काळ्या पाषाणातील विठ्ठल-रुक्मिणीच्या मूर्तींसह विष्णू भगवंत, महालक्ष्मी, विजय पांडुरंग (बालाजी), राधा-कृष्ण तसेच गायी-वासरांच्या मूर्ती होत्या. या मूर्तींपैकी काही मूर्ती आजही मंदिरात ठेवलेल्या असून त्यांची दररोज पूजा केली जाते.
Nath Shashti 2026: नाथषष्ठीला पैठणला जाताय? 3 दिवस वाहतूक मार्गात बदल, पाहा पर्यायी मार्ग
advertisement
माहितीनुसार, संत एकनाथ महाराज पैठणहून देवगिरी (दौलताबाद) येथे आपल्या गुरू जनार्दन स्वामी यांच्या दर्शनासाठी जात असताना औरंगपुरा येथील या मंदिरात मुक्काम करत असत. त्या काळात मंदिर लाकडी वाड्यात होते. येथेच ते देव-देवतांची पूजा करीत, अशी परंपरा सांगितली जाते.
संत एकनाथ महाराजांनी 1599 मध्ये देह ठेवला. त्यानंतर भक्तांनी या मंदिराला ‘नाथ मंदिर’ असे नाव दिले. 1960 मध्ये मंदिरासाठी विश्वस्त मंडळ स्थापन झाले. पुढे 2004 मध्ये मंदिराचा जीर्णोद्धार करून नाथ महाराजांची संगमरवरी मूर्ती येथे बसविण्यात आली. आज नाथ मंदिरात महाराजांच्या मूर्तीच्या बाजूला काही जुन्या मूर्ती ठेवलेल्या असून भाविकांना त्यांचे दर्शन घेता येते. नाथ षष्ठीच्या दिवशी येथे भाविकांची विशेष गर्दी पाहायला मिळते.





