Kids Health : फुल फॅट, लो फॅट की क्रीमविरहित.. मुलांना कोणतं दूध द्यावं? पेडियाट्रिक्सने दिला महत्त्वाचा सल्ला
- Published by:Pooja Jagtap
Last Updated:
Best milk for children : आयुर्वेदातही दूध आरोग्यासाठी पौष्टिक मानले गेले आहे. पण आजकाल पालक मुलांना दूध देताना खूपच संभ्रमात असतात. कारण बाजारात आता फुल फॅट, लो फॅट आणि क्रीमविरहित असे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत.
मुंबई : भारतात चांगल्या वाढीसाठी मुलांना दूध पाजण्याची परंपरा शतकानुशतके चालत आली आहे. आयुर्वेदातही दूध आरोग्यासाठी पौष्टिक मानले गेले आहे. पण आजकाल पालक मुलांना दूध देताना खूपच संभ्रमात असतात. कारण बाजारात आता फुल फॅट, लो फॅट आणि क्रीमविरहित असे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत. अशा परिस्थितीत, आम्ही फरीदाबाद येथील यथार्थ सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटलचे सीनियर डायरेक्टर आणि पेडियाट्रिक्स आणि निओनॅटोलॉजी विभागप्रमुख डॉ. दीपक शर्मा यांच्याशी संवाद साधला.
मुलांसाठी कोणते दूध सर्वोत्तम आहे?
डॉक्टर सांगतात की, मुलांसाठी कोणते दूध योग्य ठरेल हे मोठ्या प्रमाणात त्यांच्या वयावर, पोषणाच्या गरजांवर, अॅक्टिव्हिटी लेव्हलवर आणि एकूण आरोग्यस्थितीवर अवलंबून असते. फुल-फॅट दुधामध्ये साधारण 3-4 टक्के फॅट असते आणि त्यात जास्त कॅलरींसोबतच व्हिटॅमिन A, व्हिटॅमिन D, कॅल्शियम आणि उपयुक्त फॅट्सही जास्त प्रमाणात असतात. फुल-फॅट दुधातील फॅट वाढत्या मेंदूसाठी, हार्मोन्ससाठी, फॅटमध्ये विरघळणाऱ्या व्हिटॅमिन्सच्या शोषणासाठी आणि इतर अनेक गोष्टींसाठी अत्यंत आवश्यक असते.
advertisement
कॅलरी कमतरतेचा धोका
डॉक्टर सांगतात की, लो-फॅट दुधामध्ये फॅटचे प्रमाण कमी असते, साधारणपणे 1-2 टक्के आणि फुल-फॅट दुधाच्या तुलनेत त्यात कॅलरीही कमी असतात. स्किम्ड किंवा क्रीमविरहित दुधाच्या बाबतीत त्यातील फॅट जवळजवळ पूर्णपणे काढून टाकलेले असते, त्यामुळे कॅलरींमध्ये मोठी घट होते. मात्र योग्य वाढीसाठी मुलांना पुरेशा कॅलरींची आवश्यकता असते. कॅलरींच्या कमतरतेमुळे मूल उशिरा चालायला किंवा बोलायला सुरुवात करू शकते.
advertisement
वयानुसार मुलांचे दूध बदला
1 ते 5 वर्षे वयोगटातील मुलांसाठी फुल फॅट दूध सर्वोत्तम मानले जाते. लहान मुले झपाट्याने वाढत असतात, त्यामुळे त्यांच्या मेंदूच्या विकासासाठी आणि ऊर्जेसाठी आहारात पुरेशा फॅटची गरज असते.
5 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या मुलांसाठीही फुल फॅट दूध हा एक हेल्दी पर्याय आहे. मात्र एखादे मूल शारीरिकदृष्ट्या सक्रिय असेल आणि संतुलित आहार घेत असेल तर लो-फॅट दूधही देता येते. लो-फॅट दुधामध्ये प्रोटीन, कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन्स असतात. पण होल मिल्कच्या तुलनेत त्यातील एकूण फॅट कॅलरी कमी असतात. हे जास्त वजन असलेल्या मुलांसाठी किंवा ज्या कुटुंबात लठ्ठपणा, उच्च कोलेस्ट्रॉल किंवा हृदयविकाराचा इतिहास आहे, अशा मुलांसाठी फायदेशीर ठरू शकते.
advertisement
क्रीमविरहित दूध मुलांसाठी योग्य नाही
डॉक्टर सांगतात की, स्किम्ड किंवा क्रीमविरहित दूध साधारणपणे खूप लहान मुलांसाठी योग्य मानले जात नाही, जोपर्यंत एखादा वैद्यकीय तज्ज्ञ तसा सल्ला देत नाही. काही वैद्यकीय स्थिती असलेल्या मोठ्या वयाच्या किशोरवयीन मुलांना स्किम्ड किंवा क्रीमविरहित दूध पिण्याचा सल्ला दिला जाऊ शकतो.
मुलांना किती दूध द्यावे?
डॉक्टर सांगतात की, कोणत्या प्रकारचे दूध दिले जाते हे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच त्याचे प्रमाणही महत्त्वाचे आहे. जे मूल खूप जास्त दूध पिते, त्याच्याकडे फळे, भाज्या, धान्ये, डाळी यांचा समतोल आहार घेण्याची भूक आणि ऊर्जा कमी राहू शकते. बहुतेक मुलांनी रोज 1 ते 2 कप (200–400 मिली) दूध प्यावे आणि ते जेवणाच्या जागी नव्हे, तर जेवणाचा एक भाग म्हणून घ्यावे.
advertisement
ही गोष्ट लक्षात ठेवा..
मुलांसाठी दूध निवडताना एकच नियम सर्वांवर लागू होत नाही. लहान मुलांसाठी साधारणपणे फुल-फॅट दूध सर्वोत्तम असते. चांगला संतुलित आहार घेणाऱ्या मोठ्या मुलांना लो-फॅट दुधाचा फायदा होऊ शकतो आणि नॉन-फॅट/क्रीमविरहित दूध फक्त डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच द्यावे. आपल्या मुलासाठी काय सर्वोत्तम आहे हे जाणून घेण्यासाठी नेहमी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
advertisement
Disclaimer : या बातमीत दिलेली माहिती आणि आरोग्याशी संबंधित सल्ला तज्ञांशी झालेल्या संभाषणांवर आधारित आहे. ही सामान्य माहिती आहे, वैयक्तिक सल्ला नाही. म्हणून, डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्यानंतरच काहीही वापरा. त्याच्या वापरामुळे होणाऱ्या कोणत्याही नुकसानासाठी न्यूज-18 जबाबदार राहणार नाही.
Location :
Mumbai,Maharashtra
First Published :
Jan 20, 2026 5:40 PM IST
मराठी बातम्या/लाइफस्टाईल/
Kids Health : फुल फॅट, लो फॅट की क्रीमविरहित.. मुलांना कोणतं दूध द्यावं? पेडियाट्रिक्सने दिला महत्त्वाचा सल्ला










