Silver : घरातील चांदी खरी की खोटी? 'या' 5 सोप्या टिप्सने मिनिटात ओळखा शुद्धता, आता फसवणूक नाही

Published by:Devika Shinde

Last Updated:Feb 04, 2026 7:22 PM IST

बाजारात सध्या 'जर्मन सिल्वर' किंवा चांदीचा मुलामा दिलेले धातू मोठ्या प्रमाणावर विकले जातात, जे हुबेहूब चांदीसारखेच दिसतात. जर तुम्हालाही तुमच्या घरातील चांदीच्या शुद्धतेबद्दल शंका असेल, तर बीआयएस (BIS) मानकांनुसार आणि काही सोप्या घरगुती चाचण्यांद्वारे तुम्ही तिची सत्यता पडताळून पाहू शकता.

मुंबई : सण-समारंभ असो किंवा गुंतवणूक, भारतीयांच्या घरात सोन्यासोबतच चांदीलाही अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. पूजेची भांडी, दागिने, नाणी किंवा अगदी भेटवस्तू म्हणूनही आपण चांदीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करतो. अनेकदा आपण विश्वासाने चांदी खरेदी करतो, पण ती खरोखर 'शुद्ध' आहे का? हे ओळखणे कठीण जाते.

बाजारात सध्या 'जर्मन सिल्वर' किंवा चांदीचा मुलामा दिलेले धातू मोठ्या प्रमाणावर विकले जातात, जे हुबेहूब चांदीसारखेच दिसतात. जर तुम्हालाही तुमच्या घरातील चांदीच्या शुद्धतेबद्दल शंका असेल, तर बीआयएस (BIS) मानकांनुसार आणि काही सोप्या घरगुती चाचण्यांद्वारे तुम्ही तिची सत्यता पडताळून पाहू शकता.

घरातील चांदी खरी की खोटी? 'या' ५ सोप्या टिप्सने मिनिटात ओळखा शुद्धता

1. हॉलमार्क चिन्हाची तपासणी (BIS Hallmark)

खरेदी करताना चांदीची शुद्धता तपासण्याचा सर्वात अधिकृत मार्ग म्हणजे त्यावर असलेले हॉलमार्क. भारतीय मानक ब्युरो (BIS) नुसार, अस्सल चांदीवर बीआयएस लोगो, शुद्धता (उदा. 925, 950 किंवा 999) आणि हॉलमार्किंग केंद्राचा शिक्का असतो. जर तुमच्या दागिन्यावर '925' लिहिले असेल, तर त्याचा अर्थ तो स्टर्लिंग सिल्वर असून त्यात 92.5% शुद्ध चांदी आहे.

2. चुंबक चाचणी (The Magnet Test)

चांदी हा अचुंबकीय (Non-magnetic) धातू आहे. म्हणजेच चांदी चुंबकाकडे आकर्षित होत नाही.

आपल्या घरातील चांदीच्या वस्तूजवळ एक शक्तिशाली चुंबक न्या. जर ती वस्तू चुंबकाला चिकटली, तर समजावे की त्यात लोखंड, निकेल किंवा इतर धातूंची भेसळ आहे. खरी चांदी चुंबकाला कधीही चिकटत नाही.

3. बर्फाचा तुकडा चाचणी (The Ice Test)

चांदी हा उष्णतेचा सर्वोत्तम सुवाहक (Thermal Conductivity) मानला जातो. ही चाचणी नाणी किंवा सपाट भांड्यांसाठी अत्यंत प्रभावी ठरते.

कसे तपासावे: चांदीच्या नाण्यावर किंवा भांड्यावर बर्फाचा एक छोटा तुकडा ठेवा. जर ती चांदी खरी असेल, तर बर्फ सामान्य तापमानापेक्षा कितीतरी पटीने वेगाने वितळू लागेल. चांदी बर्फाची उष्णता वेगाने शोषून घेते, त्यामुळे बर्फ लगेच विरघळतो.

4. ब्लीच चाचणी (The Bleach Test)

चांदी हवेतील सल्फरच्या संपर्कात आल्यावर काळी पडते, हा तिचा नैसर्गिक गुणधर्म आहे. हीच प्रक्रिया आपण ब्लीचच्या साहाय्याने वेगाने तपासू शकतो.

कसे तपासावे: चांदीच्या वस्तूच्या एखाद्या लहान कोपऱ्यावर ब्लीचचा एक थेंब टाका. जर तो भाग लगेच काळा पडला, तर ती खरी चांदी आहे. जर रंगात कोणताही बदल झाला नाही, तर ती भेसळयुक्त किंवा केवळ मुलामा दिलेली वस्तू असू शकते. (टीप: चाचणीनंतर ती वस्तू लगेच धुवून घ्या.)

5. ध्वनी चाचणी (The Sound Test)

नाणी किंवा भांड्यांची शुद्धता त्यांच्या आवाजावरूनही ओळखता येते.

कसे तपासावे: चांदीचे नाणे एखाद्या कडक पृष्ठभागावर किंवा दुसऱ्या नाण्यावर हलकेच आदळा. खरी चांदी असेल तर त्यातून अतिशय स्पष्ट, मधुर आणि 'रिंगिंग' (खमंग आवाज) येईल जो थोडा वेळ गुंजतो. याउलट, भेसळयुक्त धातूचा आवाज डल आणि ठणठणीत येतो जो लगेच थांबतो.

(नोट : वर दिलेल्या चाचण्या प्राथमिक निदानासाठी उपयुक्त आहेत. मात्र, महागडी गुंतवणूक किंवा जुन्या दागिन्यांची अचूक शुद्धता तपासण्यासाठी नेहमी प्रमाणित सराफाकडे जाऊन 'कॅरेटोमीटर' (XRF Test) द्वारे तपासणी करून घेणे हाच सर्वात खात्रीशीर मार्ग आहे.)

view comments

Location :

Mumbai,Maharashtra

First Published :

Feb 04, 2026 7:22 PM IST

Silver : घरातील चांदी खरी की खोटी? 'या' 5 सोप्या टिप्सने मिनिटात ओळखा शुद्धता, आता फसवणूक नाही