Dark Web म्हणजे काय? एक क्लिक आणि मोठा धोका... इंटरनेट वापरत असाल तर हे नक्कीच माहित पाहिजे

आजच्या युगात सकाळी उठल्यापासून रात्री झोपेपर्यंत आपण इंटरनेटच्या जाळ्यात अडकलेले असतो. व्हॉट्सॲप, फेसबुक, गुगल किंवा न्यूज पोर्टल वाचताना आपल्याला वाटतं की आपण संपूर्ण इंटरनेट वापरतोय. पण तुम्हाला माहीत आहे का? आपण जे इंटरनेट वापरतो, ते महासागराच्या वर दिसणाऱ्या हिमनगाच्या टोकासारखं आहे. त्याखाली एक असं जग आहे, जिथे कायद्याचे नियम चालत नाहीत, जिथे तुमची ओळख पुसली जाते आणि जिथे एका चुकीच्या क्लिकमुळे तुम्ही तुरुंगात पोहोचू शकता. यालाच म्हणतात 'डार्क वेब' (Dark Web).

तुम्ही 'डार्क वेब' हा शब्द अनेकदा ऐकला असणार, पण याचा अर्थ काय आहे? याबद्दल क्वचितच कोणाला माहित असेल. आजच्या या टेक-एक्सप्लेनरमध्ये आपण इंटरनेटच्या या काळोख्या जगाचे पदर उलगडणार आहोत.

इंटरनेट समजून घेण्यासाठी त्याचे तीन भाग समजून घेणे गरजेचे आहे:1. सरफेस वेब (Surface Web): तुम्ही आता हा जो लेख वाचत आहात, ते 'सरफेस वेब' आहे. गुगल, फेसबुक, विकिपीडिया यांसारख्या सर्च इंजिनवर ज्या गोष्टी सहज सापडतात, त्याला सरफेस वेब म्हणतात. हे एकूण इंटरनेटच्या केवळ 3 ते 5 टक्के आहे.

2. डीप वेब (Deep Web): हा इंटरनेटचा असा भाग आहे जो सर्च इंजिनवर दिसत नाही. पण तो बेकायदेशीर नाही. उदाहरणार्थ, तुमचं नेट बँकिंग अकाउंट, कंपनीचा खाजगी डेटा, तुमचे मेडिकल रिपोर्ट्स किंवा क्लाउडवरचा तुमचा वैयक्तिक डेटा. हे एक्सेस करण्यासाठी तुम्हाला पासवर्डची गरज असते.

3. डार्क वेब (Dark Web): हा डीप वेबचाच एक भाग आहे, पण इथे जाण्यासाठी विशेष ब्राउझर लागतो. इथे वेबसाइट्सचे पत्ते 'https://www.google.com/search?q=google.com' सारखे नसून आकडे आणि अक्षरांचे अनाकलनीय जाळे असते.

डार्क वेब: गुन्हेगारांचा अड्डा की सुरक्षिततेचे कवच?डार्क वेबची सुरुवात 2002 मध्ये अमेरिकन नौदलाच्या संशोधकांनी केली होती. गुप्तहेरांना सुरक्षितपणे संवाद साधता यावा, हा त्यामागचा उद्देश होता. मात्र, आज हे जग सायबर गुन्हेगारांचे आवडते ठिकाण बनले आहे.डार्क वेबवर अमली पदार्थांची विक्री, बेकायदेशीर शस्त्रास्त्रे, चोरीला गेलेल्या डेटाचा लिलाव आणि पॉर्नोग्राफी यांसारखे काळे धंदे चालतात.इथले व्यवहार आणि संवाद ट्रॅक करणे अत्यंत कठीण असते, कारण येथील ट्रॅफिक अनेक प्रॉक्सी सर्व्हरवरून फिरवून नेले जाते. त्यामुळे तुमची ओळख पूर्णपणे गुप्त राहते.

एक क्लिक आणि आयुष्य उद्ध्वस्तअनेकांना कुतूहल म्हणून डार्क वेबवर जावसं वाटतं. पण लक्षात ठेवा, हे डिजिटल जगातील सर्वात धोकादायक ठिकाण आहे.मालवेअरचा धोका: इथल्या अनेक लिंक्सवर क्लिक करताच तुमचे कॉम्प्युटर किंवा मोबाईल हॅक होऊ शकतात.फिशिंग स्कॅम्स: तुमचे बँक डिटेल्स एका क्षणात चोरीला जाऊ शकतात.

डार्क वेब एक्सेस करणे अनेक देशांत गुन्हा नसला तरी, तिथून कोणतीही बेकायदेशीर गोष्ट खरेदी करणे किंवा गुन्हेगारी साइटला भेट देणे तुम्हाला थेट तुरुंगाची हवा खाण्यास भाग पाडू शकते. अमेरिकेत नुकतेच अशा दोन व्यक्तींना अटक करण्यात आली जे डार्क वेबवर मार्केटप्लेस चालवत होते.

कसं एक्सेस केलं जातं 'डार्क वेब'?यासाठी 'TOR' (The Onion Router) सारख्या विशेष ब्राउझरचा वापर केला जातो. डार्क वेबवरील वेबसाइट्सचे URL दररोज बदलत असतात, त्यामुळे तिथे हवी ती गोष्ट शोधणे कठीण असते. तसेच इंटरनेटचा वेगही अत्यंत कमी असतो.

स्वतःला सुरक्षित कसं ठेवाल?1. अनोळखी लिंक्सवर कधीही क्लिक करू नका.2. आपले पासवर्ड वारंवार बदला आणि Two-Factor Authentication चालू ठेवा.3. जर तुमचा डेटा डार्क वेबवर लीक झाला असेल, तर सायबर पोलिसांकडे तात्काळ तक्रार करा.