TRENDING:
शेतीपूरक व्यवसायांमध्ये शेळी पालन हा पहिला आणि महत्त्वाचा व्यवसाय मानला जातो. कमी भांडवलात सुरू होणारा हा व्यवसाय कमी जागेत करता येतो. शेळ्यांना लागणारा चारा शेतातच उपलब्ध होऊ शकतो, त्यामुळे खर्च कमी होतो. मांस, दूध आणि शेळी विक्रीतून वर्षभर उत्पन्न मिळते. ग्रामीण भागात बाजारपेठ सहज उपलब्ध असल्यामुळे शेळी पालन हा शेतकऱ्यांसाठी विश्वासार्ह व्यवसाय ठरत आहे.
advertisement
कमी भांडवलात सुरू करा शेळी पालन व्यवसाय, मिळेल नफाच नफा, संपूर्ण माहितीचा Video
दुसरा फायदेशीर व्यवसाय म्हणजे कुक्कुटपालन (ब्रॉयलर किंवा लेयर). या व्यवसायात कमी कालावधीत उत्पादन मिळते, त्यामुळे रोख प्रवाह लवकर सुरू होतो. योग्य व्यवस्थापन आणि आरोग्य काळजी घेतल्यास चांगला नफा मिळू शकतो.
तिसरा महत्त्वाचा व्यवसाय म्हणजे मधमाशीपालन. मध उत्पादनाबरोबरच मधमाश्यांमुळे पिकांचे परागीभवन वाढते आणि त्यामुळे शेती उत्पादनातही वाढ होते. कमी खर्चात दुहेरी फायदा देणारा हा व्यवसाय मानला जातो.
चौथा शेतीपूरक व्यवसाय म्हणजे मशरूम उत्पादन. कमी जागेत, कमी पाण्यात आणि कमी वेळेत तयार होणारा हा व्यवसाय तरुण शेतकऱ्यांमध्ये लोकप्रिय होत आहे. स्थानिक बाजारपेठेत तसेच हॉटेल, रेस्टॉरंटमध्ये मशरूमला मोठी मागणी आहे. पाचवा महत्त्वाचा व्यवसाय म्हणजे रोपवाटिका (नर्सरी). फळझाडे, भाजीपाला आणि फुलांची दर्जेदार रोपे तयार करून विक्री केल्यास चांगले उत्पन्न मिळू शकते.
या सर्व शेतीपूरक व्यवसायांचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ते हवामानावर कमी अवलंबून असतात आणि वर्षभर उत्पन्न देतात. पारंपरिक पिकांच्या तुलनेत यामध्ये खर्च कमी आणि नफा अधिक मिळतो. योग्य प्रशिक्षण, बाजारपेठेची माहिती आणि नियोजन केल्यास या व्यवसायांतून पिकांपेक्षा दुप्पट ते तिप्पट नफा मिळवणे शक्य आहे. तसेच शासनाकडून अनेक व्यवसायांसाठी अनुदान आणि कर्ज सुविधा उपलब्ध असल्यामुळे शेतीपूरक व्यवसाय शेतकऱ्यांसाठी केवळ पर्याय नसून आर्थिक उन्नतीचा मजबूत आधार ठरत आहेत.