देशात उज्जैन, त्र्यंबकेश्वर आणि छत्रपती संभाजीनगरतील भावसिंगपुरा या तीन ठिकाणी भगवान शिव-पार्वतीचे समोरासमोर मंदिर आहे. त्यातही भावसिंगपुऱ्यातील मंदिराचे वैशिष्ट्य म्हणजे हे मंदिर सुमारे 20 फूट खोल बारवेत आहे. शिव-पार्वतीच्या दर्शनासाठी 20 ते 25 पायऱ्या खाली उतरावे लागते. सुमारे 400 वर्षांपूर्वीचे हे मंदिर ऐतिहासिक ठेवा आहे. अहिल्याबाई होळकरांनी मंदिराची स्थापना केली होती.
advertisement
भावसिंग राजा असल्यापासून हे मंदिर आहे. शहराच्या पश्चिमेला जुन्या भावसिंगपुऱ्यात सत्येश्वर शिव-पार्वती मंदिर आहे. बारवेत मंदिर आढळत नाही. येथे मोठी बारव असून त्यात शिव व पार्वती निवास करीत आहेत. वरून बारवेत पाहिले की, 50 ते 60 फूट खोलवर पाणी दिसते, मंदिर दिसत नाही. छोट्या दारातून पायऱ्या उतरल्यावर बारवेच्या पूर्व बाजूस व पश्चिम बाजूस भिंतीच्या आत लहान खोली दिसते. पूर्व बाजूस भगवान शिवाची पिंड आहे, तर त्याच्यासमोर पश्चिमेस पार्वतीचे मंदिर आहे. पार्वतीची पूर्वाभिमुख छोटी मूर्ती आहे.
येथून आणखी 25 ते 20 पायऱ्या खाली उतरल्यावर उत्तरेस बारवेत पाणी लागते. याच उत्तर बाजूस 50 फूट उंच भिंत आहे. या भिंतीवर हत्ती मोट आहे. या बारवेच्या भिंतीवरच हनुमानाची छोटी मूर्ती आहे. सुमारे 50 फूट खोल व 50 फूट रुंद ही बारव पाहिल्यावर मन प्रसन्न होते. शहरापासून दूर निसर्गरम्य वातावरणात हे मंदिर आहे.
भावसिंगपुऱ्यातील ज्येष्ठ नागरिक मंदिराविषयी सांगतात की, निझामाच्या सैन्यातील भावसिंग नावाच्या सरदाराने भावसिंगपुरा गाव वसविले. या परिसरात सैनिकांची छावणी उभारली होती. शिवभक्तांसाठी येथील बारवेत शिव-पार्वतीचे मंदिर बांधले. हे 400 वर्षांपूर्वीचे मंदिर मराठवाड्यातील एकमेव आहे. शिव-पार्वतीचा विवाह सोहळा दरवर्षी महाशिवरात्रीच्या वेळेस येथे शिव-पार्वतीचा विवाह सोहळा होतो. त्या दिवशी पहाटे दुग्धाभिषेक, पूजा, आरती करण्यात येते. दिवसभर होमहवन, आरती आणि महाप्रसाद वाटला जातो.





