Cooking Oil : स्वयंपाकासाठी कोणते तेल Best? हृदय, लिवरसाठी 'या' 4 तेलांचा वापर ठरेल योग्य, तज्ज्ञांना सल्ला

सकाळचा नाश्ता असो किंवा रात्रीचे जेवण, भारतीय घरांमध्ये कढई चढली की त्यात सर्वात आधी पडतो तो म्हणजे 'तेलाचा थेंब'. फोडणीचा तो खमंग वास भूक तर वाढवतोच, शिवाय जेवणाची चवही वाढवतो. पण तुम्हाला माहित आहे का? तुमच्या कढईत उकळणारे हे तेल तुमच्या आरोग्याचे भविष्य ठरवत असते. आजकाल बाजारात तेलांचे इतके प्रकार उपलब्ध आहेत की, नक्की कोणते तेल विकत घ्यावे, या विचारात आपण गोंधळून जातो. रिफाइंड तेल चांगले की घाण्याचे? कोणते तेल वजन वाढवते आणि कोणते हृदयासाठी चांगले?

आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, चुकीच्या तेलाची निवड तुमच्या नसांमध्ये कोलेस्ट्रॉल जमा करू शकते, तर योग्य तेलाचा वापर तुम्हाला दीर्घायुष्य देऊ शकतो. चला तर मग जाणून घेऊया, स्वयंपाकासाठी नक्की कोणती तेले आहेत सर्वोत्तम आणि त्यांचा वापर कसा करावा.

1. शेंगदाणा तेल: चवीचा आणि आरोग्याचा संगम महाराष्ट्रासह दक्षिण भारतात शेंगदाणा तेल अत्यंत लोकप्रिय आहे. विशेषतः डीप फ्राय (तळण्यासाठी) हा एक उत्तम पर्याय मानला जातो. फायदा: यामध्ये मोनोअनसॅच्युरेटेड फॅटी ॲसिड्स भरपूर प्रमाणात असतात, जे शरीरातील 'बॅड कोलेस्ट्रॉल' कमी करून 'गुड कोलेस्ट्रॉल' वाढवण्यास मदत करतात. खास वैशिष्ट्य: हे तेल अन्नामध्ये जास्त शोषले जात नाही, त्यामुळे पदार्थ कमी तेलकट होतात आणि अन्नाची मूळ चव तशीच टिकून राहते.

2. तीळ तेल: बीपी नियंत्रणासाठी रामबाणतिळाच्या तेलात 'सिसामोल' (Sesamol) नावाचे शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट असते. या तेलाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे तेल जास्त गरम झाले तरी त्यातील पोषक तत्वे नष्ट होत नाहीत.फायदा: हे तेल रक्तदाब (Blood Pressure) नियंत्रित ठेवण्यास मदत करते. उच्च रक्तदाब असलेल्या रुग्णांनी मर्यादित प्रमाणात तिळाचे तेल वापरणे खूप फायदेशीर ठरू शकते.

3. मोहरीचे तेल: उत्तम स्मोकिंग पॉईंटजर तुम्हाला पदार्थ भाजणे (Roasting) किंवा तळणे आवडत असेल, तर मोहरीचे तेल सर्वोत्तम आहे.फायदा: याचा स्मोकिंग पॉईंट खूप जास्त असतो, म्हणजेच उच्च तापमानालाही यातील पोषक घटक टिकून राहतात. यात ओमेगा-3 आणि ओमेगा-6 फॅटी ॲसिड्सचे संतुलित प्रमाण असते, जे हृदयासाठी पोषक आहे.

4. राइस ब्रान ऑइल: पचायला हलके आणि आरोग्यदायीआजकाल अनेक घरांमध्ये राइस ब्रान ऑइलला पसंती दिली जात आहे.फायदा: यामध्ये 'ओरिझानॉल' (Oryzanol) नावाचे संयुग असते, जे कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यास थेट मदत करते. हे तेल वजनाने हलके असल्याने शरीर ते सहज पचवू शकते. भजी, पुरी किंवा वडे तळण्यासाठी हा एक सुरक्षित पर्याय आहे.

या 'घातक' तेलांपासून लांब राहास्वयंपाकात काही गोष्टी अमृतासारख्या असतात, तर काही विषासारख्या.-डाल्डा (वनस्पती तूप): हे सर्वात घातक मानले जाते. यातील 'ट्रान्स फॅट्स' तुमच्या रक्तवाहिन्या ब्लॉक करू शकतात, ज्यामुळे हार्ट अटॅकचा धोका वाढतो.-पाम ऑइल: रोजच्या जेवणात याचा वापर टाळलेलाच बरा.- रिफाईंड ऑइल्स: सोयाबीन आणि सूर्यफूल (Sunflower) तेल आरोग्यदायी वाटत असले तरी, ते बनवताना अनेक केमिकल्सचा वापर केला जातो आणि उच्च तापमानावर प्रक्रिया केली जाते. यामुळे शरीरात जळजळ (Inflammation) वाढू शकते.

न्यूट्रिशनिस्ट्सच्या मते, आपण आयुष्यभर एकाच प्रकारचे तेल वापरू नये. प्रत्येक तेलात वेगवेगळे पोषक घटक असतात. त्यामुळे:बदलून वापरा: दर महिन्याला तुमचे कुकिंग ऑइल बदला. उदा. या महिन्यात शेंगदाणा तेल वापरले असेल, तर पुढच्या महिन्यात मोहरी किंवा तीळ तेल वापरा. एकाच वेळी अनेक तेले एकत्र करण्यापेक्षा, वेगवेगळ्या दिवशी वेगवेगळी तेले वापरणे केव्हाही चांगले.

(नोट : वरील माहिती सामान्य माहितीवर आधारीत आहे. न्यूज 18 मराठी याची पुष्टी करत नाही. आमचा उद्देश तुमच्यापर्यंत माहिती पोहोचवण्याचा आहे.)