Kitchen : स्वयंपाकघरात काम करताना पायाला सूज येते का? गृहिणींनीच्या 'या' 5 चुकांमुळे उद्भवते ही समस्य, त्या लगेच टाळा

स्वयंपाकघरात सकाळपासून रात्रीपर्यंत गृहिणींची धावपळ सुरू असते. तासनतास उभे राहून जेवण बनवणे, भांडी घासणे आणि इतर कामे करताना बऱ्याचदा स्त्रिया स्वतःच्या प्रकृतीकडे दुर्लक्ष करतात. अनेक गृहिणींची एक सामान्य तक्रार असते, ती म्हणजे दिवसभराच्या कामानंतर पायाला येणारी सूज.

पायाला सूज येणे (Edema) ही समस्या सुरुवातीला सामान्य वाटत असली, तरी ती भविष्यात व्हेरिकोज व्हेन्स (Varicose Veins) किंवा सांधेदुखीसारख्या मोठ्या आजारांना निमंत्रण देऊ शकते. स्वयंपाकघरात काम करताना नकळत होणाऱ्या 5 चुका या समस्येला कारणीभूत ठरतात. त्या कोणत्या आणि त्या कशा टाळाव्या, याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

1. एकाच जागी तासनतास उभे राहणेस्वयंपाक करताना किंवा ओट्यापाशी काम करताना गृहिणी एकाच जागी स्थिर उभ्या राहतात. यामुळे पायांच्या नसांवर दाब पडतो आणि रक्ताभिसरण (Blood Circulation) नीट होत नाही. रक्ताचा प्रवाह खालच्या दिशेला साठल्यामुळे पायाला आणि घोट्याला सूज येते.काय करावे? कामाच्या दरम्यान मध्येच 5-10 मिनिटे बसा किंवा एकाच जागी उभे न राहता थोडे चालत राहा.

2. चुकीच्या चपलांचा वापर (Footwear)अनेक घरांमध्ये ओट्यापाशी उभे राहताना स्त्रिया अनवाणी उभ्या राहतात किंवा अत्यंत सपाट आणि कडक चपला वापरतात. स्वयंपाकघराची फरशी कडक असते, ज्यामुळे पायाच्या टाचेवर आणि तळव्यावर ताण येतो.काय करावे? स्वयंपाकघरात कामासाठी मऊ आणि 'कुशन' असलेल्या घरगुती चपला वापरा. यामुळे पायाला आधार मिळतो आणि सूज येण्याचे प्रमाण कमी होते.

3. पाण्याचे कमी सेवनकाम करताना गृहिणी इतक्या मग्न होतात की त्या पाणी पिणे विसरतात. शरीरात पाण्याची कमतरता (Dehydration) निर्माण झाली की, शरीर पेशींमध्ये पाणी साठवून ठेवण्याचा प्रयत्न करते, ज्याला 'वॉटर रिटेंशन' म्हणतात. यामुळे हात आणि पायांना सूज येते.काय करावे? स्वयंपाकघरात आपल्याजवळ पाण्याची बाटली ठेवा आणि मध्ये-मध्ये पाणी पीत राहा.

4. जास्त मीठ असलेले पदार्थ खाणेकाहीवेळा चवीसाठी किंवा घाईत जेवताना मिठाचे प्रमाण वाढते. मिठातील सोडियम शरीरात पाणी धरून ठेवते, ज्यामुळे विशेषतः घोट्यापाशी सूज जाणवते.काय करावे? आहारात मिठाचे प्रमाण संतुलित ठेवा आणि प्रक्रिया केलेले (Processed) पदार्थ टाळा.

5. चुकीची उभी राहण्याची पद्धत (Posture)उभे राहताना अनेकजण एकाच पायावर भार देऊन उभे राहतात. यामुळे शरीराचे संतुलन बिघडते आणि ज्या पायावर भार असतो, त्या पायाला जास्त सूज येते. याला 'चुकीचा पोश्चर' म्हणतात, जो कंबरदुखीलाही कारणीभूत ठरतो.

काय करावे? उभे राहताना दोन्ही पायांवर शरीराचे वजन समान विभागले जाईल याची काळजी घ्या.पायांची सूज कमी करण्यासाठी काही घरगुती उपायपाय उंचावर ठेवणे: रात्री झोपताना पायांखाली दोन उश्या ठेवा. यामुळे पायांकडील रक्त पुन्हा हृदयाकडे वाहण्यास मदत होते आणि सूज उतरते.कोमट पाणी आणि मीठ: कामावरून मोकळे झाल्यावर कोमट पाण्यात थोडे खडे मीठ टाकून त्यात 15-20 मिनिटे पाय बुडवून बसा. यामुळे स्नायूंना आराम मिळतो. खोबरेल तेलाने खालून वरच्या दिशेला (घोट्याकडून गुडघ्याकडे) हलकी मालिश करा.स्वयंपाकघरातील कामे महत्त्वाची आहेतच, पण तुमच्या पायांचे आरोग्य त्याहूनही अधिक मोलाचे आहे. या साध्या बदलांमुळे तुम्ही पायांच्या सुजेपासून मुक्त होऊ शकता.