आपल्याकडे अजूनही एक समज आहे: “पुरुषांना वयाचं बंधन नसतं; बाबा कधीही होऊ शकतात.” यात थोडं तथ्य आहे, पण अर्धवट. कारण पुरुषांची प्रजननक्षमता टिकते खरी, मात्र तिची गुणवत्ता, गर्भधारणेची शक्यता आणि बाळाच्या आरोग्यावरचा परिणाम वयानुसार बदलतो. दुसरीकडे महिलांसाठी हा विषय अधिक संवेदनशील ठरतो; चुकीच्या वेळेच्या निर्णयामुळे केवळ गर्भधारणाच कठीण होत नाही, तर आरोग्याचे धोकेही वाढतात. म्हणूनच तज्ज्ञ “रेड अलर्ट” देतात.
advertisement
पुरुषांची “जैविक घडी” आणि वास्तव
वैद्यकीय अभ्यासानुसार पुरुष आयुष्यभर शुक्राणू तयार करत असतात; त्यामुळे त्यांना 60, 70, अगदी 80 वयातही पितृत्व शक्य असू शकतं. पण वय वाढलं की शुक्रजंतुंची संख्या, हालचाल (motility) आणि DNA गुणवत्ता कमी होऊ शकते. याचा परिणाम म्हणून गर्भधारणा होण्यासाठी जास्त वेळ लागू शकतो.
सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे“अॅडव्हान्स्ड पॅटर्नल एज” (साधारणतः 40 नंतरचा पुरुषाचा वय) काही जोखमी वाढवतो. यात गर्भपाताचा धोका वाढणे, अकाली प्रसूती आणि बाळामध्ये काही न्यूरोडेव्हलपमेंटल समस्या (उदा. ऑटिझम, स्किझोफ्रेनिया इ.) यांचा तुलनेने वाढलेला धोका अभ्यासांमध्ये दिसतो.
महिलांसाठी “रेड अलर्ट” का?
महिलांच्या बाबतीत जैविक घड्याळ वेगळ्या प्रकारे काम करतं. कारण महिलांच्या अंड्यांचा साठा (egg reserve) जन्मतःच मर्यादित असतो आणि वयानुसार त्यांची संख्या आणि गुणवत्ता घटत जाते. महिलाना जेव्हा मासिकपाळी सुरु होते तेव्हापासून त्यांच्या गर्भाशयातील अंडी हळूहळू कमी होतात असं एक्सपर्ट्स म्हणतात. त्यामुळे वयाच्या 30-40 शी पर्यंत येईपर्यंत या अंड्यांमधी लक्षणीय कमी होते. महिलांमध्ये जन्मताच ठरावीक अंडी असल्यामुळे आणि वयाप्रमाणे ती कमी होत असल्यामुळे नंतर आई होण्याची शक्यता कमी होत जाते.
विशेषतः 30 च्या उत्तरार्धानंतर आणि 40 नंतर नैसर्गिक गर्भधारणेची शक्यता लक्षणीयरीत्या कमी होते; गर्भपाताचा धोका, उच्च रक्तदाब, गर्भावस्थेतील मधुमेह, तसेच क्रोमोसोमल अडचणींचा धोका वाढू शकतो. तज्ज्ञ हे तुम्हाला घाबरवण्यासाठी म्हणत नाहीत. पण वेळेची जाणीव ठेवा. कारण महिलांसाठी वय वाढतं तशी मुल होण्याची शक्यता कमी होते.
आजही भारतात अनेक ठिकाणी मुल न होण्याचं खापर फक्त महिलेवरच टाकतात, पण आधुनिक वैद्यकीय निष्कर्ष स्पष्ट सांगतात. वंध्यत्वाच्या सुमारे निम्म्या प्रकरणांत पुरुष घटकही महत्त्वाचा असतो. शिवाय पुरुषांना वेळेचं बंधन नाही ते कधीही मुल करु शकतात किंवा महिलांना बंधन आहे त्यांनी लवकर मुल करावं तरच मुल होतं असं नाही, पुरुष आणि महिला दोघांसाठी वेळेचं, वयाचं आणि जैविक गोष्टींचं बंधन आहे. त्यामुळे गायनॅकोलॉजिस्टला विचारुन तुम्ही तुमच्या बाळासाठी निर्णय घेऊ शकता.
मुद्दा इतकाच पालकत्त्वाचा निर्णय फक्त भावना नाही, तो माहितीचा आणि वेळेचा संवादही आहे. जितका लवकर हा संवाद प्रामाणिकपणे होईल, तितका पुढचा प्रवास कमालीचा सुरक्षित आणि सुखद होईल.
