Petrol : इराणमध्ये पेट्रोल इतकं स्वस्त? 1 लिटरची किंमत ऐकून विश्वास बसणार नाही

आजच्या काळात सामान्य माणसाच्या खिशाला सर्वाधिक कात्री लावणारी गोष्ट कोणती? याचे उत्तर नक्कीच 'पेट्रोल आणि डिझेलचे दर' हेच असेल. सकाळी उठल्यापासून ऑफिसला जाईपर्यंत किंवा भाजीपाला खरेदी करण्यापर्यंत, प्रत्येक गोष्टीचा दर हा इंधनाच्या किमतीवर अवलंबून असतो. सध्या इस्रायल आणि इराणमध्ये सुरू असलेल्या युद्धामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाचे दर भडकले, भारतातही इंधन दरवाढीची टांगती तलवार कायम आहे.

पण, ज्या इराणभोवती युद्धाचा हा वणवा पेटला आहे, त्याच इराणमध्ये पेट्रोलचे दर काय आहेत हे तुम्हाला माहीत आहे का? तुम्ही विचारही करू शकणार नाही इतक्या स्वस्त दरात तिथे इंधन मिळतं. चला, आज आपण इराणमधील इंधनाचे हे थक्क करणारे वास्तव जाणून घेऊया.

भारतात 100 रुपये, तर इराणमध्ये फक्त 2 रुपयेभारतात आज पेट्रोलचे दर 100 रुपयांच्या आसपास आहेत, तर डिझेलही 90 रुपयांच्या घरात आहे. मात्र, इराणमध्ये पेट्रोलची सरासरी किंमत अवघी 2 रुपये प्रति लिटर इतकी आहे. हो, तुम्ही अगदी बरोबर वाचलंत! अधिक थक्क करणारी गोष्ट म्हणजे तिथल्या डिझेलचे दर. इराणमध्ये डिझेल फक्त 25 पैसे प्रति लिटर या दराने विकले जाते.

याची तुलना करायची झाल्यास, भारतात आपण पाण्याची एक छोटी बाटली 20 रुपयांना खरेदी करतो. तेवढ्याच 20 रुपयांत इराणचा नागरिक आपल्या गाडीत तब्बल 10 लिटर पेट्रोल भरू शकतो.

इराणमध्ये पेट्रोल इतके स्वस्त का?1. अफाट तेल साठा: नैसर्गिक संसाधनांच्या बाबतीत इराण जगातील पाचव्या क्रमांकाचा देश आहे. इराण स्वतः प्रचंड प्रमाणात तेल उत्पादन करतो, त्यामुळे त्यांना इतर देशांवर अवलंबून राहावे लागत नाही. यामुळे आयात शुल्क आणि वाहतूक खर्चाची मोठी बचत होते.

2. जगातील सर्वाधिक सबसिडी: इराण सरकार आपल्या नागरिकांना इंधनावर जगात सर्वाधिक सबसिडी (अनुदान) देते. तेल हे राष्ट्राचे संसाधन आहे आणि त्याचा फायदा जनतेला मिळालाच पाहिजे, अशी तिथल्या सरकारची भूमिका आहे.

3. 'कोटा' सिस्टिम: इराणमध्ये इंधनासाठी एक खास कोटा पद्धत आहे.पेट्रोल कोटा: प्रत्येक नागरिकाला दरमहा 60 लिटर पेट्रोल सवलतीच्या दरात मिळते, ज्याची किंमत साधारण 1.30 रुपये प्रति लिटर पडते. या कोट्यापेक्षा जास्त पेट्रोल लागल्यास ते 'ओपन मार्केट' दराने घ्यावे लागते, तरीही त्याची किंमत भारतातल्या तुलनेत काहीच नाही (साधारण 3 रुपये लिटर).

डिझेल: डिझेलसाठीही हीच पद्धत असून कोटा काळात ते 25 पैसे आणि त्यानंतर 50 पैसे प्रति लिटरने मिळते.

युद्धाचा परिणाम काय होईल?सध्या इराण आणि अमेरिकेचा संघर्ष टोकाला पोहोचला आहे. जर हे युद्ध दीर्घकाळ चालले किंवा इराणच्या तेल शुद्धीकरण कारखान्यांना (Refineries) हानी पोहोचली, तर मात्र इराणला ही सबसिडी कमी करावी लागेल. मात्र, सध्यातरी जगातील सर्वात स्वस्त इंधन वापरण्याचे भाग्य इराणी नागरिकांना मिळत आहे, तर दुसरीकडे भारतीय नागरिक युद्धाच्या भीतीने पेट्रोलच्या भाववाढीची धास्ती घेत आहेत.