साप-विंचूपेक्षाही खतरनाक आहेत 'या' 5 मुंग्या; एकदा चावल्या की, थेट जीवच जातो!

Published by:Arjun Nalavade
local18

Last Updated:Jun 21, 2025 6:56 PM IST

साप किंवा विंचवाइतकेच नव्हे तर त्याहूनही अधिक धोकादायक काही मुंग्या जगात आढळतात. बुलेट अँटचा डंख गोळी लागल्यासारखी वेदना देतो. ऑस्ट्रेलियातील बुलडॉग...

जेव्हा कधी विषारी आणि प्राणघातक प्राण्यांची चर्चा होते, तेव्हा बहुतेक लोकांच्या मनात साप किंवा विंचू यांची नावे येतात. पण तुम्हाला माहीत आहे का की, जगात अशा काही मुंग्या आहेत, ज्यांचा डंख इतका धोकादायक असतो की त्या किंग कोब्रा किंवा विंचूपेक्षाही जास्त प्राणघातक ठरू शकतात? या मुंग्यांचे विष थेट मज्जासंस्था (नर्व्हस सिस्टिम) आणि स्नायूंवर परिणाम करते आणि काही प्रकरणांमध्ये मानवी जीवही घेऊ शकते.

शास्त्रज्ञांच्या मते, यापैकी काही मुंग्यांचा डंख गोळी लागल्यासारखा लागतो, तर काही इतक्या संघटित आणि आक्रमक असतात की, त्या एका क्षणात वस्ती नष्ट करू शकतात. चला, जगातील 5 सर्वात विषारी आणि धोकादायक मुंग्यांविषयी जाणून घेऊया, ज्यांच्यापासून तुम्ही अत्यंत सावध राहायला हवे.

1) बुलेट अ‍ॅन्ट : गोळी लागल्यासारखे दुखणे

मध्य आणि दक्षिण अमेरिकेच्या वर्षावनांमध्ये (rainforests) आढळणाऱ्या या मुंगीला 'पॅरापोनेरा क्लावाटा' (Paraponera clavata) असेही ओळखले जाते. तिच्या डंखामुळे 'पोनेराटोक्सिन' (poneratoxin) नावाचे न्यूरोटॉक्सिन (neurotoxin) बाहेर पडते, जे थेट मज्जासंस्थेवर हल्ला करते. इतकी भयानक असते की तिला "24 तासांचे विष" माणूस तडफडत राहतो.

2) बुलडॉग अ‍ॅन्ट : डंख धोकादायक

ऑस्ट्रेलियामध्ये आढळणाऱ्या या मुंगीची खासियत अशी आहे की, ती आपल्या जबड्यांनी चावते आणि नंतर डंख मारते. तिचे विष शरीरात ॲनाफिलेक्टिक शॉक (anaphylactic shock) निर्माण करू शकते आणि दुर्मिळ प्रकरणांमध्ये यामुळे मृत्यूही झाला आहे.

3) फायर अ‍ॅन्ट

दक्षिण अमेरिकेतील ही लहान मुंगी आता जगभरात पसरली आहे आणि तिचे विष 'पायपेरिडीनल अल्कलोइड' (piperidinal alkaloid) नावाच्या रसायनाने बनलेले असते. त्वचेवर जळजळ, लालसर फोड आणि दीर्घकाळ टिकणारे दुखणे. ती कळपाने हल्ला करते.

4) आर्मी अ‍ॅन्ट : हल्ला केल्यास सर्व काही नष्ट करतात

आशिया आणि अमेरिकेच्या जंगलांमध्ये आढळणाऱ्या या मुंग्या एकट्या येत नाहीत. त्या सैन्याप्रमाणे एकत्रितपणे हल्ला करतात. त्यांचे विष प्राणघातक नसले तरी, त्यांची संख्या आणि हल्ला करण्याची पद्धत कधीकधी प्राणी किंवा मुलांसाठी प्राणघातक ठरू शकते.

5) मारिकोपा हार्वेस्टर अ‍ॅन्ट : विंचूपेक्षाही जास्त प्राणघातक डंख

ॲरिझोना आणि न्यू मेक्सिकोसारख्या अमेरिकेतील राज्यांमध्ये ही मुंगी आढळते. तिचा डंख 'पायपेरिडीनल कॅलायसेस' (piperidinal calyces) आणि प्रथिनांच्या (proteins) जटिल मिश्रणाने बनलेला असतो. तीव्र जळजळ, स्नायूंना पेटके येणे आणि पॅनिक अटॅक (panic) येतो.

त्यांच्यापासून कसे वाचाल?