Blood Cancer : शरीरातील 'या' बदलांकडे दुर्लक्ष करू नका; ब्लड कॅन्सरची ही लक्षणे असू शकतात धोक्याची घंटा

आपल्या धावपळीच्या आयुष्यात आपण शरीराकडे अनेकदा दुर्लक्ष करतो. कधी थकवा जाणवला तर आपण म्हणतो काम जास्त झालं असेल, कधी ताप आला तर हवामान बदललं असेल असं म्हणून आपण घरगुती उपाय करतो. पण, कधीकधी आपलं शरीर आपल्याला आतून काहीतरी सांगण्याचा प्रयत्न करत असतं. रक्ताचा कर्करोग किंवा ब्लड कॅन्सर हा असाच एक आजार आहे, ज्याची सुरुवातीची लक्षणे अत्यंत साधी वाटतात, पण ती गंभीर असू शकतात.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) एका अहवालानुसार, कर्करोगाचे वेळेवर निदान झाले तर उपचार अधिक प्रभावी ठरतात. रक्ताचा कर्करोग प्रामुख्याने रक्ताच्या पेशींच्या निर्मितीवर आणि कार्यावर परिणाम करतो. हा आजार नेमका काय आहे आणि शरीरात कोणते बदल दिसल्यास आपण सावध व्हायला हवे, हे आज आपण या लेखात सविस्तर जाणून घेणार आहोत.

ब्लड कॅन्सर म्हणजे काय?सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जेव्हा आपल्या शरीरातील रक्ताच्या पेशी (पांढऱ्या पेशी, लाल पेशी किंवा प्लेटलेट्स) असामान्यपणे वाढू लागतात आणि निरोगी पेशींचे काम थांबवतात, तेव्हा त्याला ब्लड कॅन्सर म्हणतात. याचे मुख्य तीन प्रकार असतात: ल्युकेमिया, लिम्फोमा आणि मायलोमा.

ब्लड कॅन्सरची प्रमुख लक्षणे (Symptoms to Watch Out For)ब्लड कॅन्सरची लक्षणे ही इतर सामान्य आजारांसारखीच वाटू शकतात, त्यामुळे लोक अनेकदा गोंधळून जातात. खालील बदल शरीरात दिसत असतील तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अनिवार्य आहे.

सतत जाणवणारा थकवा आणि अशक्तपणापुरेशी झोप आणि विश्रांती घेऊनही जर तुम्हाला सतत थकवा जाणवत असेल, तर ते रक्तातील लाल पेशींच्या (RBC) कमतरतेचे लक्षण असू शकते. रक्ताच्या कर्करोगात पेशींचे संतुलन बिघडल्यामुळे शरीराला आवश्यक ऑक्सिजन मिळत नाही, परिणामी व्यक्तीला सतत गळून गेल्यासारखे वाटते.

वारंवार होणारे संक्रमण (Infection)आपल्या शरीरातील पांढऱ्या पेशी (WBC) रोगांशी लढण्याचे काम करतात. ब्लड कॅन्सरमध्ये या पेशींची संख्या वाढते, पण त्या पूर्णपणे विकसित नसल्यामुळे त्या संसर्गाशी लढू शकत नाहीत. त्यामुळे अशा रुग्णांना वारंवार ताप येणे, सर्दी होणे किंवा जखमा लवकर न भरणे अशा समस्या जाणवतात.

अचानक वजन कमी होणेकोणताही व्यायाम किंवा डाएट न करता जर तुमचे वजन अचानक वेगाने कमी होत असेल, तर हे कर्करोगाचे एक प्रमुख लक्षण असू शकते. कॅन्सरच्या पेशी शरीरातील ऊर्जा वेगाने वापरतात, ज्यामुळे वजन घटते.

हाडे आणि सांधेदुखीरक्ताच्या पेशींची निर्मिती ही अस्थिमज्जेमध्ये (Bone Marrow) होते. जेव्हा कॅन्सरच्या पेशी तिथे मोठ्या प्रमाणात साचतात, तेव्हा हाडांमध्ये आणि सांध्यांमध्ये तीव्र वेदना जाणवू शकतात.

त्वचेवर निळे डाग किंवा रक्तस्त्रावजर शरीरावर कुठेही इजा न होता निळे किंवा काळे डाग (Bruising) पडत असतील, किंवा दात घासताना हिरड्यांमधून, नाकातून वारंवार रक्त येत असेल, तर ते प्लेटलेट्सच्या कमतरतेचे लक्षण असू शकते.

रात्रीचा घाम आणि लसिका ग्रंथींना सूजरात्री झोपेत अचानक खूप घाम येणे किंवा मान, काख आणि जांघेतील लसिका ग्रंथींना (Lymph Nodes) वेदनाहीन सूज येणे हे लिम्फोमाचे लक्षण असू शकते.

तज्ज्ञांचे मतवैद्यकीय क्षेत्रातील तज्ज्ञ नेहमीच एका गोष्टीवर भर देतात:"कर्करोगाच्या बाबतीत 'भीती' पेक्षा 'माहिती' महत्त्वाची आहे. शरीरातील कोणत्याही असामान्य बदलाकडे दुर्लक्ष न करता वेळेवर केलेली रक्त चाचणी (CBC) जीव वाचवू शकते."

निदान आणि उपचारआजच्या प्रगत वैद्यकीय युगात ब्लड कॅन्सरवर मात करणे शक्य आहे. यासाठी प्रामुख्याने खालील चाचण्या केल्या जातात:CBC (Complete Blood Count): रक्तातील पेशींची संख्या तपासण्यासाठी.Bone Marrow Biopsy: अस्थिमज्जेतील पेशींची स्थिती पाहण्यासाठी.CT Scan / PET Scan: शरीरातील गाठींचा शोध घेण्यासाठी.उपचारांमध्ये केमोथेरपी, रेडिएशन थेरपी, टार्गेटेड थेरपी आणि बोन मॅरो ट्रान्सप्लांट यांसारख्या पद्धतींचा वापर केला जातो.

ब्लड कॅन्सर म्हणजे मृत्यूचा सापळा नव्हे. योग्य वेळी निदान आणि सकारात्मक विचारशक्तीच्या जोरावर अनेक रुग्ण या आजारातून पूर्णपणे बरे झाले आहेत. वरीलपैकी कोणतेही लक्षण दीर्घकाळ जाणवत असेल, तर घाबरून न जाता तज्ज्ञ डॉक्टरांना भेटा. लक्षात ठेवा, तुमचे आरोग्य तुमच्याच हातात आहे.

(नोट : वरील माहिती सामान्य माहितीवर आधारीत आहे, न्यूज 18 मराठी याची पुष्टी करत नाही, आमचा उद्देश तुमच्यापर्यंत माहिती पोहोचवण्याचा आहे)