Indian Drinks : भारताच्या कानाकोपऱ्यातील 8 पारंपरिक पेयं, जी प्रत्येकाने एकदा तरी चाखायलाच हवीत

प्रवास म्हटलं की आपल्याला फक्त तिथली ठिकाणं आठवतात, पण त्या ठिकाणची खरी ओळख तिथल्या चवीमध्ये दडलेली असते. कडक उन्हात एखादं थंडगार पेय किंवा बोचऱ्या थंडीत ऊब देणारा एखादं स्थानिक पेय... हे केवळ तहान भागवत नाहीत, तर त्या प्रदेशाची संस्कृती आणि तिथल्या माणसांच्या हातातील कसब सांगतात.

भारताच्या कानाकोपऱ्यात अशी काही पारंपारिक पेये आहेत, ज्यांच्यामागे शेकडो वर्षांचा वारसा आहे. ही पेये केवळ चविष्ट नाहीत, तर ती त्या त्या भागातील हवामान आणि परंपरेनुसार तयार केली जातात. आज आपण अशाच 8 खास पेयांचा प्रवास करणार आहोत, जे प्रत्येक खवय्याने आणि पर्यटकाने एकदा तरी अनुभवायला हवेत.

1. छांग (सिक्कीम, अरुणाचल प्रदेश, लडाख) हिमालयाच्या कुशीत वसलेल्या राज्यांमध्ये 'छांग' हे अत्यंत लोकप्रिय पेय आहे. हे बाजरी किंवा तांदळापासून बनवलेले एक प्रकारचे सौम्य बिअर आहे. हिमालयीन भागातील कडाक्याच्या थंडीत शरीराला ऊब देण्यासाठी हे पेय प्यायले जाते. सण-उत्सवाच्या काळात मित्र-मैत्रिणींसोबत छांग पिण्याची परंपरा तिथे सामाजिक बंध घट्ट करते.

2. फेणी (गोवा) गोव्याची सहल 'फेणी'शिवाय अपूर्ण मानली जाते. काजूची फळे किंवा नारळापासून बनवलेली ही फेणी गोव्याच्या संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. याचा सुवास खूप उग्र आणि चव फळांसारखी असते. गोव्यातील सीफूडसोबत फेणीचा आस्वाद घेणं हा पर्यकांसाठी एक मोठा अनुभव असतो.

3. माडी किंवा ताडी (केरळ, तामिळनाडू, कर्नाटक) दक्षिण भारतात नारळ किंवा ताडाच्या झाडाच्या चिकापासून (Sap) बनवलेली ताडी अत्यंत प्रसिद्ध आहे. हे पेय गोड आणि कमी अल्कोहोलयुक्त असते. ग्रामीण भागात ताडीच्या दुकानांमध्ये (Toddy Shops) मिळणारे मसालेदार पदार्थ आणि थंडगार ताडी हे एक अजब समीकरण आहे.

4. सोलकढी (महाराष्ट्र, गोवा) कोकणात जेवण झाल्यावर जर सोलकढी मिळाली नाही, तर जेवण अपूर्ण वाटतं. कोकम आणि नारळाच्या दुधापासून बनवलेली ही गुलाबी रंगाची कढी पचनासाठी उत्तम मानली जाते. लसूण, मिरची आणि कोथिंबीरचा तडका असलेली ही सोलकढी उन्हाळ्यात शरीराला थंडावा देते.

5. महुआ (मध्य प्रदेश, छत्तीसगड) मध्य भारतातील आदिवासी समुदायांचे हे एक पवित्र आणि पारंपारिक पेय आहे. महुआ झाडाच्या फुलांपासून हे पेय तयार केले जाते. याला एक विशिष्ट मातीचा (Earthy) सुगंध असतो. आदिवासी संस्कृतीत सण आणि धार्मिक विधींमध्ये महुआला खूप महत्त्व आहे.

6. आम पन्ना (उत्तर भारत) उन्हाळ्यात 'लू'पासून (उष्ण वारे) वाचण्यासाठी उत्तर भारतात कैरीचं पन्हं म्हणजेच 'आम पन्ना' प्यायले जाते. घटक: कैरी, जिरेपूड आणि काळं मीठ घालून बनवलेलं हे पन्हं शरीरातील पाण्याची पातळी टिकवून ठेवण्यास मदत करतं. राजस्थान आणि पंजाबमध्ये हे अत्यंत आवडीने प्यायले जाते.

7. लस्सी (पंजाब, हरियाणा) भारतीय पेयांचा विषय निघाला आणि लस्सीचं नाव आलं नाही असं होणार नाही. दह्यापासून बनवलेली घट्ट, सायदार लस्सी म्हणजे ऊर्जेचा खजिनाच! प्रकार: गोड किंवा मिठाची अशा दोन्ही प्रकारे लस्सी प्रसिद्ध आहे. पंजाबमध्ये जेवणासोबत लस्सीचा मोठा ग्लास हे आदरातिथ्याचं प्रतीक मानलं जातं.

8. थंडाई (उत्तर प्रदेश, राजस्थान, महाराष्ट्र) होळी आणि महाशिवरात्रीच्या काळात 'थंडाई'चा विशेष थाट असतो. बदाम, बडीशेप, वेलची आणि गुलाबाच्या पाकळ्यांनी सजलेली ही थंडाई मनाला प्रसन्न करते. काही ठिकाणी यामध्ये 'भांग' देखील मिसळली जाते. हे पेय केवळ चविष्टच नाही, तर शरीराला प्रचंड ऊर्जा देणारे आहे.

भारतातील ही पेये केवळ द्रव पदार्थ नसून त्या त्या मातीची गोष्ट सांगतात. पुढच्या वेळी जेव्हा तुम्ही यापैकी कोणत्याही राज्यात जाल, तेव्हा तिथलं हे 'लोकल' ड्रिंक ट्राय करायला विसरू नका. कारण या चवीमध्येच भारताचा खरा आत्मा दडलेला आहे.