Interesting Facts : सिल्कच्या साड्या कशा बनल्या स्टेटस सिम्बॉल? चीनशी आहे संबंध, वाचा रंजक इतिहास!
- Published by:Pooja Jagtap
Last Updated:
Interesting Facts About Silk Saree : बहुतांश महिलांना सिल्क साड्यांचे विशेष प्रेम असते. त्यांच्या वॉर्डरोबमध्ये चार-पाच सुंदर सिल्कच्या साड्या नक्कीच दिसून येतात. साडी ही फक्त पारंपरिक वस्त्र नाही, तर भारतीय महिलांसाठी धैर्य आणि शक्तीचे प्रतीक आहे.
मुंबई : साडी ही भारतीय संस्कृतीची ओळख आहे. ती केवळ एक पेहराव नाही तर देशाच्या परंपरेचा सन्मान, सभ्यता, संस्कृती आणि महिलांच्या प्रतिष्ठा आणि ओळखीचे प्रतीक आहे. जेव्हा एखादी भारतीय महिला साडी परिधान करते, तेव्हा तिचे संपूर्ण व्यक्तिमत्त्व अत्यंत सुंदर, प्रभावी आणि आत्मविश्वासाने भरलेले दिसते. भारतात विविध प्रकारच्या साड्या बनवल्या जातात. अनेक प्रकारच्या फॅब्रिकचा वापर होतो, पण सिल्कच्या साड्यांबाबत जे आकर्षण आहे, ते इतर कोणत्याही साडीत नाही.
बहुतांश महिलांना सिल्क साड्यांचे विशेष प्रेम असते. त्यांच्या वॉर्डरोबमध्ये चार-पाच सुंदर सिल्कच्या साड्या नक्कीच दिसून येतात. साडी ही फक्त पारंपरिक वस्त्र नाही, तर भारतीय महिलांसाठी धैर्य आणि शक्तीचे प्रतीक आहे. शतकानुशतके साडीची शैली बदलत गेली, पण भारतीय संस्कृतीतील तिचे स्थान कधीही कमी झाले नाही. सिल्कच्या साड्यांबद्दल बोलायचे झाले तर, त्यांचा इतिहासही अत्यंत प्राचीन आहे. चला तर मग जाणून घेऊया की, सिल्क साडीची सुरुवात किती जुनी आहे, तिचे महत्त्व काय आहे आणि सिल्कच्या साड्यांचे किती प्रकार आहेत.
advertisement
सिल्क साडीचा इतिहास
अनेक अहवालांनुसार, सिल्क साडीचा इतिहास सिंधू संस्कृतीपर्यंत जाऊन पोहोचतो. प्राचीन काळापासूनच सिल्क साडी भारतीय संस्कृतीचा एक महत्त्वाचा भाग राहिली आहे. सिंधू संस्कृतीत रेशमी आणि सूती कपड्यांचे पुरावे सापडतात, तसेच महाभारत आणि रामायण या ग्रंथांमध्येही सीता माता आणि द्रौपदी यांनी रेशमी साड्या परिधान केल्याचा उल्लेख आढळतो. पुढे बनारसमध्ये मुघल काळात (14व्या ते 16व्या शतकात) काही फारसी कारागीर आले आणि त्यांनी बनारसी सिल्क साड्यांमध्ये फारसी डिझाईन आणि तंत्रांचा समावेश केला.
advertisement
बिनलपटेल डॉट इनवर सिल्क साड्यांच्या इतिहासावर प्रसिद्ध झालेल्या एका सविस्तर अहवालानुसार, भारतात रेशमाचा इतिहास अत्यंत समृद्ध आणि रंजक राहिला आहे. रेशीम देशाच्या सांस्कृतिक वारशात महत्त्वाची भूमिका बजावते. रेशमाचा इतिहास हजारो वर्षांचा असून, तो साड्यांच्या इतिहासाशी अतिशय घट्टपणे जोडलेला आहे. रेशमी साड्यांची विणकाम प्रक्रिया अत्यंत गुंतागुंतीची असते. ही कुशल कारागिरांची अद्भुत कला आहे, जी पिढ्यान्पिढ्या जपली जात आहे.
advertisement
भारतात रेशमाचा प्रवेश सिल्क रोडशी जोडलेला आहे. चीनमार्गे रेशीम भारतात आले. रेशीम एखाद्या खजिन्यापेक्षा कमी नव्हते. राजघराण्यांमध्ये, राणी-महाराण्यांमध्ये ते अत्यंत प्रिय होते. असे सांगितले जाते की, रेशम उत्पादनाशी संबंधित रहस्यांची कडक निगराणी आणि सुरक्षा केली जात होती. हळूहळू भारतात रेशीम लोकप्रिय झाले आणि लोकांचे त्यावरील प्रेम वाढत गेले. त्यानंतर कांचीपुरममध्ये रेशमी साड्यांचे उत्पादन सुरू झाले.
advertisement
सिल्क साड्यांचे सांस्कृतिक महत्त्व
सिल्क म्हणजेच रेशमी साड्या केवळ दिसायला सुंदरच नसतात तर त्या हलक्या, मऊ आणि राजेशाही भासतात. या साड्या महाग असल्यामुळे महिला त्या प्रामुख्याने लग्नसमारंभ, पार्टी आणि सण-उत्सवांमध्ये परिधान करतात. बनारसी आणि कांजीवरम हाताने विणलेल्या सिल्क साड्या अत्यंत महाग आणि प्रतिष्ठित मानल्या जातात.
रेशमी साड्यांचे प्रमुख उत्पादन क्षेत्र आणि रेशमाचे प्रकार?
देशात चार प्रकारचे रेशीम आढळतात. तसर (Tussar), एरी (Eri), मूगा (Muga) आणि शहतूत (Mulberry). यांच्यापासूनच विविध सुंदर सिल्क साड्या तयार केल्या जातात.
advertisement
कांचीपुरम, तमिळनाडू
कांचीपुरम हे दक्षिण भारतातील तमिळनाडूमधील एक छोटे शहर आहे. येथूनच कांचीपुरम सिल्क साड्यांची उत्पत्ती झाली. हे ठिकाण सिल्क साड्यांसाठी जगभर प्रसिद्ध आहे. कांचीपुरममध्ये अत्यंत सुंदर आणि समृद्ध सिल्क साड्यांचे उत्पादन होते. येथील साड्या जड असतात. या साड्यांवरील डिझाईन बहुतेक वेळा येथील प्रसिद्ध मंदिरांपासून प्रेरित असतात.
बनारस, उत्तर प्रदेश
बनारसी सिल्क साड्यांची तोडच नाही. बहुतेक महिला या साड्या परिधान करायला पसंत करतात. बनारसी साड्यांची स्वतःची एक वेगळी ओळख आहे. येथील सिल्क साड्या त्यांच्या सूक्ष्म जरी काम, भरतकाम आणि ब्रोकेड (जामदानी शैली) साठी भारतातच नव्हे, तर परदेशातही प्रसिद्ध आहेत. प्रत्येक साडी ही एक उत्कृष्ट कलाकृती असते. त्या पाहून विणकरांनी या कलेसाठी किती मेहनत घेतली आहे याची कल्पना येते. म्हणूनच या साड्यांची किंमतही जास्त असते.
advertisement
मैसूर, कर्नाटक
मैसूर सिल्क साड्याही महिलांच्या विशेष पसंतीस उतरतात. केवळ दक्षिण भारतातच नव्हे, तर देश-विदेशात मैसूर सिल्क साड्यांची ओळख आहे. त्यांच्या बारीक विणकामासाठी, साध्या पण देखण्या डिझाईनसाठी आणि राजेशाही लुकसाठी या साड्या प्रसिद्ध आहेत. या साड्यांवर सोन्याच्या जरीचा बॉर्डर असतो, ज्यामुळे त्यांची शोभा अधिकच वाढते. मैसूर सिल्क साड्या प्रामुख्याने साधेपणा आणि सुसंस्कृतपणासाठी ओळखल्या जातात.
धर्मावरम, आंध्र प्रदेश
धर्मावरम रेशमी साड्या त्यांच्या भव्यतेसाठी, रुंद बॉर्डरसाठी आणि चमकदार रंगांसाठी प्रसिद्ध आहेत. या साड्या दक्षिण भारताच्या वैभव आणि समृद्धीचे प्रतीक मानल्या जातात.
पैठणी सिल्क साड्या, महाराष्ट्र
पैठणी सिल्क साड्यांचे सांस्कृतिक महत्त्वही विशेष आहे. या साड्यांना शान, समृद्धी आणि स्त्रीत्वाचे प्रतीक मानले जाते. लग्नसमारंभात वधूला पारंपरिक भेट म्हणून पैठणी देण्याची प्रथा आहे.
नेहमी फॅशनमध्ये राहतात सिल्क साड्या
सिल्क साड्यांचे फॅशन कधीही जुने होत नाही. पिढ्यान्पिढ्या या साड्या वारसा म्हणून पुढे दिल्या जातात. ज्येष्ठ महिलांपासून तरुण मुलींपर्यंत सर्वांनाच सिल्क साड्या आवडतात आणि खास प्रसंगी त्या आवर्जून परिधान केल्या जातात. योग्य प्रकारे जतन केल्यास या साड्या लवकर खराब होत नाहीत आणि त्यांची चमक कायम राहते. मात्र योग्य देखभाल न केल्यास किंवा घरीच चुकीच्या पद्धतीने धुतल्यास त्या खराब होऊ शकतात.
खरी-खोटी सिल्क साडी ओळखण्याचे मार्ग
- खरी सिल्क साडी स्पर्शातून ओळखता येते. ती हाताला मऊ, किंचित खरबरीत वाटते आणि घासल्यावर हलकी उब जाणवते. नकली सिल्क साडी मात्र जास्त गुळगुळीत, घसरट वाटते आणि थंड भासते.
- शुद्ध सिल्क साडीला नैसर्गिक आणि सौम्य चमक असते. वेगवेगळ्या कोनातून पाहिल्यावर इंद्रधनुष्याप्रमाणे चमक दिसते. नकली साडीत अतिशय तीव्र आणि डोळ्यांना खुपणारी चमक असते.
- खरी रेशमी साडी जड असते, तर नकली साडी तुलनेने हलकी वाटते.
- साडीच्या एका धाग्याला आग लावल्यास जळलेल्या केसांसारखा वास येतो आणि राख भुरभुरी होते. नकली सिल्कच्या धाग्याला आग लावल्यास प्लास्टिकसारखा वास येतो आणि तो वितळून कडक गोळ्यासारखा होतो.
- खरी सिल्क साडी पाणी हळूहळू शोषून घेते, तर नकली साडीवर पाण्याचे थेंब मोत्यांसारखे वरच राहतात.
- असेही म्हटले जाते की, खरी सिल्क साडी अंगठीतून सहज सरकून बाहेर येते तर नकली साडी अंगठीत अडकू शकते.
- साडी खरेदी करताना नेहमी सिल्क मार्क किंवा जिओग्राफिकल इंडिकेशन (GI) टॅग तपासा. यामुळे साडी खरी आहे की नकली, याची खात्री होते.
Disclaimer : या बातमीत दिलेली माहिती आणि सल्ला तज्ञांशी झालेल्या संभाषणांवर आधारित आहे. ही सामान्य माहिती आहे, वैयक्तिक सल्ला नाही. म्हणून कोणत्याही सल्ल्याचे अनुसरण करताना तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. कोणतेही नुकसान झाल्यास त्यासाठी न्यूज-18 जबाबदार राहणार नाही.
मुंबई आणि पुण्यासह महाराष्ट्रातील महानगरपालिका निवडणुकीचे निकाल पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा आणि ताज्या निवडणूक बातम्या तसेच अपडेट्सची यादी मिळवा.
Location :
Mumbai,Maharashtra
First Published :
Jan 18, 2026 11:34 AM IST
मराठी बातम्या/लाइफस्टाईल/
Interesting Facts : सिल्कच्या साड्या कशा बनल्या स्टेटस सिम्बॉल? चीनशी आहे संबंध, वाचा रंजक इतिहास!









