पावसाळ्यात बेडकं 'डराव-डराव' का करतात? वाचा त्यामागची रंजक गोष्ट!

खरं तर, बेडकांनी पावसात केलेला आवाज ही एक नैसर्गिक जैविक प्रक्रिया आहे, ज्याला इंग्रजीमध्ये 'क्रोकिंग' (Croaking) म्हणतात. हा आवाज मुख्यत्वे नर बेडूक करतात आणि यामागचे मुख्य कारण म्हणजे मादीला प्रजननासाठी, म्हणजेच मिलनासाठी बोलावणे. जेव्हा पाऊस पडतो, तेव्हा वातावरणात आर्द्रता वाढते आणि पाण्याचे छोटे-मोठे स्रोत तयार होतात, जे अंडी घालण्यासाठी योग्य जागा असतात. अशा परिस्थितीत, नर बेडूक आपल्या आसपासच्या मादी बेडकांना आकर्षित करण्यासाठी खास प्रकारचे आवाज काढतात.

आता प्रश्न पडतो की, हे वर्तन फक्त पावसातच का होते? याचे उत्तर असे आहे की, बेडकांचे शरीर फक्त ओलाव्यातच सक्रिय आणि सुरक्षित राहते. कोरड्या वातावरणात त्यांच्या शरीरातील पाणी लवकर कमी होते आणि त्यांना निर्जलीकरणाने (dehydration) मृत्यू येऊ शकतो. पण पावसात वातावरणात पुरेसा ओलावा असतो, ज्यामुळे त्यांची शरीरक्रिया चांगली चालते, त्यामुळे ते बाहेर येतात, शिकार करतात आणि प्रजननासाठी सक्रिय होतात.

हे देखील खरे आहे की, बेडूक पर्यावरणाच्या आरोग्याचे संवेदनशील सूचक आहेत. जेव्हा एखाद्या भागात बेडकांची संख्या कमी होऊ लागते, तेव्हा ते जैवविविधतेत आणि पाण्याच्या स्रोतांमध्ये बिघाड झाल्याचे सूचित करते. याउलट, जेव्हा ते सक्रिय असतात आणि मोठा आवाज करतात, तेव्हा ते पर्यावरण संतुलित असल्याचे दर्शवते.

पुढच्या वेळी जेव्हा तुम्हाला पावसात बेडकांचा 'डराव... डराव...' आवाज ऐकू येईल, तेव्हा तो एक अनावश्यक गोंगाट न समजता, ती एक अत्यंत महत्त्वाची नैसर्गिक प्रक्रिया आहे असे समजा. हा आवाज जीवनचक्राची, पर्यावरणाच्या संतुलनाची आणि नवीन पिढीच्या आगमनाची घोषणा आहे. बेडकांचे हे 'पाऊस-आवाहन' खरं तर एक जैविक उत्सव आहे, जो आपण आता थोड्या अधिक समजुतीने ऐकू शकतो.