Independence Day 2023 : भारताच्या 5 वीरांगना, ज्यांनी स्वातंत्र्यासाठी ब्रिटिश राजवटीशी दिला लढा!

झाशीची राणी लक्ष्मीबाई कोणाला माहीत नाही. त्यांचा जन्म 1835 मध्ये झाला आणि 1858 मध्ये त्यांनी इंग्रजांशी लढताना हौतात्म्य पत्करले. राणी लक्ष्मीबाईची शौर्यगाथा पिढ्यानपिढ्या गायली जाईल. 1857 च्या पहिल्या स्वातंत्र्यलढ्यात लक्ष्मीबाईंनी इंग्रजांचे दात खिळले होते आणि समोरून आव्हान दिले होते. त्यामुळेच कवयित्री सुभद्रा कुमारी चौहान यांनी लिहिलेली 'खूब लडी मर्दानी, वो तो झाशी वाली रानी थी' ही कविता आजही प्रत्येक मुलाला आठवते.

भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील एक सेनानी म्हणून लक्ष्मी सहगल यांनाही अनंतकाळपर्यंत स्मरणात ठेवले जाईल. त्या आझाद हिंद सैन्याच्या अधिकारी होत्या आणि आझाद हिंद सरकारमधील महिला व्यवहार मंत्री होत्या आणि व्यवसायाने डॉक्टर होत्या. दुसऱ्या महायुद्धात सिंगापूरमधील ब्रिटिश सैन्यावर जपानी सैन्याने हल्ला केला तेव्हा लक्ष्मी सहगल सुभाषचंद्र बोस यांच्या आझाद हिंद फौजेत सामील झाल्या. त्यांनी तेथे आझाद हिंद फौजेच्या 'राणी लक्ष्मी रेजिमेंट'चे नेतृत्व केले. 1943 मध्ये हंगामी आझाद हिंद सरकारच्या मंत्रिमंडळात त्या पहिल्या महिला सदस्य बनल्या. 4 मार्च 1946 रोजी ब्रिटीश सरकारने त्यांना पकडले आणि नंतर त्यांची सुटका झाली. स्वातंत्र्यानंतरही त्या वंचितांची सेवा करत राहिल्या.

'द नाईटिंगल ऑफ इंडिया' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या सरोजिनी नायडू या कवयित्री तर होत्याच, पण देशाला जागृत करण्यातही त्यांचे अविभाज्य योगदान होते. त्या एक स्वातंत्र्यसैनिक होत्या, ज्यांनी महात्मा गांधींसोबत आयुष्यभर इंग्रजांना फसवले. भारत छोडो आंदोलनात त्या तुरुंगातही गेल्या होत्या. सरोजिनी नायडू यांचा जन्म 1879 मध्ये झाला आणि 1949 मध्ये त्यांचा मृत्यू झाला. त्या काँग्रेसच्या पहिल्या महिला अध्यक्षाही झाल्या आहेत.

दुर्गा भाभी म्हणजेच दुर्गा देवी बोहरा, ज्यांनी चंद्रशेखर आझाद यांच्या विनंतीवरून 'द फिलॉसॉफी ऑफ बॉम्ब' हा दस्तावेज तयार केला. 1928 मध्ये ब्रिटीश अधिकारी सॉंडर्सची हत्या करून भगतसिंग आणि राजगुरू लाहोरहून कलकत्त्याला निघाले तेव्हा दुर्गा भाभींनीच रणनीती आखली आणि तिथून योग्य लगाम मिळवण्याचा यशस्वी प्रयत्न केला. मुंबईच्या तत्कालीन गव्हर्नरला मारण्याच्या योजनेत टेलर नावाचा एक इंग्रज अधिकारी जखमी झाला होता, ज्याच्यावर दुर्गा भाभींनी गोळी झाडली होती. या प्रकरणी त्याच्याविरुद्ध वॉरंटही जारी करण्यात आले होते. लाहोरमध्ये 2 वर्षांहून अधिक काळ फरार राहिल्यानंतर अटक करण्यात आली होती. त्यांची कथा एक नाही तर अनेक वीर गाथा सांगतात.

विजय लक्ष्मी पंडित यांचा जन्म 1900 साली झाला आणि 1990 साली त्यांचा मृत्यू झाला. विजय लक्ष्मी पंडित यांनी इंग्रजांचा जोरदार सामना केला आणि त्यांनीही राणी लक्ष्मीबाई आणि सरोजिनी नायडू यांच्या पावलावर पाऊल ठेवले. विजय लक्ष्मी पंडित यांनी असहकार चळवळीत सक्रिय सहभाग घेतला आणि स्वातंत्र्याचा आत्मा जागृत करण्यासाठी देशभर प्रवास केला. देशाच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी अनेक महत्त्वाची पदेही सांभाळली. त्या देशाचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्या बहीणही होत्या.