पापमोचनी एकादशीचा उपवास 'या' लोकांनी चुकूनही करू नये, होईल नुकसान!

हिंदू धर्मात एकादशीच्या व्रताला सर्वश्रेष्ठ मानले गेले आहे. 15 मार्च 2026 रोजी साजरी होणारी 'पापमोचनी एकादशी' ही सर्व पापांतून मुक्ती देणारी मानली जाते. जरी हे व्रत अत्यंत पुण्यदायी असले, तरी शास्त्रानुसार आणि आरोग्याच्या दृष्टीने काही विशिष्ट लोकांसाठी कडक उपवास न करण्याचे किंवा त्यात सवलत घेण्याचे नियम सांगण्यात आले आहेत.

लहान मुले: शास्त्रानुसार 8 वर्षांखालील लहान मुलांसाठी एकादशीचा कडक उपवास अनिवार्य नाही. मुलांच्या शारीरिक वाढीसाठी पोषणाची गरज असते, त्यामुळे त्यांना उपाशी ठेवणे योग्य मानले जात नाही. तथापि, त्यांना अन्नाऐवजी फलाहार देऊन या दिवसाचे महत्त्व समजावून सांगता येते.

अतिवृद्ध व्यक्ती: ज्यांचे वय 80 वर्षांपेक्षा जास्त आहे किंवा ज्यांचे शरीर उपवास सहन करण्याइतपत सक्षम नाही, अशा वृद्धांनी कडक उपवास करू नये. शारीरिक अशक्तपणामुळे उपवास केल्यास आरोग्याच्या तक्रारी उद्भवू शकतात. अशा व्यक्तींनी केवळ सात्विक आहार घेऊन भगवंताचे नामस्मरण करावे.

गर्भवती महिला: गरोदर स्त्रियांनी कडक किंवा निर्जला उपवास करणे टाळावे. गर्भातील बाळाच्या पोषणासाठी आईने वेळेवर आहार घेणे गरजेचे असते. धार्मिक मान्यतेनुसार, गरोदर स्त्रियांनी कडक उपवास करण्याऐवजी फलाहार करावा आणि मानसिक भक्तीवर अधिक भर द्यावा.

आजारी व्यक्ती: जे लोक गंभीर आजाराने त्रस्त आहेत किंवा ज्यांची औषधे सुरू आहेत, त्यांनी उपवास करू नये. औषधे घेण्यासाठी अन्नाची गरज असते, अशा वेळी स्वतःला त्रास देऊन उपवास केल्यास तो देवालाही मान्य नसतो. अशा लोकांनी 'फलाहारी' पर्याय निवडावा.

दूध पाजणाऱ्या माता: ज्या माता आपल्या लहान बाळाला दूध पाजतात, त्यांनी देखील कडक उपवास टाळावा. शरीरात उर्जेची कमतरता निर्माण झाल्यास त्याचा परिणाम बाळाच्या आरोग्यावर होऊ शकतो. अशा मातांनी सकस आणि सात्विक आहार घेऊन एकादशी पाळावी.

कष्टकरी किंवा शारीरिक श्रम करणारे: ज्यांना दिवसभर कष्टाचे किंवा मेहनतीचे काम करावे लागते, त्यांनी जर निर्जला उपवास केला तर त्यांना थकवा येऊन कामात अडथळे येऊ शकतात. अशा व्यक्तींनी पूर्ण उपवास करण्याऐवजी एकवेळ फलाहार करून आपली कर्तव्ये पार पाडावीत. टीप : (वरील माहिती सामान्य माहितीवर आधारीत आहेत. न्यूज 18 मराठी याची पुष्टी करत नाही. आपला उद्देश तुमच्यापर्यंत माहिती पोहोचवण्याचा आहे.)