विमान रद्द झाल्यास विमान कंपनीला किती तोटा होतो? आकडा ऐकाल तर चकित व्हाल!

अलीकडेच, देशभरात विविध कारणांमुळे अनेक विमाने रद्द केली जात आहेत. यामुळे प्रवाशांसोबतच विमान कंपन्यांनाही तोटा होत आहे. कंपन्यांनी विमान रद्द करताच त्यांना प्रवाशांना परतावा द्यावा लागतो किंवा त्यांना दुसऱ्या विमानात जागा द्यावी लागते. एखादे विमान रद्द झाल्यामुळे विमान कंपनीला होणारे आर्थिक नुकसान अनेक घटकांवर अवलंबून असते. यामध्ये विमानाचा आकार, मार्ग, प्रवाशांची संख्या, रद्द करण्याचे कारण आणि कंपनीचे करार यांचा समावेश होतो. सरासरी, एक विमान रद्द झाल्यामुळे विमान कंपनीला लाखो ते कोटी रुपयांचे नुकसान होऊ शकते. हे नुकसान वेगवेगळ्या मार्गांनी मोजले जाते.

भारतातील डीजीसीए (DGCA) च्या नियमांनुसार, जर एखाद्या विमान कंपनीने प्रवाशाला 24 तास आधी माहिती न देता विमान रद्द केले, तर तिला प्रवाशाला पूर्ण परतावा देणे बंधनकारक आहे. यासोबतच, भरपाई (Compensation) देखील द्यावी लागू शकते. विमान रद्द झाल्यानंतर, विमान कंपन्यांना केवळ प्रवाशांच्या तिकिटांमुळेच नुकसान होत नाही, तर त्यांना पायलट, केबिन क्रू, ग्राउंड क्रू आणि तांत्रिक टीमला देखील पैसे द्यावे लागतात. शिवाय, यामुळे शिफ्टचे वेळापत्रक बिघडते, ज्यामुळे पुढील विमानांवरही परिणाम होतो.

याव्यतिरिक्त, विमान कोणत्या धावपट्टीवरून (Runway) आणि किती वाजता उड्डाण करेल याचे वेळापत्रकही आधीच निश्चित केलेले असते. विमान रद्द झाल्यामुळे या 'स्लॉट'साठी (Slot) विमान कंपन्या मोठी रक्कम भरतात, ती वाया जाते, ज्यामुळेही नुकसान होते. विमान उड्डाणापूर्वी तयार केले जाते; त्यात इंधन आणि इतर वस्तू तपासल्या जातात. एकदा विमान रद्द झाल्यावर, राहिलेले इंधन नंतर वापरले जाते, परंतु विमान पुन्हा उडण्यापूर्वी नवीन देखभाल (Maintenance) आणि सुरक्षा तपासणी (Safety Checks) आवश्यक असते, जो एक अतिरिक्त खर्च असतो. यासोबतच, वारंवार विमाने रद्द झाल्यामुळे त्यांच्या ब्रँड इमेजवरही (Brand Image) परिणाम होतो.