Watermelon : कलिंगडाच्या बिया कचरा समजून फेकून देताय? पुरुषांच्या आरोग्यासाठी 'पॉवरहाऊस', खाण्याची योग्य पद्धत जाणून घ्या

उन्हाळ्याची चाहूल लागताच बाजारपेठेत लालचुटूक आणि रसाळ कलिंगडांची गर्दी होऊ लागते. रणरणत्या उन्हात शरीराला थंडावा देण्यासाठी आणि पाण्याची पातळी टिकवून ठेवण्यासाठी कलिंगड हे सर्वात उत्तम फळ मानले जाते. आपण सर्वजण मोठ्या आवडीने कलिंगड खातो, पण ते खाताना एक गोष्ट आपल्याला नेहमीच त्रासदायक वाटते, ती म्हणजे त्यातील 'काळ्या बिया'.

अनेकजण या बिया निवडून कचऱ्यात फेकून देतात किंवा कलिंगड खाताना त्या थुंकून देतात. पण तुम्हाला हे माहीत आहे का? ज्या बियांना आपण 'कचरा' समजतो, त्या प्रत्यक्षात पोषक तत्वांचा असा खजिना आहेत, ज्याला विज्ञानाने 'सुपरफूड' मानले आहे. विशेषतः पुरुषांच्या आरोग्यासाठी या बिया एखाद्या नैसर्गिक 'पॉवरहाऊस' सारख्या काम करतात. या बियांचे आरोग्यदायी फायदे आणि त्या खाण्याची योग्य पद्धत काय आहे, याचा हा सविस्तर आढावा.

कलिंगडाच्या बियांमध्ये प्रथिने (Protein), ओमेगा-3 आणि ओमेगा-6 फॅटी ॲसिडस्, मॅग्नेशियम, झिंक, तांबे (Copper) आणि पोटॅशियम यांसारखे महत्त्वाचे घटक मुबलक प्रमाणात असतात. अनेक जागतिक आरोग्य अहवालांनुसार, या बियांमध्ये उष्मांक (Calories) कमी आणि पोषक मूल्ये जास्त असतात.

हेल्थलाईन (Healthline) या प्रसिद्ध आरोग्यविषयक वेबसाईटने दिलेल्या माहितीनुसार, "कलिंगडाच्या बिया मॅग्नेशियमचा एक उत्कृष्ट स्त्रोत आहेत. केवळ 4 ग्रॅम बियांमधून शरीराला दिवसभरासाठी आवश्यक असलेल्या मॅग्नेशियमपैकी 5% हिस्सा मिळतो, जो हृदयाच्या आरोग्यासाठी आणि चयापचय क्रियेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे."

पुरुषांच्या आरोग्यासाठी का आहेत फायदेशीर?पुरुषांच्या शारीरिक समस्यांवर उपाय म्हणून कलिंगडाच्या बिया अत्यंत प्रभावी ठरतात. याचे काही प्रमुख पैलू खालीलप्रमाणे आहेत:

1. प्रजनन क्षमता आणि लैंगिक आरोग्य (Fertility and Sexual Health)पुरुषांच्या आरोग्यामध्ये 'झिंक' (Zinc) या खनिजाला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. कलिंगडाच्या बिया झिंकचा उत्तम स्त्रोत आहेत.झिंकमुळे शुक्राणूंची गुणवत्ता आणि संख्या वाढण्यास मदत होते.पुरुषांमधील मुख्य संप्रेरक (Hormone) 'टेस्टोस्टेरॉन'ची पातळी राखण्यासाठी या बिया उपयुक्त ठरतात. 'नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ हेल्थ' (NIH) च्या काही अभ्यासांनुसार, झिंकच्या कमतरतेमुळे पुरुषांमध्ये लैंगिक इच्छा कमी होऊ शकते, त्यामुळे अशा परिस्थितीत या बिया रामबाण उपाय ठरतात.

2. प्रोस्टेट ग्रंथीचे संरक्षण (Prostate Health)वयाची पन्नाशी ओलांडल्यानंतर अनेक पुरुषांना प्रोस्टेट ग्रंथी वाढण्याच्या समस्या जाणवतात. कलिंगडाच्या बियांमध्ये आढळणारे घटक प्रोस्टेट कॅन्सरचा धोका कमी करण्यास आणि ग्रंथीचे कार्य सुलभ करण्यास मदत करतात.

3. हृदयाचे आरोग्य आणि रक्तदाबपुरुषांमध्ये हृदयविकाराचा धोका स्त्रियांच्या तुलनेत अधिक असतो. या बियांमध्ये असलेले 'सिट्रुलाइन' (Citrulline) नावाचे अमिनो ॲसिड रक्तवाहिन्यांना आराम देते आणि रक्तभिसरण सुधारते. यामुळे उच्च रक्तदाब (High BP) नियंत्रित राहतो.

इतर आरोग्यदायी फायदेमधुमेह नियंत्रण (Diabetes Control): काहींच्या मते, कलिंगडाच्या बिया इन्सुलिन संवेदनशीलता वाढवण्यास मदत करतात. अमेरिकन केमिकल सोसायटीच्या एका संशोधनानुसार, या बियांमधील अर्क रक्तातील साखर कमी करण्यासाठी प्रभावी ठरू शकतो.चमकदार त्वचा आणि मजबूत केस यातील अँटी-ऑक्सिडंट्स आणि ओमेगा फॅटी ॲसिड्समुळे अकाली वृद्धत्व रोखले जाते आणि केसांचे आरोग्य सुधारते. मॅग्नेशियम आणि तांबे असल्याने हाडांची झीज रोखली जाते.

बिया खाण्याची 'योग्य' पद्धत कोणती?अनेकांना वाटतं की कलिंगड खातानाच त्या बिया चावून खाव्यात. पण कच्च्या बिया पचायला जड असतात आणि त्यातून शरीराला पूर्ण पोषक तत्वे मिळत नाहीत. खालील पद्धती अधिक प्रभावी आहेत: 1. बिया भाजून खाणे (Roasted Seeds): कलिंगडाच्या बिया स्वच्छ धुवून उन्हात वाळवा. त्यानंतर एका पॅनमध्ये त्या हलक्या भाजून घ्या. त्यावर थोडे मीठ किंवा चवीनुसार मसाले टाका. हे तुम्ही स्नॅक्स म्हणून खाऊ शकता.

2. बियांचे पीठ (Seed Powder):वाळवलेल्या आणि भाजलेल्या बियांची पावडर करून ठेवा. ही पावडर तुम्ही सॅलड, स्मूदी किंवा दह्यावर टाकून खाऊ शकता.3. अंकुरित बिया (Sprouted Seeds):काही तज्ज्ञ या बिया भिजवून त्या अंकुरित (मोड आलेले) करून खाण्याचा सल्ला देतात. ही पद्धत सर्वात जास्त पोषक मानली जाते, कारण यामुळे बियांमधील पोषक तत्वांचे शोषण शरीरात सहज होते.

काय काळजी घ्यावी?कलिंगडाच्या बिया आरोग्यासाठी चांगल्या असल्या तरी त्या मर्यादित प्रमाणातच खाव्यात. दिवसाला 1-2 चमचे बियांचे सेवन पुरेसे आहे. अतिसेवनामुळे पोटाचे विकार किंवा बद्धकोष्ठता जाणवू शकते.वेबएमडी (WebMD) नुसार, "जरी या बिया खाणे सुरक्षित असले तरी, ज्यांना पचनाच्या गंभीर समस्या आहेत त्यांनी आपल्या डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसारच याचे सेवन करावे."

(नोट : वरील माहिती सामान्य माहितीवर आधारीत आहे. न्यूज 18 मराठी याची पुष्टी करत नाही, आमचा उद्देश तुमच्यापर्यंत माहिती पोहोचवण्याचा आहे.)