General Knowledge : स्कूटी, बाईक, रिक्षाला टोल का नाही; त्यांना Toll Tax मधून कशी काय सूट मिळते?

तुम्ही प्रवास करताना पाहिलं असेल टोलनाक्यावर पोहोचलात की तुम्हाला कार, बस, ट्रक सगळ्या गाड्या टोल भरण्यासाठी रांगेत उभ्या दिसतील. त्याचवेळी स्कूटर, बाईक, रिक्षा रस्त्याच्या कडेने टोल न भरता जाताना दिसतील. भारतात दुचाकी गाड्यांना टोल करातून पूर्णपणे सूट आहे. भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग शुल्क नियम, 2008 च्या नियम 4(4) अंतर्गत दुचाकी आणि तीनचाकी वाहनांना टोल करातून पूर्णपणे सूट आहे.

दुचाकी वाहने हलकी असतात आणि कमी जागा व्यापतात, त्यामुळे ट्रक आणि बससारख्या जड वाहनांच्या तुलनेत त्यांच्यामुळे रस्त्याचं नुकसान फार होत नाही. म्हणूनच सरकार त्यांच्याकडून टोल वसूल करणे व्यावहारिक किंवा आवश्यक मानत नाही.

भारतात बहुतेक मध्यम आणि निम्न उत्पन्न गटांसाठी दुचाकी वाहनं ही सर्वात परवडणारी आणि सामान्य वाहतूक आहे. या वाहनांवर टोल कर लादल्याने लाखो दैनंदिन प्रवाशांवर अतिरिक्त आर्थिक भार पडेल.

दुचाकींकडून टोल वसूल करणे हे उत्पन्नापेक्षा जास्त महाग असेल. मोठ्या संख्येने दुचाकींकडून लहान टोल वसूल करण्यासाठी लागणारे मनुष्यबळ, पायाभूत सुविधा आणि वेळही खूप लागेल.

जर प्रत्येक दुचाकीस्वाराला टोल बूथवर थांबून पैसे द्यावे लागले तर मोठ्या प्रमाणात वाहतूक कोंडी होईल आणि टोल प्लाझावरील हालचाली मंदावतील, दररोज लाखो दुचाकी वाहनांकडून टोल आकारला जाईल.

तसंच एका ट्रॅफिक पोलिसाने सोशल मीडियावर दिलेल्या माहितीनुसार रिक्षांना शहराअंतर्गतचंच परमिट असतं, हायवेवर परवानगी नाही, म्हणून त्यांना टोल नसतो. पण तरी रिक्षा हायवेवर चालवल्या जातात.

बाईक किंवा स्कूटर खरेदी करताना मालक वाहन नोंदणीचा ​​भाग म्हणून आधीच रोड टॅक्स भरतात. हा कर अप्रत्यक्षपणे सार्वजनिक रस्ते आणि महामार्ग वापरण्याचा खर्च कव्हर करतो, ज्यामुळे नंतर टोल भरण्याची गरज कमी होते. (सर्व फोटो : AI Generated)