अमेरिकेला नाही जगाला वेठीस धरण्याची इराणची तयारी, धमकी खरी ठरली तर हाहाकार माजणार; भारतही संकटात सापडेल

तज्ज्ञांच्या मते हॉर्मुज जलडमरूमध्य हा जगातील सर्वात महत्त्वाच्या ऊर्जा मार्गांपैकी एक आहे. या मार्गातून जागतिक तेल पुरवठ्यापैकी सुमारे 20 टक्के तेल वाहतूक केली जाते. मात्र सध्याच्या संघर्षामुळे या मार्गावरील जहाजांची ये-जा जवळपास ठप्प झाली आहे. त्यामुळे 1970 च्या दशकातील तेल संकटानंतर ऊर्जा पुरवठ्यावर आलेला हा सर्वात मोठा अडथळा मानला जात आहे.

या आठवड्याच्या सुरुवातीला कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढून सुमारे $120 प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचल्या होत्या. मात्र नंतर त्यात काहीशी घट होऊन त्या पुन्हा $90 प्रति बॅरलच्या आसपास आल्या. बाजारातील गुंतवणूकदारांना अशी आशा आहे की अमेरिका लवकरच या युद्धाचा तोडगा काढण्याचा प्रयत्न करेल, ज्यामुळे परिस्थिती नियंत्रणात येऊ शकते.

इराणी लष्करी प्रवक्त्यांनी असेही म्हटले आहे की, जर युद्धामुळे इराणला आर्थिक नुकसान झाले तर प्रत्युत्तरादाखल अमेरिका किंवा इस्रायलसोबत व्यवहार करणाऱ्या बँकांनाही लक्ष्य केले जाऊ शकते. त्यामुळे अशा संस्थांपासून दूर राहण्याचा इशाराही त्यांनी दिला आहे.

समुद्री सुरक्षा संस्थांच्या माहितीनुसार अलीकडे थायलंड, जपान आणि मार्शल बेटे यांच्या ध्वजाखाली चालणाऱ्या जहाजांनाही अज्ञात प्रोजेक्टाइलमुळे नुकसान झाले आहे. काही जहाजांवरील कर्मचाऱ्यांना सुरक्षित बाहेर काढण्यात आले आहे.

ऊर्जा संकटाच्या पार्श्वभूमीवर International Energy Agency जागतिक रणनीतिक साठ्यातून सुमारे 400 दशलक्ष बॅरल तेल बाजारात सोडण्याचा प्रस्ताव देऊ शकते. मात्र तज्ज्ञांच्या मते, यामुळे केवळ काही आठवड्यांसाठीच पुरवठ्याला आधार मिळू शकतो.

अमेरिका आणि Israel यांचे म्हणणे आहे की त्यांचे उद्दिष्ट इराणचा अणु कार्यक्रम आणि प्रादेशिक लष्करी क्षमता कमकुवत करणे आहे. मात्र इराणने स्पष्ट केले आहे की जोपर्यंत हल्ले थांबत नाहीत, तोपर्यंत हॉर्मुज जलडमरूमधून तेलाचा पुरवठा सुरळीत होऊ दिला जाणार नाही. विश्लेषकांच्या मते हे युद्ध दीर्घकाळ चालल्यास त्याचा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्था, तेल बाजार आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर गंभीर स्वरूपात होऊ शकतो.