राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांना पदावरून हटवलं जाणार का? अमेरिकेच्या संविधानात काय आहे नियम

ईस्टरच्या पवित्र मुहूर्तावर डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर एक अशी पोस्ट केली ज्याने खळबळ उडाली. इराणसोबत युद्धजन्य परिस्थिती असताना, ट्रम्प यांनी अत्यंत अश्लील आणि शिवराळ भाषेचा वापर करून धमकी दिली. एका देशाच्या प्रमुखाकडून अशा भाषेची अपेक्षा कोणीही केली नव्हती. विरोधकांचे म्हणणे आहे की, हे वर्तन एखाद्या सामान्य आणि संतुलित मेंदू असलेल्या व्यक्तीचे असू शकत नाही. त्यामुळे आता त्यांच्या पदावर राहण्याच्या पात्रतेची चौकशी करण्याची मागणी जोर धरू लागली आहे.

ही घटनादुरुस्ती मुख्यत्वे राष्ट्राध्यक्षांचे पद रिक्त झाल्यास किंवा ते काम करण्यास असमर्थ असल्यास निर्माण होणारी पोकळी भरून काढण्यासाठी बनवण्यात आली होती. 1963 मध्ये राष्ट्राध्यक्ष जॉन एफ. केनेडी यांच्या हत्येनंतर, सत्ता हस्तांतरणाचे नियम स्पष्ट करण्यासाठी 1967 मध्ये हा कायदा संमत करण्यात आला. यामध्ये एकूण 4 कलमे (Sections) आहेत, जी वेगवेगळ्या परिस्थितींमध्ये लागू होतात.

सध्या ज्या कलमाची सर्वाधिक चर्चा होत आहे, ते म्हणजे 'कलम 4'. हे कलम राष्ट्राध्यक्षांना त्यांच्या इच्छेविरुद्ध पदावरून हटवण्याचा अधिकार देते.

जर कलम 4 अंतर्गत कारवाई झाली आणि राष्ट्राध्यक्षांनी "मी पूर्णपणे बरा आहे" असा दावा केला, तर हा खटला संसदेत जातो. उपराष्ट्राध्यक्ष आणि कॅबिनेटला 4 दिवसांच्या आत आपले म्हणणे मांडावे लागते. त्यानंतर अमेरिकन संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये (House & Senate) two-third (दोन-तृतीयांश) बहुमताने हे सिद्ध करावे लागते की राष्ट्राध्यक्ष खरोखरच काम करण्यास सक्षम नाहीत. जर हे बहुमत मिळाले नाही, तर राष्ट्राध्यक्षांना त्यांचे अधिकार परत मिळतात.

ट्रम्प यांना हटवण्याची मागणी केवळ एका पोस्टपुरती मर्यादित नाही. मध्यपूर्वेतील युद्धाच्या काळात त्यांचे सतत बदलणारे निर्णय आणि इराणबद्दलची विसंगत विधाने यामुळे त्यांच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्न उपस्थित होत आहेत. सिनेटर्सचे म्हणणे आहे की, युद्धाच्या काळात अमेरिकेचे नेतृत्व एका स्थिर विचारांच्या व्यक्तीकडे असणे गरजेचे आहे.