Indian Railway : रेल्वेच्या डब्यावरचा 'M1' किंवा 'M2' कोड नेमका काय असतो? थर्ड एसी की स्लीपर? कन्फ्युजन टाळण्यासाठी हे वाचाच

Published by:Devika Shinde

Last Updated:Apr 07, 2026 9:18 PM IST

जर तुमच्याही मनात हा प्रश्न असेल, तर काळजी करू नका. रेल्वेचा हा 'M' कोड नक्की काय सुविधा देतो आणि तो रेग्युलर एसीपेक्षा वेगळा कसा आहे, हे आपण सोप्या भाषेत समजून घेऊया.

इम्पॅक्ट शॉटतुमचा गेटवे लेटेस्ट न्यूज

Translate

+ Follow usOn Google

मुंबई : भारतीय रेल्वेने प्रवास करणं हा आपल्या आयुष्यातील एक अविभाज्य भाग आहे. सुट्ट्यांमध्ये गावाला जाणं असो वा कामानिमित्त लांबचा प्रवास, आपण रेल्वेचं तिकीट बुक करतो आणि प्लॅटफॉर्मवर आपल्या डब्याची वाट पाहत उभे राहतो. तेव्हा गाडी समोर आल्यावर डब्यांवर S1, B1, A1 असे कोड लिहिलेले दिसतात, जे आपल्याला परिचयाचे आहेत. पण, गेल्या काही दिवसांपासून अनेक गाड्यांमध्ये एक नवीन कोड पाहायला मिळतोय, तो म्हणजे 'M1', 'M2' किंवा 'M3'.

अनेक प्रवासी हा कोड पाहून गोंधळात पडतात. "हा डबा नक्की थर्ड एसी (3A) आहे की दुसरं काही?" असा प्रश्न त्यांना पडतो. या गोंधळामुळे कित्येकदा लोक चुकीच्या डब्यात चढतात. जर तुमच्याही मनात हा प्रश्न असेल, तर काळजी करू नका. रेल्वेचा हा 'M' कोड नक्की काय सुविधा देतो आणि तो रेग्युलर एसीपेक्षा वेगळा कसा आहे, हे आपण सोप्या भाषेत समजून घेऊया.

काय आहे हा 'M' डबा?

रेल्वेच्या भाषेत 'M' म्हणजे 'एसी थ्री-टियर इकॉनॉमी' (AC 3-Tier Economy) किंवा 'थर्ड एसी इकॉनॉमी'. भारतीय रेल्वेने 2021 मध्ये या नवीन श्रेणीची सुरुवात केली. याला 3E या नावानेही ओळखले जाते. सोप्या भाषेत सांगायचं तर, हा डबा म्हणजे सामान्य थर्ड एसी आणि स्लीपर क्लास यांच्या मधला एक सुवर्णमध्य आहे.

M1 आणि सामान्य थर्ड एसी (3A) मध्ये फरक काय?

दिसायला हे डबे सारखेच असले तरी, त्यांच्या रचनेत आणि सोयींमध्ये काही महत्त्वाचे फरक आहेत:

बर्थची संख्या: सामान्य थर्ड एसी डब्यात साधारणपणे 64 ते 72 बर्थ असतात. मात्र, इकॉनॉमी क्लासच्या (M1) एका डब्यात तब्बल 83 बर्थ असतात. जास्त प्रवाशांना सामावून घेण्यासाठी ही रचना केली आहे.

किफायतशीर प्रवास: इकॉनॉमी कोचचे भाडे सामान्य थर्ड एसीपेक्षा साधारणपणे 6% ते 8% कमी असते. ज्यांना कमी बजेटमध्ये एसी प्रवासाचा आनंद घ्यायचा आहे, त्यांच्यासाठी हा उत्तम पर्याय आहे.

जागा आणि प्रायव्हसी: या डब्यात प्रवाशांची संख्या जास्त असल्याने, दोन बर्थमधील जागा थोडी कमी असू शकते. मात्र, एसी, बेडरोल, लाईट आणि फॅन यांसारख्या मूलभूत सुविधा रेग्युलर थर्ड एसीसारख्याच असतात.

रेल्वेचे इतर 'सीक्रेट' कोड्स माहीत आहेत का?

प्लॅटफॉर्मवर गोंधळ टाळण्यासाठी डब्यांवरील या अक्षरांचा अर्थ माहीत असणे फायद्याचे ठरते:

S1, S2: स्लीपर क्लास (नॉन-एसी)

B1, B2: थर्ड क्लास एसी (3A)

A1, A2: सेकंड क्लास एसी (2A)

H1: फर्स्ट क्लास एसी (1A)

D1: चेअर कार (CC)

M1, M2: थर्ड क्लास इकॉनॉमी (3E)

तिकीट बुक करताना काय काळजी घ्यावी?

जर तुम्ही तिकीट बुक करताना 'M' कोच निवडत असाल, तर हे लक्षात ठेवा की हा डबा स्वस्त आहे पण तिथे थोडी गर्दी असू शकते. जर तुम्ही कुटुंबासोबत किंवा वयस्कर व्यक्तींसोबत प्रवास करत असाल आणि तुम्हाला जास्त मोकळी जागा हवी असेल, तर रेग्युलर थर्ड एसी (B1, B2) निवडणे अधिक सोयीचे ठरेल.

रेल्वेचा 'M1' बोर्ड हा केवळ एक कोड नसून तो रेल्वेच्या आधुनिकीकरणाचा एक भाग आहे. सामान्य माणसाला परवडणाऱ्या दरात एसी प्रवासाची सोय उपलब्ध करून देण्याचा हा रेल्वेचा प्रयत्न नक्कीच कौतुकास्पद आहे. पुढच्या वेळी प्रवास करताना 'M' कोड दिसला तर गोंधळून जाऊ नका.

view comments

Location :

Mumbai,Maharashtra

First Published :

Apr 07, 2026 9:18 PM IST

Indian Railway : रेल्वेच्या डब्यावरचा 'M1' किंवा 'M2' कोड नेमका काय असतो? थर्ड एसी की स्लीपर? कन्फ्युजन टाळण्यासाठी हे वाचाच