BMC Election : मुंबईच्या महापौरांचा पगार किती? शहराच्या पहिल्या नागरीकाला काय-काय फॅसिलिटी मिळतात?

जेव्हा एखादा विदेशी राष्ट्राध्यक्ष किंवा दिग्गज व्यक्ती मुंबई भेटीवर येते, तेव्हा त्यांचे स्वागत करण्याचा बहुमान परंपरेने महापौरांनाच मिळतो. आजच्या निकालांच्या पार्श्वभूमीवर, मुंबईच्या या सर्वोच्च पदावर बसणाऱ्या व्यक्तीला नक्की काय मानधन मिळते आणि त्यांच्या दिमतीला कोणत्या अलिशान सोयी-सुविधा असतात, हे जाणून घेणे रंजक ठरेल.

मुंबईच्या महापौरांना मिळणाऱ्या आर्थिक मोबदल्याबद्दल सांगायचे तर, त्यांना सरकारी अधिकाऱ्यांप्रमाणे 'पगार' मिळत नाही. मुंबई महानगरपालिकेच्या नियमांनुसार महापौरांना दरमहा साधारण 25,000 ते 40,000 रुपये 'मानधन' दिले जाते. अनेकदा लोकांना वाटते की इतक्या मोठ्या महापालिकेच्या प्रमुखाचा पगार लाखांमध्ये असेल, पण वस्तुस्थिती वेगळी आहे. हे मानधन केवळ प्रतीकात्मक स्वरूपाचे असते, कारण महापौर हे पद लोकसेवेसाठी समर्पित मानले जाते. मात्र, हे मानधन कमी असले तरी, मुंबईच्या महापौरांना मिळणारा 'सत्कार भत्ता' (Sumptuary Allowance) आणि इतर सोयी-सुविधा पाहता, या पदाची प्रतिष्ठा एखाद्या कॅबिनेट मंत्र्यापेक्षा कमी नसते.

महापौरांच्या निवासस्थानाचा विषय हा नेहमीच मुंबईत चर्चेचा आणि प्रतिष्ठेचा राहिला आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या शिवाजी पार्क येथील 'महापौर बंगला' हे महापौरांचे अधिकृत निवासस्थान होते, मात्र तिथे आता बाळासाहेब ठाकरे यांचे स्मारक होत असल्याने, महापौरांसाठी भायखळा किंवा मलबार हिल येथील आलिशान बंगला राखीव ठेवला जातो. या बंगल्याच्या देखभालीचा, अंतर्गत सजावटीचा, विजेचा आणि पाण्याचा सर्व खर्च मुंबई महानगरपालिका करत असते. याशिवाय, महापौरांना फिरण्यासाठी पालिकेच्या ताफ्यातील सर्वात महागडी आणि अद्ययावत गाडी (उदा. महिंद्रा अल्टुरस किंवा तत्सम एसयूव्ही) दिली जाते. या गाडीचा ड्रायव्हर, इंधन आणि सुरक्षिततेसाठी लागणारे पोलीस संरक्षण यांचा संपूर्ण भार प्रशासन उचलते.

केवळ निवास आणि वाहनच नाही, तर महापौरांच्या दैनंदिन कामकाजासाठी मोठा कर्मचारी वर्ग तैनात असतो. यामध्ये खाजगी सचिव, जनसंपर्क अधिकारी, लेखनिक आणि शिपाई यांचा समावेश असतो. महापौरांच्या घरातील आणि कार्यालयातील दूरध्वनी तसेच इंटरनेटची बिले पालिका भरते. याशिवाय, महापौर म्हणून शहराच्या विविध कार्यक्रमांना उपस्थित राहताना किंवा पाहुण्यांचे आदरातिथ्य करताना होणारा खर्च 'एन्टरटेनमेंट फंड'मधून केला जातो. मुंबईच्या महापौरांना रेल्वे किंवा विमानाने प्रवास करताना सर्वोच्च दर्जाच्या सवलती आणि सुविधा मिळतात. आजच्या निकालानंतर जो कोणी मुंबईचा नवा महापौर बनेल, त्याच्याकडे केवळ हे अधिकारच येणार नाहीत, तर मुंबईच्या हजारो कोटींच्या बजेटवर आणि विकासावर नियंत्रण ठेवण्याची मोठी शक्तीही प्राप्त होईल.