Heart Attack : महिला आणि पुरुषांमध्ये वेगळी असतात हार्ट अटॅकची लक्षणं! डॉक्टरांनी सांगितला महत्त्वाचा फरक

हार्ट अटॅक</a> आता सर्वात सामान्य आजारांपैकी एक बनला आहे. वृद्ध असोत किंवा तरुण, महिला असोत किंवा पुरुष किंवा अगदी मुलेही, हा आजार सर्वांनाच बळी पाडत आहे. विशेषतः हिवाळ्यात हार्ट अटॅकच्या घटनांमध्ये अधिक वाढ पाहायला मिळते. अशा परिस्थितीत यापासून बचावाचा एकमेव मार्ग म्हणजे हार्ट अटॅकची लक्षणे वेळेवर ओळखून योग्य वेळी उपचार घेऊन जीव वाचवणे. मात्र लक्षणे ओळखणे सोपे नाही, कारण कदाचित तुम्हाला माहिती नसेल, पण महिला आणि पुरुषांमध्ये हार्ट अटॅकची लक्षणे वेगवेगळी असतात. पुरुषांमध्ये दिसणारी लक्षणे महिलांमध्ये दिसतीलच असे नाही. चला या लक्षणांबद्दल जाणून घेऊया." width="1600" height="900" /> हार्ट अटॅक आता सर्वात सामान्य आजारांपैकी एक बनला आहे. वृद्ध असोत किंवा तरुण, महिला असोत किंवा पुरुष किंवा अगदी मुलेही, हा आजार सर्वांनाच बळी पाडत आहे. विशेषतः हिवाळ्यात हार्ट अटॅकच्या घटनांमध्ये अधिक वाढ पाहायला मिळते. अशा परिस्थितीत यापासून बचावाचा एकमेव मार्ग म्हणजे हार्ट अटॅकची लक्षणे वेळेवर ओळखून योग्य वेळी उपचार घेऊन जीव वाचवणे. मात्र लक्षणे ओळखणे सोपे नाही, कारण कदाचित तुम्हाला माहिती नसेल, पण महिला आणि पुरुषांमध्ये हार्ट अटॅकची लक्षणे वेगवेगळी असतात. पुरुषांमध्ये दिसणारी लक्षणे महिलांमध्ये दिसतीलच असे नाही. चला या लक्षणांबद्दल जाणून घेऊया.

मेदांता हॉस्पिटल, नोएडा येथील इंटरव्हेन्शनल कार्डिओलॉजी विभागाचे डायरेक्टर डॉ. परनीश अरोड़ा सांगतात की, हार्टचे आजार महिला आणि पुरुष दोघांमध्येही मृत्यूचे एक प्रमुख कारण ठरत आहेत. मात्र सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे जेव्हा महिला आणि पुरुषांना हार्ट अटॅक येतो, तेव्हा त्यामध्ये दिसणारी काही संकेत किंवा लक्षणे दोघांमध्ये वेगवेगळी असतात. पुरुष सहसा ही लक्षणे स्पष्टपणे सांगू शकतात, पण महिलांच्या बाबतीत या लक्षणांकडे पुरुषांच्या तुलनेत कमी लक्ष दिले जाते. मात्र जर वेळेवर ही लक्षणे ओळखून डॉक्टरांची मदत घेतली तर जीव वाचवण्यास नक्कीच मदत होऊ शकते.

सर्वप्रथम पुरुषांमधील लक्षणांबद्दल बोलूया. त्यांच्यामध्ये हार्ट अटॅक येण्यापूर्वी चार प्रमुख लक्षणे दिसून येतात. यामधील पहिले लक्षण म्हणजे छातीत तीव्र वेदना किंवा दाब जाणवणे. जर एखाद्या व्यक्तीला अचानक छातीच्या डाव्या बाजूला जडपणा, ओढ किंवा तीव्र वेदना जाणवल्या तर ते हार्ट अटॅकचे संकेत असू शकतात.

पुरुषांमध्ये हार्ट अटॅकचे दुसरे लक्षण म्हणजे वेदना डाव्या हातापर्यंत म्हणजेच भुजापर्यंत जाणे. अनेक वेळा ही वेदना चेहरा किंवा जबड्यापर्यंत पोहोचते. जर डाव्या हातात आणि जबड्यात अचानक तीव्र वेदना होत असतील तर ते हार्ट अटॅकचे लक्षण मानले जाते.

तिसरे लक्षण म्हणजे श्वास घेण्यास अडचण होणे. छातीत वेदना किंवा डाव्या हातात वेदना असताना रुग्णाला श्वास घेता येत नसेल, श्वास पूर्ण येत नसेल किंवा श्वास लागणे (शॉर्टनेस ऑफ ब्रीद) जाणवत असेल तर हे तात्काळ हार्ट अटॅकचे लक्षण मानून डॉक्टरांकडे जाणे गरजेचे आहे. हे संकेत दर्शवतात की, हृदय गंभीर अडचणीत आहे.

पुरुषांमध्ये हार्ट अटॅकचे चौथे लक्षण म्हणजे अचानक खूप घाम येणे आणि अस्वस्थता जाणवणे. जर एखाद्याला अचानक अस्वस्थ वाटत असेल आणि तो नीट बोलू शकत नसेल तर ते हार्ट अटॅकचे संकेत असू शकतात किंवा हार्ट अटॅक येण्याची शक्यता दर्शवतात. जर एखाद्या पुरुषामध्ये ही चारही प्रमुख लक्षणे दिसली तर त्वरित डॉक्टरांकडे जा किंवा सीपीआर देण्यास सुरुवात करा, जेणेकरून त्याचा जीव वाचवता येईल.

महिलांबाबत बोलताना डॉ. परनीश अरोड़ा सांगतात की, महिलांमध्ये हार्ट अटॅकचे संकेत आणि लक्षणे पुरुषांपेक्षा पूर्णपणे वेगळी असतात. ही लक्षणे अतिशय सूक्ष्म आणि हलकी स्वरूपाची असतात, त्यामुळे त्यावरून थेट हार्ट अटॅकचा अंदाज लावणे कठीण जाते. महिलांमध्ये हार्ट अटॅकचे पहिले लक्षण म्हणजे असामान्य थकवा जाणवणे. कोणतीही जास्त मेहनत न करता, रोजच्या दिनचर्येतही एखादी महिला अचानक खूप थकलेली वाटत असेल तर ते हार्ट अटॅकचे संकेत असू शकतात.

महिलांमध्ये दुसरे लक्षण तसे पाहता खूप सामान्य आहे आणि अनेक कारणांमुळे हे त्रास होऊ शकतात, पण हार्ट अटॅकच्या वेळीही हे सामान्य लक्षण आहे. यामध्ये मळमळ, उलटी किंवा उबकाई येणे आणि अपचनाची समस्या यांचा समावेश होतो. जर एखाद्या महिलेला हे त्रास जाणवत असतील, तर ते केवळ महिलांच्या सामान्य समस्यांमुळेच होत आहेत असे नाही, तर हृदयावर आलेल्या संकटाचेही संकेत असू शकतात.

तिसरे लक्षण म्हणजे कंबर, मान आणि जबड्यात वेदना होणे. जर एखाद्या महिलेला कोणताही अन्य आजार नसताना अचानक कंबर, मान आणि जबड्यात तीव्र वेदना जाणवल्या तर ते हार्ट अटॅकचे संकेत असू शकतात. मात्र अशी लक्षणे म्हणजे हार्ट अटॅकच झाला आहे, असे ठामपणे म्हणता येत नाही. याचा निर्णय केवळ क्लिनिकल तज्ज्ञच सर्व माहिती घेतल्यानंतर करू शकतात.

चौथे लक्षण काहीसे पुरुषांप्रमाणेच असते, जेव्हा महिलांनाही छातीच्या डाव्या बाजूला वेदना किंवा अस्वस्थता जाणवते. ही वेदना सौम्य असू शकते किंवा छातीत तीव्र वेदनाही होऊ शकतात. जेव्हा असे लक्षण दिसून येते, तेव्हा त्वरित डॉक्टरांशी संपर्क साधणे आवश्यक आहे.

डॉ. परनीश अरोड़ा सांगतात की, महिलांमधील पाचवे लक्षण म्हणजे चक्कर येणे किंवा बेशुद्ध होणे. जर एखादी महिला या सर्व लक्षणांपैकी दोन किंवा तीन लक्षणांचा अनुभव घेत असेल तर शक्यता आहे की तिला हार्ट अटॅक आला असेल, ज्याची लक्षणे सौम्य असतील किंवा लक्षातच आली नसतील आणि ती इतर कोणत्या आजारामुळे झाली आहेत असे समजले गेले असेल. त्यामुळे येथे समजून घेण्यासारखी बाब म्हणजे महिला आणि पुरुषांमध्ये हार्ट अटॅकची लक्षणे वेगवेगळी असतात आणि ती ओळखणे अत्यंत गरजेचे आहे.