चिरंजीवी हनुमानाचा जन्म नेमका कधी झाला? मारुतीच्या जन्माची 'ही' रहस्ये माहितीये का?

मुंबई : हिंदू धर्मात राम आणि हनुमान भक्तीला मोठे महत्त्व आहे. त्यामुळेच देशभरात हनुमान जयंतीला मोठा उत्साह असतो. चैत्र शुद्ध पौर्णिमेला अंजनी मातेच्या पोटी हनुमानाचा जन्म झाला. दशरथाच्या राण्यांप्रमाणेच तपश्चर्या करणार्‍या अंजनीलाही पायस मिळाले होते. त्यामुळेच मारुतीचा जन्म झाला होता. त्यामुळे चैत्र शुद्ध पौर्णिमा हनुमान जयंती म्हणून साजरी केली जाते. हनुमानाच्या जन्माविषयी विविध मान्यता आहेत. तसेच काही रहस्ये सांगितली जातात. याबाबत मुंबईतील पौराणिक विद्या अभ्यासक सुरज सदानंद म्हशेळकर यांच्याकडून जाणून घेऊ.

मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम्।

वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतम् शरणं प्रपद्ये।।

हनुमानाला मारूती, बजरंगबली, रामभक्त, आंजनेय, महावीर, पवनपुत्र, पवनसुत, केसरीनंदन अशा अनेक नावाने संबोधले जाते. हनुमानाचे शस्त्र गदा हे आहे. हनुमंताला मारूती म्हणण्याची पद्धत केवळ महाराष्ट्रातच आढळून येते. हनुमानाला तेल, शेंदुर, रूईची फुले, पाने अर्पण करण्याची परंपरा आहे. तसेच हनुमानाला महादेव शिवशंकाराचा अवतार मानले जाते.