Gold Silver : तुम्ही सोनं-चांदीचे दर पाहत राहिलात, त्यात गुपचूप 'भाव' खाऊन गेला हा धातू

सोने असो वा चांदी तुम्ही त्यांच्याबद्दल दररोज बातम्या वाचत असाल, पाहत असाल. 2025 मध्ये सोने आणि चांदीच्या किमतीत प्रचंड वाढ झाली आहे. पण जग सोनं आणि चांदीच्या विक्रमी किमतींबद्दल बोलत असताना एका धातू या दोघांमध्ये गुपचूप चांगलाच भाव खाऊन गेला आहे. कोणताही शो नाही, कोणताही फ्लॅश नाही, परंतु एक शक्तिशाली प्रभाव.

या धातूच्या दरात गेल्या 10 वर्षांतील सगळ्यात मोठी वाढ नोंदवण्यात आली आहे.  डिसेंबर 2025 मध्ये या धातूने त्याची किंमत प्रति टन 12000 डॉलर्स ओलांडली आणि 2025 साली एक तृतीयांशपेक्षा जास्त वाढली आहे. 2009 सालानंतर झालेली ही सर्वात मोठी वाढ असल्याचं मानलं जातं. त्या वर्षी जागतिक आर्थिक मंदीनंतर, या धातूच्या किमती 140% पेक्षा जास्त वाढल्या. नोव्हेंबर महिन्यातच याच्या किमची जवळजवळ 10% वाढल्या आहेत.

कारण स्पष्ट आहे, मागणी मजबूत आहे, पण पुरवठा कमी आहे. हा असा धातू नाही जो तुम्ही घालता किंवा तिजोरीत ठेवता. पण जिथं वीज असतं तिथं तो असतो. भिंतींच्या आत, रस्त्यांखाली, कारमध्ये, मोबाईल चार्जरमध्ये, वीज तारांमध्ये, पवनचक्क्यांमध्ये आणि सौर प्रकल्पांमध्ये, सर्वत्र शांतपणे वीज वाहून नेतो.

जगाला पूर्वीपेक्षा जास्त विजेची गरज आहे. संपूर्ण जग विद्युतीकरणाकडे वाटचाल करत आहे. इलेक्ट्रिक वाहने नियमित कारपेक्षा कितीतरी पट जास्त या धातूचा वापर करतात. सौर पॅनेल आणि पवनचक्क्यांसाठी जाड या धातूच्या तारांची आवश्यकता असते. डेटा सेंटर, जिथं इंटरनेट आणि एआय किंवा कृत्रिम बुद्धिमत्ता चालते, ते दिवसरात्र मोठ्या प्रमाणात वीज वापरतात. स्वच्छ आणि स्मार्ट भविष्याचं प्रत्येक स्वप्न यामुळे हा धातू जमिनीतून अधिक प्रमाणात काढला जात आहे.

मागणी चांगली आहे, पण पुरवठा मंद आहे. इथूनच खरी समस्या सुरू होते. हा धातू काढण्यास वर्षानुवर्षे लागतात. जुन्या खाणींमधून आता कमी उत्पादन होत आहे. नवीन खाणी बांधणं महाग आणि वेळखाऊ आहे. याचा अर्थ मागणी जास्त आहे आणि पुरवठा मंदावला आहे. जागतिक साठा खूप कमी आहे. आपत्कालीन परिस्थितीसाठी फारसा साठा शिल्लक नाही. म्हणून, जर एखाद्या खाणीला विलंब झाला, संप झाला किंवा उत्पादन थांबलं तर किमती लगेच गगनाला भिडतात.

गुंतवणूकदार आता या धातूला फक्त एक साधी वस्तू मानत नाहीत. हा हा एक धोरणात्मक धातू बनला आहे, जो दीर्घकालीन जागतिक आर्थिक परिवर्तनाशी जोडलेला आहे. शिवाय कमी व्याजदरांमुळे मोठे पायाभूत सुविधा आणि ऊर्जा प्रकल्प अधिक आकर्षक बनले आहेत. यामुळे याची मागणी आणखी वाढत आहे. एव्हाना तुम्हाला समजलंच असेल, हा धातू दुसरा तिसरा कोणता नाही तर तांबा आहे.

तज्ज्ञांचा असा विश्वास आहे की तांब्याच्या किमती एका सरळ रेषेत जाणार नाहीत. कधीकधी नफा होईल आणि कारखाने मंदावतील. किमती काही काळासाठी मंदावतील, पण दीर्घकालीन चित्र स्पष्ट आहे. आज तांबे हा फक्त जमिनीतून काढला जाणारा धातू राहिलेला नाही. तो वीज, डिजिटल जग, स्वच्छ ऊर्जा आणि आधुनिक जीवनाचा कणा बनला आहे. जोपर्यंत जग अधिकाधिक जोडले जात राहील, तोपर्यंत तांबे या कथेच्या केंद्रस्थानी राहील.