महाराष्ट्रात ५० वर्षांआधी पोलीस स्टेशनात अत्याचार, सरकारला कायदा बदलावा लागला, ती निर्भया भूकेने व्याकूळ
- Published by:Akshay Adhav
Last Updated:
gadchiroli Nirbhaya Case: जिच्यामुळे भारतातील लैंगिक अत्याचारविरोधी कायदा बदलला गेला ती निर्भया आता भूकेने व्याकूळ होऊन अगदी हालाखीत जीवन जगत आहे.
गडचिरोली : महाराष्ट्रातील एका पोलीस ठाण्यात एका युवतीवर झालेल्या बलात्कारामुळे देशभरात आंदोलने झाली, अत्याचाराविरोधात महिला पेटून उठल्या आणि त्यातूनच पुढे भारतातील लैंगिक अत्याचारविरोधी कायदा बदलला गेला 'ती निर्भया' आता भूकेने व्याकूळ होऊन अगदी हालाखीत जीवन जगत आहे. आपल्यावर अत्याचार केलेल्या पोलिसांना मात्र न्यायालय नावाच्या व्यवस्थेने सोडून दिल्याचे दु:ख आजही तिला बोचते. त्या आठवणही कुणी काढू नये, असे तिला वाटते. वयोमानाने तिच्या बोटांवरील ठसे पुसले गेले आहेत, त्यामुळे निर्भया शासनाच्या योजनांपासून वंचित आहे. 'टाइम्स ऑफ इंडिया'ने केलेल्या विशेष रिपोर्टमधून निर्भयाची परिस्थितीशी सुरू असलेली झुंज जगासमोर आली आहे.
महाराष्ट्रातील एका विस्मरणात गेलेल्या गावात निर्भया एकटीच, छपराच्या झोपडीत राहते. खरं तर झोपडी म्हणावी की नाही, अशी परिस्थिती आहे. नागपूरपासून सुमारे १६० किमी अंतरावर एका दुर्गम गावात 'टाइम्स ऑफ इंडिया'ची टीम पोहोचली निर्भयाच्या शोधात... काही वर्षांपूर्वी अर्धांगवायूचा झटका आल्याने निर्भयाची हालचाल मंदावली आहे. घरात खायला काही नाही. चूल कधी पेटली तर पेटते. कुणी खायला आणून दिले तर खाते.. नाही तर भूक तिच्या साथीला असतेच...
advertisement
तो निकाल म्हणजे 'न्यायवस्थेवर कायमचा लागलेला डाग'- भूषण गवई
सरन्यायाधीशपदाचा कार्यकाळ संपण्याच्या दहा दिवस आधी, भूषण गवई यांनी राजधानी नवी दिल्लीत बोलताना महाराष्ट्रातल्या निर्भयाचा उल्लेख केला. तसेच तो निकाल 'न्यायवस्थेवर डाग' असल्याचे ते संतापून म्हणाले. १४ वर्षांच्या निर्भयावर पोलीस स्टेशनमध्ये पोलिस हवालदार गणपत आणि तुकाराम यांनी बलात्कार केला होता. १९७९ मधील सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निकालात निर्भयावरील अत्याचार प्रकरणात दोन्ही आरोपींना निर्दोष सोडले गेले. याच निकालाला 'न्यायवस्थेवर कायमचा लागलेला डाग' असे भूषण गवई यांनी संबोधले.
advertisement
निर्भयावरील अत्याचाराची घटना
गडचिरोली जिल्ह्यातील देसाईगंज पोलीस ठाण्यात आपल्या भावासोबत आणि वडसा येथील एका व्यक्तीबरोबर गेली होती, जिथे ती घरकाम करायची. ती निरक्षर होती, वयाने लहान होती. लैंगिकता काय असते, हे कळण्याचे तिचे वय देखील नव्हते. पण तिच्यासोबत त्या दिवशी घडलं ते निव्वळ क्रूर आणि अमानवीय होतं. खाकीतल्या गिधाडांनी तिच्या शरीराचे लचके तोडले होते. कोठडीतच बलात्काराची बळी ठरू, असे तिच्या मनातही कधी आले नसेल. पण प्रत्यक्षात त्या दिवशी घडलेलं कधीही न विसरण्याजोगे होतं.
advertisement
अन् खाकीतल्या गिधाडांना न्यायालयाने निर्दोष सोडलं!
प्रकरण न्यायालयात गेल्यावर दोन्ही पोलिसांना दोषी ठरवून शिक्षा सुनावली गेली. पण मुंबई उच्च न्यायालयाने एकाची निर्दोष मुक्तता केली. पुढे प्रकरण सर्वोच्च न्यायालयात गेल्यावर, खंडपीठाने दोघांच्याही शिक्षा रद्द केल्या. मुलीने आरडाओरड केली नाही, झटापट झाल्याचेही दिसत नाही तसेच तिच्या अंगावर जखमाही नव्हत्या, अशी कारणे सांगून न्यायालयाने दोघा आरोपींची निर्दोष मुक्तता केली.
advertisement
देशभरात संताप, महिलांचे लाखोंचे मोर्चे, सरकारला दखल घ्यावी लागली, कायदा बदलला
न्यायालयाच्या निर्णयाची संपूर्ण देशात चर्चा झाली. अनेकांनी न्यायालयाच्या निर्णयावर कठोर शब्दात नासंपती व्यक्त केली. दिल्ली, मुंबई, हैदराबाद आणि नागपूर सारख्या शहरांत स्त्रिया रस्त्यावर उतरल्या. देशाने पहिल्यांदाच कोठडीतील लैंगिक हिंसाचाराभोवतीचा कायदेशीर पोकळपणा उघड्या डोळ्यांनी पाहिला. परिणामी १९८३ मध्ये संसदेनं भारतीय दंड संहितेत दुरुस्ती केली. ‘क्रिमिनल लॉ (अमेंडमेंट) ॲक्ट’ने ३७६ (ए ते डी) हे कलम आणले, कोठडीतील बलात्काराची स्पष्ट व्याख्या केली, इन-कॅमेरा खटल्यांची सक्ती केली, पीडितेची ओळख गोपनीय ठेवण्याचे संरक्षण दिले, आणि कठोर शिक्षा होईल, असे धोरण आखले.
advertisement
आता सगळं संपलंय, काय करणार..... निर्भयाची हतबलता
या सगळ्या घटनेवर विचारले असता खिन्न नजरेने पाहत- आता सगळे संपले आहे... काय करणार आता... असे म्हणून निर्भया थांबली. आता म्हातारपणात काम होत नाही. शरीराचा डावा भाग काम करत नाही. तिला दोन मुलं आहेत. एक मुलगा नागपूरला मजुरी करतो. तो कधीतरी येतो. तिला मदत करणारेही कुणी नाही. सामाजिक कार्यकर्ते येतात, संघटना येतात, फोटो काढतात, मदतीचे आश्वासन देऊन निघून जातात, पुन्हा येत नाहीत. तिच्याजवळ एक जुनं पासबुक आहे. २०२२ मध्ये शेवटचं अपडेट झालेलं... त्यात केवळ २०५० रुपये आहेत.
advertisement
वयामुळे हाताच्या बोटांचे ठसे पुसले आहेत. बायोमेट्रिक मशीनवर नोंद होत नाही. जानेवारीपासून कोणतीही सरकारी मदत खात्यात आलेली नाही. स्वस्त धान्य दुकानातून कधीतरी धान्य मिळतं, तेही येईल तेव्हा.
निर्भयाच्या मदतीसाठी जातीने लक्ष घालतो, योजनांचे लाभ देतो- जिल्हाधिकाऱ्यांचा शब्द
वृद्धांसाठी सरकारच्या अनेक योजना आहेत, पण त्या योजनांपासून निर्भया वंचित आहे. याविषयी चंद्रपूरचे जिल्हाधिकारी विनय गोवडा यांच्याशी टाइम्सची टीम बोलली असता, निर्भयाला योजनांचा लाभ कसा मिळेल, याकामी जातीने लक्ष लागतो. सरकारच्या योजनेचा लाभ मिळेल, अशी व्यवस्था करतो. निर्भयाच्या मदतीसंदर्भात मी ग्वाही देतो, असे त्यांनी सांगितले.
view commentsLocation :
Mumbai,Maharashtra
First Published :
November 30, 2025 10:09 PM IST
मराठी बातम्या/महाराष्ट्र/
महाराष्ट्रात ५० वर्षांआधी पोलीस स्टेशनात अत्याचार, सरकारला कायदा बदलावा लागला, ती निर्भया भूकेने व्याकूळ


