Fruits : फळांवर मीठ किंवा मसाला टाकून खाण्याची तुम्हाला ही आहे सवय? मग तुम्ही खूप मोठी चुक करताय

उन्हाळा असो किंवा हिवाळा, ताजी फळं खाणं हे आरोग्यासाठी नेहमीच उत्तम मानलं जातं. रसाळ कलिंगड, गोड पेरू, आंबट-गोड संत्री किंवा सफरचंद पाहिलं की आपल्याला राहवत नाही. पण आपल्यापैकी बहुतेकांना एक सवय असते, ती म्हणजे फळं कापली की त्यावर चवीसाठी वरून मीठ, चाट मसाला किंवा काळी मिरी पावडर टाकणे.

रस्त्याच्या कडेला मिळणाऱ्या फळांच्या गाड्यांवर तर मीठ-मसाल्याशिवाय फळं दिलीच जात नाहीत. चटपटीत चवीमुळे आपण ती आवडीने खातो, पण तुम्हाला माहीत आहे का? ही छोटीशी सवय तुमच्या फळांमधील सर्व पोषक तत्वे (Nutrients) नष्ट करू शकते. चवीसाठी घेतलेलं हे मीठ शरीरासाठी 'हळूहळू विष' (Slow Poison) ठरू शकतं, असा इशारा आरोग्य तज्ज्ञ देतात. यामागील नेमकं विज्ञान काय आहे आणि फळं खाण्याची योग्य पद्धत कोणती, हे आज आपण सविस्तर समजून घेऊया.

फळांवर मीठ टाकल्याने नेमकं काय होतं?जेव्हा आपण कापलेल्या फळांवर मीठ टाकतो, तेव्हा लगेचच फळांमधून पाणी बाहेर पडू लागतं. विज्ञानाच्या भाषेत या प्रक्रियेला 'ऑस्मोसिस' (Osmosis) असं म्हणतात.फळांच्या पेशींमधून जे पाणी बाहेर पडतं, त्यामध्ये फळांतील महत्त्वाची जीवनसत्त्वे (Vitamins) आणि खनिजे विरघळलेली असतात. हे पाणी आपण फेकून देतो किंवा ते फळातून बाहेर पडल्यामुळे फळाची पोषणमूल्ये कमी होतात.मीठ टाकल्यामुळे फळं लवकर मऊ पडतात आणि त्यांची नैसर्गिक चव आणि कुरकुरीतपणा निघून जातो.

सोडियमचे वाढते प्रमाण आणि आरोग्यावर परिणामआपल्या शरीराला दिवसाला ठराविक प्रमाणातच सोडियमची (मीठ) गरज असते. आपण भाजी, आमटी आणि इतर पदार्थांतून आधीच पुरेसं मीठ घेत असतो. जेव्हा आपण फळांवर वरून मीठ टाकतो, तेव्हा शरीरातील सोडियमची पातळी अचानक वाढते.जास्त सोडियममुळे उच्च रक्तदाब असलेल्या रुग्णांना त्रास होऊ शकतो. हृदयविकाराचा धोकाही यामुळे वाढतो.रक्तातील अतिरिक्त सोडियम बाहेर टाकण्यासाठी किडनीला जास्त काम करावं लागतं. दीर्घकाळ ही सवय राहिल्यास किडनीच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.शरीरात पाणी साचून राहिल्यामुळे हात-पाय सुजणे किंवा वजन वाढल्यासारखे वाटणे, अशा समस्या उद्भवतात.

आयुर्वेद आणि आधुनिक पोषणशास्त्र या दोन्हीनुसार, फळं ही त्यांच्या नैसर्गिक स्वरूपात (Natural State) खाणं सर्वात जास्त फायदेशीर असतं. पोषणतज्ज्ञांच्या मते, "फळांमध्ये निसर्गातूनच पोटॅशियम आणि सोडियमचे योग्य संतुलन असते. जेव्हा आपण बाहेरून मीठ टाकतो, तेव्हा हे संतुलन बिघडते. चाट मसाल्यामध्ये अमचूर आणि इतर आम्लयुक्त पदार्थ असतात, जे फळांमधील व्हिटॅमिन-सी च्या शोषणात अडथळा आणू शकतात."

चवीसाठी काय करावे?जर तुम्हाला फळं नुसती खाणं आवडत नसेल, तर मिठाला खालील पर्याय वापरून पाहा1. काळी मिरी पावडर (Black Pepper): जर तुम्हाला थोडा तिखटपणा हवा असेल, तर मिठाऐवजी थोडी काळी मिरी पावडर टाका. यामुळे पचन सुधारायला मदत होते आणि मिठासारखे दुष्परिणाम होत नाहीत.2. लिंबाचा रस: लिंबाच्या रसामुळे फळं काळी पडत नाहीत आणि त्यांची चवही वाढते. तसेच लिंबातील व्हिटॅमिन-सी मुळे फळांतील लोह (Iron) शोषून घेण्यास शरीराला मदत होते.3. पुदिना पाने: कलिंगड किंवा अननस खाताना त्यात बारीक चिरलेला पुदिना टाकल्यास अतिशय ताजेतवाने वाटते.

फळं खाताना 'या' गोष्टींची काळजी घ्याफळं कापून जास्त वेळ उघड्यावर ठेवू नका. हवेच्या संपर्कात आल्यामुळे त्यातील अँटी-ऑक्सिडंट्स कमी होतात.काही फळे दुधासोबत (उदा. केळी व्यतिरिक्त इतर आंबट फळे) खाल्ल्याने पचनाचे विकार होऊ शकतात.फळांचा ज्यूस नको, अख्खी फळं खा, ज्यूस केल्यामुळे त्यातील फायबर (तंतूमय पदार्थ) निघून जातात. त्यामुळे फळं चावून खाणं कधीही उत्तम.चव महत्त्वाची आहेच, पण ती आरोग्याच्या किमतीवर नसावी. फळांचा नैसर्गिक सुगंध आणि चव हीच खरी आरोग्याची गुरुकिल्ली आहे. पुढच्या वेळी पेरू किंवा कलिंगड खाताना मीठ टाकायचा मोह आवरा आणि फळांच्या नैसर्गिक अमृताचा आनंद घ्या.

(नोट : वरील माहिती सामान्य माहितीवर आधारीत आहे, न्यूज 18 मराठी याची पुष्टी करत नाही, आमचा उद्देश तुमच्यापर्यंत माहिती पोहोचवण्याचा आहे.)