18 तीर्थांनी समृद्ध महाराष्ट्रातील गाव, देवांचा वाडा म्हणून आहे ओळख, जपलीये ऐतिहासिक परंपरा, Video

स्थानिक अभ्यासक अरविंद भोंगाडे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, देवूरवाडा या गावाचे प्राचीन नाव देवालयपूर असे होते. काळाच्या ओघात नावात बदल होत जाऊन देवूरवाडा असे नामकरण झाले. गावाच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणात मंदिरे असल्यामुळेच देवाचा वाडा असे हे नाव रूढ झाल्याचे सांगितले जाते.

पायोष्णी ग्रंथाच्या आधारे देवूरवाडा येथे 18 पवित्र तीर्थांचे अस्तित्व असल्याचे सांगितले जाते. यामध्ये सोम तीर्थ हे प्रमुख असून ते गावापासून सुमारे एक किलोमीटर अंतरावर पायोष्णी नदीच्या काठावर वसलेले आहे. नदीच्या प्रवाहानुसार पुढे प्रवळ तीर्थ, अमृत तीर्थ, गरुड तीर्थ, लक्ष्मी तीर्थ, कपाल मोचन तीर्थ आणि वैद्यनाथ तीर्थ अशी विविध तीर्थे आढळतात.

याशिवाय अग्नी तीर्थ, पिशाच्च तीर्थ, सोम गंगा, भानू तीर्थ आहेत. यातील भानू तीर्थ सध्या जमिनीखालून शोधून काढण्यात आल्याची माहिती स्थानिकांकडून दिली जाते. तसेच वाघिका, शिविका आणि बालकाशी ही तीर्थे देखील आहेत. विशेषतः यातील बालकाशी लहान मुलांसाठी महत्त्वाचे मानले जातात. या ठिकाणी स्नान केल्यास आरोग्यदायी फायदे होतात, अशी श्रद्धा आहे. तसेच सिद्धेश्वर, स्वप्नेश्वर, चक्र तीर्थ आणि कजलेश्वर यांसारखी अन्य तीर्थेही या परिसरात आहेत. पायोष्णी नदीच्या प्रवाहानुसार ही सर्व तीर्थे एकामागून एक असल्याने या भागाला विशेष धार्मिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.