गॅस सिलेंडर की इंडक्शन? स्वयपाकासाठी कुठे लागतो कमी खर्च, जाणून बसणार नाही विश्वास

LPG Vs Induction: आखाती देशांमध्ये मोठ्या प्रमाणात तणाव सुरू आहे. या युद्धाचा त्यांच्या देशावर तर परिणाम होत आहेच. पण आपल्या भारतातही या युद्धाच्या झळा पोहोचल्या आहेत. युद्धाचा परिणाम म्हणून तेल आणि गॅसच्या पुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे. अनेक देशांमध्ये इंधनाच्या किंमतींमध्ये अचानक वाढ पाहायला मिळाली. भारतामध्येही एलपीजी सिलेंडरच्या उपलब्धता आणि किंमतींविषयी लोकांमध्ये चिंतेचं वातावरण पाहायला मिळतंय.

सरकारने स्पष्ट केलंय की, घरगुती एलपीजी गॅसचा कोणताही तुटवडा नाही. मात्र अनेक ठिकाणी पुरवठा अनियमत झालाय. ज्यामुळे लोकांना अडचणीचा सामना करावा लागतो. अशा वेळी लोक पर्याय शोधताना दिसत आहेत. यात इंडक्शन हा बेस्ट ऑप्शन आहे. पण इंडक्शन कुकटॉप गॅसच्या तुलनेत जास्त फायदेशीर आहे का? अशा प्रश्न अनेकांना आहे. आज आपण याविषयीच सविस्तर जाणून घेणार आहोत.

अनेक शहरांमध्ये एलपीजी पुरवठ्याविषयी तक्रारी आहेत. देशातील शहरं नोएडा, लखनऊ, दिल्ली आणि पुण्यात एलपीजी एजंसिच्या बाहेर मोठ्या रांगा लागल्या आहेत. ग्राहक म्हणतात की, सिलेंडर बुक करण्यात आणि डिलिव्हरी मिळवण्यात अडचणी येत आहेत. या समस्या फक्त घरांपर्यंत मर्यादित नाही. अनेक रेस्टॉरेंट आणि लहान व्यवसायांवरही गॅसच्या सप्लायचा परिणाम झाला आहे. काही रिपोर्ट्सनुसार काही हॉटले आणि रेस्टॉरेटंला आता गॅसच्या कमतरतेमुळे मेन्यूमधून काही पदार्थ वगळावे लागले आहेत.

LPG आणि इंडक्शनमध्ये खर्चात काय फरक? : सामान्य घरगुती एलपीजी सिलेंडरमध्ये जवळपास 14.2 किलोग्राम गॅस असते आणि याच्या किंमती जवळपास 950 रुपयांच्या आसपास आहे. परंतु गॅस स्टोव्हची कार्यक्षमता सुमारे 55 टक्के मानली जाते, याचा अर्थ स्वयंपाक करताना उष्णतेच्या स्वरूपात बरीच ऊर्जा वाया जाते.

दुसरीकडे इंडक्शन कुकटॉप वीज ऊर्जेचा वापर करुन जेवण तयार करण्यात मदत करते यामुळे हे जास्त प्रभावी मानले जाते. अनेक संशोधनांनुसार वीज दर जास्त नसेल तर इंडक्शनवर स्वयंपाक करणे स्वस्त असू शकते.काही अंदाजानुसार एक कुटुंब दरमहा 180 ते 1000 रुपयांपर्यंत बचत करू शकते. ऊर्जा अर्थशास्त्रावरील एका रिपोर्टनुसार, अनेक प्रकरणांमध्ये विना सब्सिडीचा एलपीजी वापरण्यापेक्षा इलेक्ट्रिक स्टोव्ह वापरणे स्वस्त असू शकते.

तरीही लोक LPG ला का प्राधान्य देतात : खरंतर इंडक्शन कुकटॉपने खर्च कमी होतो. मात्र देशात अनेक भागांमध्ये लोक अजुनही एलपीजी सिलेंडरवर जास्त विश्वास ठेवतात. याचं मोठं कारण म्हणजे अनेक भागांमध्ये वीज पुरवठा खंडीत होत असतो. वीज नसेल तर गॅस शेगडी ही कामी येते. या व्यतिरिक्त भारतीय जेवण तयार करण्यासाठी पारंपारिक पद्धतीने चपाती भाजणे, तडका लावणे किंवा थेट आचेवर अन्न भाजणे हे गॅस शेगडीवर जास्त सोपं होतं.

इंडक्शन वापरण्याचा आणखी एक खर्च : इंडक्शन कुकटॉपचा वापर करण्यासाठी खास प्रकारच्या भांड्यांची गरज असते. भारतीय घरांमध्ये वापर होणारे अनेक पारंपारिक भांडे इंडक्शनसाठी उपयुक्त नसतात. विशेषतः ग्रामीण भागांत आणि लहान शहरांमध्ये राहणाऱ्या लोकांना इंडक्शन स्वीकराण्यासाठी नवीन भांडी खरेदी करावी लागू शकतात. ज्यामुळे सुरुवातीला खर्च वाढू शकतो.

म्हणूनच कमी किमती असूनही अनेक कुटुंबे एलपीजी सिलिंडर पसंत करतात. काही परिस्थितींमध्ये इंडक्शन कुकटॉप हा स्वस्त ऑप्शन ठरू शकतो. पण विजेची उपलब्धता, सुरुवातीचा खर्च आणि स्वयंपाकाच्या सवयी देखील या निर्णयात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.