मृत्यूचं तांडव! ढिगाऱ्याखाली गाढले गेले 200 जिवंत मजूर, जगभरातील स्मार्टफोन इंडस्ट्रीला बसणार फटका, कनेक्शन काय?

यंत्रांशिवाय हाताने खोदकाम सुरू असताना पावसामुळे डोंगर कोसळला. ढिगाऱ्याखाली दबलेल्या २० जणांना जखमी अवस्थेत बाहेर काढले असून अद्यापही अनेक मृतदेह चिखलात दबलेले आहेत.

कोल्टनच्या खाणीत दोन वेळा भीषण भूस्खलन झालं. डोंगराचा मोठा भाग खचल्यामुळे खाणीत काम करणारे मजूर, बाजारपेठेतील महिला आणि काही लहान मुले मातीच्या ढिगाऱ्याखाली गाडली गेली. पूर्व कांगोमधील उत्तर किवु प्रांतात असलेल्या रुबाया खाणीत ही दुर्घटना घडली. हे ठिकाण गोमा शहरापासून ६० किमी अंतरावर आहे. ही धक्कादायक घटना २८ आणि २९ जानेवारी २०२६ दरम्यान घडली. बुधवारी पहिले आणि गुरुवारी दुसऱ्यांदा भूस्खलन झालं, त्यामुळे त्यातून सावरण्यासाठी मजुरांना कमी संधी मिळाली.

यात २०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. ही खाण सध्या 'M23' या विद्रोही मिलिशिया गटाच्या ताब्यात आहे. मृतांमध्ये हाताने कोल्टन काढणारे मजूर आणि स्थानिक विक्रेत्यांचा समावेश आहे. गेल्या काही दिवसांपासून या भागात सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे डोंगराची माती ढिली झाली होती. खाणीत सुरक्षिततेचे कोणतेही नियम नसल्याने मातीचा ढिगारा थेट मजुरांच्या अंगावर कोसळला.

रुबाया खाण ही जगातील कोल्टन पुरवठ्याचा सर्वात मोठा स्रोत आहे. कोल्टनमधून 'टॅंटलम' नावाचा धातू काढला जातो, जो स्मार्टफोन, लॅपटॉप, कॉम्प्युटर आणि एअरक्राफ्ट इंजिनमध्ये अनिवार्यपणे वापरला जातो. जगातील एकूण कोल्टन उत्पादनापैकी १५ ते ३० टक्के उत्पादन याच भागातून येते. दुर्दैवाने, ही खाण एप्रिल २०२४ पासून 'M23' या दहशतवादी गटाच्या ताब्यात आहे. हा गट खाणीतून बेकायदेशीर कर वसूल करतो आणि त्या पैशातून आपला लष्करी संघर्ष चालवतो. यामुळेच या भागात काम करणाऱ्या हजारो गरिबांच्या सुरक्षेकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष होतं.

१. येथे कोणतेही इंजिनिअरिंग किंवा सपोर्ट नसतो. लोक फक्त हाताने खड्डे खोदून कोल्टन काढतात.