TRENDING:
विशेषतः भारतात प्रोटीनचे सेवन अनेकदा पारंपरिक किंवा ‘हेल्दी’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या पदार्थांतून होते. पण त्यांची कार्यक्षमता, शोषण क्षमता आणि अमिनो अॅसिड्सची गुणवत्ता याकडे क्वचितच लक्ष दिले जाते. अभिनेत्री तमन्ना भाटिया यांसारख्या कलाकारांना ट्रेनिंग देणारे सेलिब्रिटी फिटनेस ट्रेनर सिद्धार्थ सिंह यांनी ही गुंतागुंत सोप्या पद्धतीने स्पष्ट करत सामान्य प्रोटीन स्रोतांना वेगवेगळ्या टियरमध्ये विभागले आणि उत्तम प्रोटीन कोणते याबद्दल महिती दिली.
advertisement
प्रोटीनची गुणवत्ता प्रत्यक्षात कशी काम करते
प्रोटीनची गुणवत्ता म्हणजे शरीर ते किती प्रभावीपणे पचवते आणि वापरते यावर अवलंबून असते. ‘कम्प्लीट प्रोटीन’मध्ये सर्व आवश्यक अमिनो अॅसिड्स असतात, तर ‘इन्कम्प्लीट प्रोटीन’मध्ये काहींची कमतरता असते, जोपर्यंत ते योग्य प्रकारे एकत्र केले जात नाहीत. शोषणही तितकेच महत्त्वाचे आहे. काही पदार्थ कागदावर प्रोटीनयुक्त दिसतात, पण प्रत्यक्षात फारच कमी फायदा देतात.
D टियर : प्रोटीन बिस्किटे
‘प्रोटीन-रिच’ म्हणून ब्रँड केलेले पॅकेज्ड स्नॅक्स या यादीत खालच्या स्तरावर राहिले. सिंह यांनी स्पष्टपणे सांगितले, “जे काही बिस्किट आहे आणि त्यावर प्रोटीन लिहिलेले आहे, ते खाणं टाळा.” साखर आणि फिलर्सने भरलेली ही उत्पादने प्रत्यक्षात फारसा प्रोटीन फायदा देत नाहीत.
C टियर : सुकामेवा (नट्स)
नट्स हे पोषक घटकांनी समृद्ध आणि हेल्दी फॅट्सने भरलेले असतात, पण प्रोटीन ही त्यांची ताकद नाही. सिंह यांनी त्यांना यादीत खालच्या स्तरावर ठेवले आणि त्यातील प्रोटीन नीट पचत नाही असे सांगितले. नट्स हे प्रोटीन-केंद्रित आहाराचा पाया नसून पूरक म्हणूनच योग्य ठरतात.
B टियर : डाळ
डाळ भारतीय आहाराचा अविभाज्य भाग आहे आणि अनेकदा विश्वासार्ह प्रोटीन स्रोत मानली जाते. मात्र सिंह यांनी तिला ‘इन्कम्प्लीट’ असे वर्गीकृत केले. त्यांच्या मते, “जरी तुम्ही डाळीतून प्रोटीन घेत असलात, तरी ते पूर्णपणे शरीरात शोषले जाईलच असे नाही.” डाळीत फायबर आणि मायक्रोन्युट्रिएंट्स मुबलक असले तरी, फक्त तिच्यावर प्रोटीनसाठी अवलंबून राहिल्यास कमतरता राहू शकते.
A टियर : ग्रीक योगर्ट
ग्रीक योगर्टने आपल्या जास्त प्रोटीन घनतेमुळे विशेष स्थान मिळवले, ज्यात दर 100 ग्रॅममध्ये सुमारे आठ ग्रॅम प्रोटीन असते. त्याची पचनक्षमता आणि वापरातील लवचिकता यामुळे, हलके पण उच्च दर्जाचे प्रोटीन हवे असणाऱ्यांसाठी हा रोजच्या आहारातील उत्तम पर्याय ठरतो.
S टियर : पनीर आणि टोफू
या यादीत सर्वात वर पनीर आणि टोफू होते, कारण ते कम्प्लीट प्रोटीन असून बहुपयोगी आहेत. सिंह यांनी सांगितले की लो-फॅट पनीर निवडल्यास त्याची पोषणमूल्ये आणखी वाढतात, ज्यामुळे शाकाहारी आहारासाठी ते एक विश्वासार्ह प्रोटीन आधार ठरते. प्रोटीन फक्त लेबल्स किंवा परंपरेपुरते मर्यादित नाही. त्याची गुणवत्ता, शोषण आणि संतुलन हेच खरे महत्त्वाचे घटक आहेत.
Disclaimer : या बातमीत दिलेली माहिती आणि आरोग्याशी संबंधित सल्ला तज्ञांशी झालेल्या संभाषणांवर आधारित आहे. ही सामान्य माहिती आहे, वैयक्तिक सल्ला नाही. म्हणून, डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्यानंतरच काहीही वापरा. त्याच्या वापरामुळे होणाऱ्या कोणत्याही नुकसानासाठी न्यूज-18 जबाबदार राहणार नाही.