फक्त १०×१० च्या रूममध्ये सुरू करा शेती, किलोला ४ लाखापर्यंत भाव, वर्षाला कराल बक्कळ कमाई

केशर म्हणजे ‘लाल सोनं’

केशर हे जगातील सर्वात महाग मसाल्यांपैकी एक मानले जाते. शुद्ध केशराचा दर प्रतिकिलो २.५ ते ४ लाख रुपयांपर्यंत असतो. भारतात काश्मीर हे केशर उत्पादनाचे प्रमुख केंद्र असले तरी आता आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने महाराष्ट्रासह इतर राज्यांतही केशर उत्पादन शक्य झाले आहे.

छोट्या रूममध्ये केशर शेती कशी होते?

advertisement

इनडोअर केशर शेतीसाठी १०×१० किंवा १०×१२ फूट इतकी खोली पुरेशी ठरते. या खोलीत तापमान, आर्द्रता आणि प्रकाश पूर्णपणे नियंत्रित केला जातो. केशराच्या कंदांची (Bulbs) लागवड रॅक सिस्टीमवर केली जाते. मातीची गरज नसून हायड्रोपोनिक किंवा एरोपोनिक पद्धतीचा वापर केला जातो.

किती भांडवल लागते?

सुरुवातीला साधारण ३ ते ५ लाख रुपयांचे भांडवल लागते. यामध्ये केशर कंद, रॅक सिस्टीम, एलईडी लाईट्स, एसी किंवा तापमान नियंत्रण यंत्रणा, आर्द्रता नियंत्रक आणि इतर आवश्यक उपकरणांचा समावेश असतो. एकदा पायाभूत सुविधा उभी राहिल्यानंतर पुढील खर्च तुलनेने कमी होतो.

उत्पादन किती मिळते?

१०×१० फूट खोलीत सुमारे ७० ते ८० किलो कंदांची लागवड करता येते. एका सायकलमध्ये (६० ते ७५ दिवसांत) ३०० ते ४५० ग्रॅम शुद्ध केशर उत्पादन मिळू शकते. बाजारभावानुसार याची किंमत ७० हजार ते १.५ लाख रुपयांपर्यंत जाते. वर्षातून २ ते ३ सायकल घेतल्यास सहजपणे ३ ते ५ लाखांचे उत्पन्न शक्य आहे.

मार्केटिंग आणि विक्री कशी करावी?

केशराची विक्री ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म, आयुर्वेदिक कंपन्या, मसाला व्यापारी, औषध कंपन्या आणि थेट ग्राहकांपर्यंत करता येते. शुद्धता आणि दर्जा कायम ठेवल्यास कायमस्वरूपी ग्राहक मिळतात. सोशल मीडिया आणि ई-कॉमर्समुळे विक्री अधिक सोपी झाली आहे.

तरुण आणि महिलांसाठी सुवर्णसंधी

घरातच, कमी जागेत आणि कमी मनुष्यबळात ही शेती करता येत असल्याने बेरोजगार तरुण, महिला उद्योजक आणि स्टार्टअप्ससाठी ही मोठी संधी ठरत आहे. शेतीचा अनुभव नसलेले लोकही योग्य प्रशिक्षण घेतल्यास केशर शेतीत यशस्वी होऊ शकतात.

भविष्यातील शेतीचा नवा मार्ग

हवामान बदल, पाण्याची टंचाई आणि जमिनीची कमतरता लक्षात घेता इनडोअर केशर शेती ही भविष्यातील शेती म्हणून पाहिली जात आहे. योग्य नियोजन आणि सातत्य ठेवले तर छोट्या रूममधूनही ‘लाल सोनं’ पिकवून लाखो रुपयांचे उत्पन्न मिळवणे नक्कीच शक्य आहे.