तुमचं बजेट कोलमडणार, इराणमधील युद्धाचा थेट परिणाम भारताच्या किचनवर; तेल आयात ठप्प होण्याची भीती

या संघर्षामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमतींमध्ये मोठी वाढ होऊ शकते. त्याचबरोबर पुरवठा साखळीवरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे. जगातील 40 टक्क्यांहून अधिक कच्चे तेल Strait of Hormuz या महत्त्वाच्या जलमार्गातून वाहून नेले जाते. हा जगातील सर्वात व्यस्त तेलवाहतूक मार्ग मानला जातो आणि तो इराणच्या प्रभावक्षेत्रात येतो.

‘द प्रिंट’मधील एका वृत्तानुसार कमोडिटी ट्रॅकिंग फर्म केप्लरच्या आकडेवारीतून समोर आले आहे की भारताच्या एकूण तेल आयातीत होर्मुज चोकपॉइंटवरील अवलंबित्व 50 टक्क्यांहून अधिक झाले आहे. अलीकडच्या महिन्यांत यात आणखी वाढ झाली आहे. यावर्षी 24 फेब्रुवारीपर्यंत भारताने खाडी देशांतून सुमारे 2.6 दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन (एमबीपीडी) कच्च्या तेलाची आयात केली आहे. यावरून भारताची खाडी देशांवरील अवलंबित्व स्पष्ट होते.

तज्ज्ञांच्या मते होर्मुज जलडमरूमध्य हा अत्यंत संवेदनशील ‘चोकपॉइंट’ आहे. या अरुंद मार्गातून जगातील सुमारे 20 टक्के कच्चे तेल वाहून नेले जाते. सऊदी अरेबिया, इराक, संयुक्त अरब अमिरात, कुवैत आणि कतार यांसारख्या खाडी उत्पादक देशांतून येणारे तेल चीन, भारत, जपान आणि दक्षिण कोरिया यांसारख्या प्रमुख आशियाई बाजारपेठांकडे जाते.

अमेरिकेतील ऊर्जा माहिती प्रशासन (EIA) च्या माहितीनुसार 2024 मध्ये होर्मुज जलडमरूमध्यमार्गे जाणाऱ्या कच्च्या तेल आणि नैसर्गिक वायूचा सुमारे 69 टक्के हिस्सा या मार्गावरून गेला आहे. या मार्गात अडथळा निर्माण झाल्यास तेलपुरवठ्यात घट, वाहतूक खर्चात वाढ आणि विमा प्रीमियममध्ये वाढ होण्याची शक्यता आहे.

‘व्हिज्युअल कॅपिटलिस्ट’च्या माहितीनुसार भारताने गेल्या काही वर्षांत आपल्या तेल आयातीत विविधता आणली आहे. भारत आता रशिया, इराक, सऊदी अरेबिया, यूएई, पश्चिम आफ्रिका, दक्षिण व मध्य अमेरिका, अमेरिका, कुवैत, मध्यपूर्वेतील इतर देश, मेक्सिको, युरोप, उत्तर आफ्रिका, आशिया-पॅसिफिक आणि कॅनडा येथूनही तेल आयात करतो.