मराठा नौदलाचा गौरवशाली इतिहास उलगडणार, शौर्य आणि सांस्कृतिक अभिमानाची गाथा सांगणार 'Tides of Triumph'

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ट्विट करत सांगितले, “प्रत्येक भारतीयासाठी ही अत्यंत आनंदाची गोष्ट आहे. मराठा साम्राज्य हे सुशासन, लष्करी सामर्थ्य, सांस्कृतिक अभिमान आणि सामाजिक कल्याण यांचे प्रतीक आहे. रायगड ते जिंजीपर्यंत हे किल्ले मराठ्यांचे शौर्य आणि वारसा दर्शवतात.”

मराठा लष्करी स्थापत्यशास्त्राव्यतिरिक्त, आजवर दुर्लक्षित राहिलेला विषय म्हणजे मराठा नौदलाचा इतिहास. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी १६५९ मध्ये या नौदलाची स्थापना केली. त्यांच्या नौदल सरसेनापती कान्होजी आंगरे यांच्या नेतृत्वाखाली मराठा आरमाराने कोकण किनारपट्टीवर युरोपियन आरमारांना मोठा प्रतिकार दिला.

प्रा. डॉ. अमरेंद्र कुमार संपादित ‘Tides of Triumph’ या नव्या ग्रंथात मराठा नौदलाचा सर्वांगिण इतिहास मांडला आहे. हे पुस्तक मराठा नौदलाच्या स्थापनेपासून, रणनीतीपासून ते किल्ल्यांच्या स्थापत्यशास्त्रापर्यंत सर्व पैलूंवर प्रकाश टाकते. हे पुस्तक सध्याच्या विश्व भारती विद्यापीठ आणि राष्ट्रीय संरक्षण अकादमीशी संबंधित विद्वानांनी लिहिले आहे.

या पुस्तकात मराठा किल्ल्यांचे सागरी संरक्षणासाठी केलेले विशेष डिझाईन, उंच भिंती, पाण्याची साठवणूक व तोफा बसवण्याचे तंत्र यांचे सविस्तर वर्णन आहे. या किल्ल्यांनी व्यापार मार्गांचे संरक्षण, नौदलासाठी बेस आणि शत्रूच्या हल्ल्यापासून संरक्षणाची भूमिका बजावली. २०२२ मध्ये भारतीय नौदलाच्या नवीन निशाणावर छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राजमुद्रेची छाप देण्यात आली. हा बदल म्हणजे भारतीय नौदलाने आपल्या ऐतिहासिक सागरी परंपरेला केलेले अभिमानाने स्मरण आहे.