TRENDING:
सुरुवातीला 10 शेळ्या आणि 1 बोकड असा गट घेतल्यास साधारणपणे 1.5 ते 2 लाख रुपयांपर्यंत खर्च येतो. या खर्चामध्ये शेळ्या आणि बोकड खरेदी, साधे पण सुरक्षित शेड बांधकाम, प्राथमिक औषधोपचार, लसीकरण आणि सुरुवातीचे खाद्य यांचा समावेश असतो. योग्य नियोजन केल्यास हा खर्च टप्प्याटप्प्यानेही करता येतो. शेड उभारताना स्वच्छता, पावसापासून संरक्षण आणि हवा खेळती राहील याची विशेष काळजी घेणे आवश्यक असते.
advertisement
Success Story : व्यवसायासाठी बहिणींनी नोकरी सोडली, सुरू केला मोमोज स्टॉल, महिन्याला 1 लाख कमाई
शेळी पालनासाठी स्थानिक तसेच उस्मानाबादी, सांगमनेरी आणि सिरोही यांसारख्या सुधारित जाती अधिक फायदेशीर ठरतात. या जाती महाराष्ट्राच्या हवामानाशी सहज जुळवून घेतात आणि योग्य व्यवस्थापनात चांगली वाढ करतात. शेळीला हिरवा चारा, वाळलेला चारा आणि मर्यादित प्रमाणात संमिश्र खाद्य दिल्यास तिची शारीरिक वाढ, रोगप्रतिकारक शक्ती आणि प्रजनन क्षमता सुधारते. स्वच्छ पाणी आणि नियमित आरोग्य तपासणी ही शेळी पालनातील महत्त्वाची बाब आहे.
साधारणतः एका शेळीपासून वर्षाला दोन पिल्ले मिळतात. योग्य काळजी, पोषण आणि स्वच्छ वातावरण दिल्यास ही पिल्ले 8 ते 10 महिन्यांत विक्रीसाठी तयार होतात. त्यामुळे कमी कालावधीत उत्पन्न मिळण्यास सुरुवात होते. शेळी पालनात मृत्यूदर कमी ठेवणे हे यशाचे प्रमुख गमक असून त्यासाठी वेळेवर लसीकरण आणि रोगप्रतिबंधक उपाय अत्यंत आवश्यक असतात.
नफ्याच्या दृष्टीने पाहिले तर 10 शेळ्यांच्या युनिटमधून वर्षाला अंदाजे 1 ते 1.5 लाख रुपयांपर्यंत निव्वळ नफा मिळू शकतो. शेळीचे मांस, पिल्ले, शेण आणि कातडी यांना बाजारात कायमस्वरूपी मागणी असते. लग्नसमारंभ, हॉटेल्स आणि सणासुदीच्या काळात शेळीच्या मांसाला चांगला दर मिळतो. स्थानिक आठवडी बाजार, खाजगी व्यापारी, हॉटेल्स तसेच थेट ग्राहक विक्री या प्रमुख बाजारपेठा आहेत. योग्य नियोजन, बाजारभावाचा अभ्यास आणि सातत्यपूर्ण व्यवस्थापन केल्यास शेळी पालन व्यवसाय दीर्घकाळ टिकाऊ आणि नफ्याचा ठरतो.